Irani përgatitet për kontroll të përhershëm të internetit me teknologji kineze
Irani importon pajisje kineze për të kufizuar përgjithmonë internetin
Autoritetet iraniane kanë importuar teknologji të avancuar kineze me qëllim të krijimit të një sistemi të përhershëm kontrolli të internetit, sipas zbulimeve të bëra gjatë një ndërprerjeje të madhe të rrjetit që zgjat që nga fillimi i luftës kundër Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit më 28 shkurt.
Mohammad Sarafraz, anëtar i Këshillit Suprem të Hapësirës Kibernetike të Iranit dhe ish-udhëheqës i transmetuesit shtetëror IRIB, i ka konfirmuar gazetës Faraz më 23 maj se pajisjet kineze tashmë janë vendosur në vend. Ai theksoi se qëllimi është të krijohet një infrastrukturë që lejon vetëm qasje të kontrolluar rreptësisht për përdoruesit e përzgjedhur, duke i izoluar pjesën më të madhe të popullsisë prej rreth 90 milionë banorësh.
Ndërprerja aktuale e internetit në Iran, tashmë në muajin e tretë, është më e gjatë se ajo e Libisë gjatë protestave të Pranverës Arabe në vitin 2011. Megjithatë, duke pasur parasysh popullsinë shumë më të madhe të Iranit, ekspertët e kanë cilësuar këtë bllokadë si ndërprerjen më të madhe të komunikimeve të urdhëruar nga një qeveri në histori.
Organizata NetBlocks e ka përshkruar këtë situatë si “të pakrahasueshme në shkallë dhe ashpërsi në një shoqëri të lidhur me rrjet”. Qeveria iraniane ka justifikuar bllokadën duke pretenduar se ajo parandalon sulmet kibernetike nga jashtë, mbrojtjen e zyrtarëve nga atentatet dhe ruajtjen e moralit publik gjatë luftës.
Sidoqoftë, Mohammad Sarafraz ka hedhur poshtë këto argumente. Ai ka deklaruar se disa nga sulmet më të rënda kibernetike kundër Iranit kanë ndodhur pikërisht gjatë periudhave kur interneti ishte i bllokuar. Gjithashtu, ai ka thënë se mbyllja e internetit nuk ka parandaluar vrasjen e dhjetëra zyrtarëve nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli gjatë konfliktit aktual.
Sipas tij, izolimi digjital i zgjatur ka shkaktuar dëme psikologjike më të mëdha tek popullsia sesa ndikimi i përmbajtjeve të huaja online. Ai ka theksuar se politika e pabarabartë e qasjes, duke përfshirë “internetin e bardhë” për njerëzit e lidhur me regjimin dhe shërbimet komerciale të shtrenjta si “Internet Pro” për të pasurit, ka thelluar ndarjet sociale.
Modeli kinez: realizues apo i pasuksesshëm për Iranin?
Zëvendësministri iranian i Komunikimeve, Ehsan Chitsaz, ka deklaruar gjatë një konferencë për shtyp më 9 maj se kopjimi i plotë i modelit kinez të internetit nuk është i realizueshëm për Iranin. Ai ka argumentuar se sistemi kinez mbështetet në një treg të brendshëm digjital prej mbi 1 miliard përdorues, një kapacitet që Irani nuk mund ta riprodhojë.
Ehsan Chitsaz ka paralajmëruar gjithashtu se ndërprerjet e zgjatura të internetit mund të përbëjnë një kërcënim për sigurinë kombëtare. Nga ana tjetër, Amir Rashidi, drejtor për sigurinë e internetit në Miaan Group, një organizatë amerikane për siguri digjitale me fokus në Iran, ka thënë se sistemi iranian është shumë më i thjeshtë se ai kinez. Ai ka argumentuar se Irani ka shtuar kufizime mbi infrastrukturën ekzistuese, duke e bërë këtë model më të lehtë për qeveritë autoritare të kopjojnë.
“Ata mund ta marrin dhe ta zbatojnë sistemin iranian të bllokadës dhe censurës pa pasur nevojë të rindërtojnë rrjetet e tyre nga fillimi”, ka thënë Amir Rashidi për Radion Farda të Radios Evropa e Lirë.
Studiosi i rrjeteve Aryan Eqbal ka hedhur poshtë idenë se rritja ekonomike e Kinës vërteton efikasitetin e modelit të kontrollit të internetit. Ai ka thënë se Kina nuk u zhvillua për shkak të internetit të mbyllur, por për arsye të tjera, dhe se mbyllja ka pasur efekte negative në progresin e saj.
“Mbështetësit e kontrollit më të fortë në Iran përpiqen të kopjojnë vetëm pjesën represive të sistemit kinez, duke injoruar bazat ekonomike që e bëjnë atë të qëndrueshëm”, ka shpjeguar Aryan Eqbal për faqen iraniane të teknologjisë Zoomit. Ai ka theksuar se, në kushtet e sanksioneve ndërkombëtare dhe ekonomisë së dobësuar, Irani nuk ka kapacitetin për të mbështetur një model të tillë në mënyrë të qëndrueshme.
Ndikimi ekonomik i kësaj ndërprerjeje është i rëndësishëm. Afshin Kolahi, zyrtar i Dhomës së Tregtisë së Iranit, ka deklaruar më 12 prill se bllokimi i internetit po i kushton vendit deri në 40 milionë dollarë në ditë, ndërsa humbjet indirekte arrinin deri në 80 milionë dollarë në ditë gjatë muajit prill.
Me pak fjalë
Irani po përpiqet të krijojë një sistem të përhershëm kontrolli të internetit duke përdorur teknologji kineze, megjithë paralajmërime se ky model nuk është i realizueshëm për vendin. Ndërprerja e zgjatur e internetit ka shkaktuar dëme të mëdha ekonomike dhe sociale, ndërsa ekspertët vënë në dyshim qëllimet reale të qeverisë për mbajtjen e këtij sistemi.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
