15 aktakuza për krime lufte në Kosovë: 10 në mungesë, drejtësia në pritje

Raport alarmues: 15 aktakuza në vitin 2025 për krime lufte në Kosovë

Gjatë vitit 2025, institucione të ndryshme juridike në Kosovë kanë ngritur 15 aktakuza kundër 55 të dyshuarve serbë për krime të ndërmarra gjatë luftës së vitit 1998–1999. Nga këto, 10 aktakuza janë ngritur në mungesë të të pandehurve, duke theksuar sfidat në procesin e drejtësisë. Raporti i Fondit për të Drejtën Humanitare, i titulluar “Gjykimet në mungesë për krime lufte: Midis statistikave dhe realitetit të drejtësisë”, u publikua të mërkurën dhe paraqet një panoramë të hollësishme të gjendjes aktuale.

Statistikat e vitit 2025: Aktakuza vs. aktgjykime

Sipas raportit, gjatë këtij viti janë zhvilluar procedura penale në 50 lëndë kundër 154 pjesëmarrësve të forcave serbe, duke përfshirë 24 aktakuza në mungesë kundër 120 të akuzuarve. Nga ana tjetër, janë shpallur 10 aktgjykime, ku 10 persona janë dënuar ndërsa një është liruar në mungesë provash.

Avokati Amer Alija, autor i raportit, ka theksuar se janë monitoruar 182 seanca gjyqësore gjatë këtij viti. Në tre raste të veçanta, të akuzuarit janë dënuar në mungesë me dënime maksimale prej 15 vjetësh burg.

Thëniet e ekspertëve: Drejtësia në pritje apo sfidë e pamundur?

Drejtori i Fondit për të Drejtën Humanitare, Bekim Blakaj, ka ngritur pyetjen kyçe: “A po i ofrojmë viktimave atë që u është munguar për më shumë se dy dekada?” Ai ka theksuar se kalimi i kohës po e vështirëson procesin e drejtësisë, duke iu drejtuar institucioneve për veprim të menjëhershëm.

Nga ana tjetër, ambasadori i Zvicrës në Kosovë, Jurg Sprecher, ka paralajmëruar se rritja e numrit të aktakuzave nuk garanton domosdoshmërisht drejtësi. “Gjykimet në mungesë duhet të përdoren vetëm në raste të jashtëzakonshme dhe në përputhje me standardet ndërkombëtare”, ka deklaruar ai.

Sfidat e sistemit: Bashkëpunimi i pamjaftueshëm dhe mungesa e kapaciteteve

Gjyqtari Valon Kurtaj nga Gjykata e Apelit ka shprehur pritje për rritjen e kapaciteteve të sistemit, duke vlerësuar se Departamenti Special po bën një punë të mirë, por duke theksuar nevojën për mbështetje të mëtejshme.

Gjyqtari Leon Përlaska nga Gjykata Themelore në Prishtinë ka identifikuar mosbashkëpunimin e Serbisë si problem kryesor. “Na është e pamundur të informojmë palët në territorin e Serbisë, duke penguar procesin gjyqësor”, ka thënë ai duke iu referuar dispozitave ligjore që kërkojnë informim gjithëpërfshirës.

Bashkim Spahiu, drejtor i Drejtorisë për hetimin e krimeve të luftës në Policinë e Kosovës, ka shtuar se sfidat përfshijnë edhe mungesën e trajnimeve specializuara për hetuesit dhe defektet në sistemin elektronik të bazave të të dhënave, të trashëguara nga misioni i EULEX-it.

Kontrast me vitin 2024: Përparim apo stagnim?

Raporti i Fondit për të Drejtën Humanitare tregon se gjatë vitit 2024 janë ngritur 14 aktakuza kundër 25 serbëve të dyshuar. Nga këto, 6 aktakuza janë në mungesë ndërsa 7 janë kundër të arrestuarve. Deri më tani, për rreth 10 mijë viktima të luftës janë dënuar gjithsej 84 persona.

Çfarë duhet bërë tani?

• Rritja e kapaciteteve institucionale: Gjyqtari Kurtaj ka theksuar nevojën për përmirësimin e sistemeve dhe trajnimeve.
• Bashkëpunimi ndërkombëtar: Pa bashkëpunimin e Serbisë, procesi gjyqësor mbetet i penguar, sipas gjyqtarit Përlaska.
• Standarde ndërkombëtare: Ambasadori Sprecher ka theksuar rëndësinë e respektimit të tyre në gjykimet në mungesë.
• Drejtësi për viktima: Bekim Blakaj ka ngritur pyetjen se a po iu ofrohet viktimave drejtësia e duhur pas dekadave pritjeje.

Perspektiva e ardhshme: A do të ndryshojë gjëndja?

Edhe pse numri i aktakuzave po rritet, ekspertët bien dakord se efektiviteti i tyre varet nga implementimi i plotë i procedurave dhe respektimi i standardeve ndërkombëtare. Pa ndryshime të thella në sistem dhe bashkëpunim ndërkombëtar, drejtësia për viktimat e luftës mbetet një sfidë e madhe.

Raporti i Fondit për të Drejtën Humanitare shërben si një sinjal paralajmërues për institucione të ndryshme, duke iu drejtuar thirrjes për veprim të menjëhershëm në emër të drejtësisë dhe paqes në rajon.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.