Ambasadori i ri amerikan për Kosovën: pse tani dhe çfarë e pret

Shtëpia e Bardhë e ka zgjedhur kandidatin, por kjo ende nuk do të thotë se Kosova ka ambasador amerikan. Presidenti Donald Trump ka nominuar Mikhail Bogachekun, drejtor ekzekutiv në Organizatën e Shteteve Amerikane (OAS), për ambasador të SHBA-së në Kosovë. Emri i tij i është dërguar Senatit më 10 nëntor. Me këtë mbyllet pritja gati dyvjeçare për një nominim. Ardhja e ambasadorit në Prishtinë varet ende nga një Senat që po ndërron shumicë dhe nga një marrëdhënie që ende mban peshën e pezullimit të Dialogut Strategjik.

Kush është i nominuari dhe çfarë mund të pritet

Biografia e publikuar nga OAS, e përmbledhur nga KosovaPress, e paraqet Bogachekun si profesionist nga Florida me mbi 25 vjet përvojë në sektorin privat, kryesisht në shëndetësi, teknologji dhe drejtim institucional. Në OAS ai mbikëqyr administratën, financat dhe burimet njerëzore. Më herët ka drejtuar operacionet e një kompanie për përfitime farmaceutike. Ka themeluar edhe kompani në fushën e sigurisë kibernetike dhe të të dhënave shëndetësore. Ka doktoraturë në bioinxhinieri dhe flet rusisht, ukrainisht e hebraisht. Në vitin 2023 u zgjodh në bordin drejtues të Koalicionit Republikan Hebre.

Bogachek nuk vjen nga diplomacia tradicionale. Kjo nuk është e pazakontë për nominimet politike amerikane, por ngre pyetjen se çfarë mund të presë Kosova. Përvoja në menaxhim institucional mund të ndihmojë në drejtimin e një ambasade të madhe dhe në dosje praktike, si siguria dhe investimet. Nga ana tjetër, ai do të duhet të njihet nga fillimi me dosjet e ndërlikuara të rajonit, nga veriu deri te dialogu me Serbinë. Lidhjet e tij me organizata republikane janë kontekst politik, por nuk provojnë vetvetiu qasje të privilegjuar në Shtëpinë e Bardhë.

Dy vjet pa ambasador, një dialog i pezulluar

Ambasadori i fundit amerikan, Jeffrey Hovenier, e mori detyrën më 10 janar 2022 dhe u largua nga Kosova më 30 dhjetor 2024. Që atëherë ambasada drejtohet nga e ngarkuara me punë, Anu Prattipati. Ambasada nuk ka qenë pasive. Vetëm këtë javë, Prattipati është takuar me ministrin e Brendshëm, Xhelal Sveçla, për bashkëpunimin në siguri, dhe me ministrin e Mbrojtjes, Ejup Maqedonci. Në takimin e dytë, SHBA-ja rikonfirmoi mbështetjen për FSK-në.

Mungesa e ambasadorit përkoi megjithatë me periudhën më të tensionuar të marrëdhënieve. Më 12 shtator 2025, ambasada amerikane njoftoi pezullimin për kohë të pacaktuar të Dialogut Strategjik, duke përmendur shqetësime për veprimet e Qeverisë në detyrë. Sipas Radios Evropa e Lirë, Uashingtoni kishte vërejtje për veprimet ndaj institucioneve serbe në Kosovë dhe për kritikat ndaj Gjykatës Kushtetuese. Në korrik të këtij viti, Departamenti i Shtetit i tha REL-it se dialogu rifillon kur të krijohen kushtet, përfshirë përmbushjen e zotimeve të Kosovës ndaj serbëve.

Në Prishtinë qëndrimet kanë qenë të ndara. Kryeministri Albin Kurti, gjatë një vizite në SHBA vitin e kaluar, e lidhi pezullimin me veprimet e institucioneve në veri. Ai tha se nuk mund të bëjë kompromis me sundimin e ligjit. Partitë opozitare dhe odat ekonomike, nga ana tjetër, paralajmëruan se vendimi dëmton interesat ekonomike dhe diplomatike të vendit.

Edhe krahasimi rajonal është domethënës. Në qershor, Shtëpia e Bardhë nominoi ambasadorë për Serbinë, Bosnjë e Hercegovinën dhe Malin e Zi, ndërsa Kosova mbeti jashtë listës. Senati e konfirmoi Eric Wendtin për Shqipërinë më 7 gusht. Kandidatët për tri vendet e tjera, sipas REL-it, ende presin konfirmimin. Nominimi për Kosovën vjen rreth pesë muaj pas atyre të fqinjëve.

Senati i ri dhe kalendari i ngushtë

Nominimi vjen një javë pas zgjedhjeve të mesmandatit të 3 nëntorit, në të cilat demokratët fituan shumicën në Senat. Sipas gazetës The Hill, kjo u jep demokratëve fjalë shumë më të madhe për nominimet e administratës. Senati i ri mblidhet në janar 2027. Deri atëherë shumica mbetet republikane, dhe Senati aktual ka ende mundësi ta konfirmojë kandidatin.

Procedura nis me dëgjimin në Komisionin për Marrëdhënie me Jashtë, vazhdon me votimin në komision dhe përfundon me votimin në seancë plenare. Vetëm pas kësaj vjen emërimi formal dhe dorëzimi i letrave kredenciale. Sipas rregullave të Senatit, nominimet që nuk shqyrtohen deri në mbyllje të sesionit zakonisht i kthehen presidentit, i cili mund t’i ridërgojë. Mbeten pak javë pune deri në fund të vitit, ndërsa tre kandidatë të rajonit presin që nga qershori. Prandaj një konfirmim i shpejtë nuk mund të merret si i sigurt.

Beogradi në tranzicion

Prishtina e ka mirëpritur lajmin. Ambasadori i Kosovës në Uashington, Ilir Dugolli, e uroi Bogachekun dhe shprehu gatishmërinë për të forcuar “miqësinë e qëndrueshme dhe marrëdhënien unike” mes dy vendeve.

Nëse konfirmohet, Bogachek do të marrë detyrën në një rajon që po ndryshon. Lista Studentore fitoi zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi dhe i dha fund qeverisjes 14-vjeçare të Aleksandar Vuçiqit. Fitorja megjithatë ende nuk është kthyer në qeveri. Sipas KosovaPress, lëvizja pritet ta formojë vetë qeverinë, por ende nuk e ka shpallur kandidatin për kryeministër dhe programin e plotë.

Në Paris, më 10 nëntor, Kurti tha se udhëheqja e re në Beograd duhet ta pranojë Kosovën si shtet të pavarur dhe kërkoi dorëzimin e Milan Radoiçiqit për sulmin në Banjskë. Në të njëjtin forum, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, deklaroi se pavarësia e Kosovës nuk ka kthim pas. Ndërkohë, kandidati i Listës Studentore, Fegja Dimoviq, pas një vizite në Kosovë e cilësoi atë pjesë përbërëse të Serbisë. Ambasadori i ardhshëm mund të përballet kështu jo vetëm me një politikë të re serbe, por edhe me një periudhë të gjatë kalimtare në Beograd.

Ndryshim politike apo ndryshim komunikimi?

Për Kosovën, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm kur do të mbërrijë ambasadori, por me çfarë mesazhi do të vijë. Një ambasador i ri mund ta përmirësojë komunikimin dhe të ndërtojë besim personal, por politikën e përcakton Uashingtoni. Departamenti i Shtetit e ka lidhur rikthimin e Dialogut Strategjik me kushte konkrete. Nëse këto kushte mbeten, ndryshimi i emrit në krye të ambasadës nuk sjell vetvetiu një fillim të ri. Shumë do të varet nga hapat e Prishtinës dhe nga mënyra si trajtohen mospajtimet e hapura.

Për shqiptarët në Gjermani, Zvicër e gjetiu, kjo nuk është temë e largët. Marrëdhënia Kosovë–SHBA ndikon në sigurinë dhe në klimën për investime në vendlindje, si dhe në rrugën e Kosovës drejt strukturave euroatlantike.

Skenarët dhe çfarë duhet ndjekur

Skenarët e mundshëm janë tre. I pari: Senati aktual e konfirmon Bogachekun para fundit të vitit, dhe ai mund të vijë në Prishtinë në fillim të 2027-s. I dyti: nominimi i kthehet Shtëpisë së Bardhë dhe ridërgohet në Senatin e ri, me vonesë prej disa muajsh. I treti: dëgjimi në Senat kthehet në platformë pyetjesh për Dialogun Strategjik, veriun dhe Serbinë pas Vuçiqit. Në këtë rast edhe Prishtina do të duhet të tregojë çfarë ka bërë për t’i plotësuar kushtet.

Në ditët në vijim duhen ndjekur katër gjëra:
– nëse Komisioni për Marrëdhënie me Jashtë cakton datë dëgjimi;
– nëse lëvizin nominimet për Serbinë, Bosnjë e Hercegovinën dhe Malin e Zi;
– çfarë hapash ndërmerr Qeveria e Kosovës për kushtet e Dialogut Strategjik;
– si do ta formulojë qeveria e re në Beograd qëndrimin ndaj Kosovës dhe ndaj rastit Radoiçiq.

Nominimi i Bogachekut tregon se Uashingtoni synon të ketë sërish ambasador me mandat të plotë në Prishtinë, por nuk i zgjidh vetë problemet e hapura mes dy vendeve. Trump e ka bërë zgjedhjen dhe Senati do të vendosë për kandidatin. Pjesa e Prishtinës, përgatitja për çështjet që do të jenë në tryezën e ambasadorit, nuk varet nga data e mbërritjes së tij.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.