27 vjet nga marrëveshja e Kumanovës që i dha fund luftës në Kosovë

Marrëveshja e Kumanovës: 27 vjet nga ngjarja që ndryshoi historinë e Kosovës

Sot janë 27 vjet nga nënshkrimi i marrëveshjes ushtarako-teknike të Kumanovës, dokument kyç që i dha fund luftës në Kosovë dhe detyroi dorëzimin e ish-ushtrisë së Jugosllavisë. Ky akt solli edhe kapitullimin e ish-presidentit të atëhershëm të Serbisë, Sllobodan Millosheviq, i cili ishte akuzuar për krime lufte.

Marrëveshja e Kumanovës, e nënshkruar më 9 qershor 1999 ndërmjet NATO-s dhe Republikës Federale të Jugosllavisë (RFJ), hyri në fuqi më 11 qershor 1999. Në këtë akt historik, nga ana e NATO-s firmoi Michael Jackson, komandanti i parë i KFOR-it në Kosovë, ndërsa nga ana serbe, dokumentin e nënshkroi gjenerali Nebojsha Pavkoviq, i cili më vonë u akuzua për krime lufte dhe gjenocid nga Gjykata e Hagës.

Arritja e këtij marrëveshjeje erdhi pas 78 ditë bombardimesh të NATO-s kundër pozicioneve serbe, si dhe pas përpjekjeve të ndryshme diplomatike për të ndaluar konfliktin. Lufta në Kosovë la pas vetes mbi 10 mijë të vrarë, rreth 5 mijë të zhdukur dhe mbi 1 milion shqiptarë të zhvendosur. Shkatërrimet materiale gjithashtu ishin të mëdha, duke prekë infrastrukturën civile dhe ekonomike të vendit.

Kushtet kryesore të marrëveshjes

Marrëveshja e Kumanovës parashihte kërkesa të rënda ndaj forcave serbe, duke përfshirë:

• Tërheqjen e të gjitha forcave policore dhe ushtarake serbe nga Kosova;
• Largimin nga Kosova të të gjithë personave dhe organizatave me aftësi ushtarake, duke përfshirë forcat e rregullta, paramilitarët, policinë lokale dhe shërbimet informative;
• Zbatimin e një zone sigurie ajrore 25 kilometra përtej kufirit të Kosovës;
• Krijimin e një zone 5 kilometra përtej kufirit me RFJ-në, ku nuk lejohej vendosja e armatimeve të rënda ose ushtrisë, përveç ushtarëve kufitarë.

Më 12 qershor 1999, trupat e para të këmbësorisë së NATO-s zbarkuan në Kosovë, duke nisur procesin e largimit të forcave serbe. Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Havijer Solana, kishte lëshuar urdhrin për ndalimin e bombardimeve më 10 qershor 1999, ndërsa Këshilli i Sigurisë i OKB-së miratoi rezolutën 1244, e cila autorizoi dërgimin e 37.200 ushtarëve të KFOR-it nga 36 shtete.

Pasojat e marrëveshjes: KFOR dhe misioni i OKB-së

Misioni i KFOR-it u nda në pesë zona të përgjegjësisë, të cilat iu caktuan forcave amerikane, angleze, franceze, gjermane dhe italiane. Hyrja e NATO-s në Kosovë solli edhe vendosjen e misionit të përkohshëm të Organizatës së Kombeve të Bashkuara (OKB), i cili mori përsipër administrimin e vendit për një periudhë të caktuar kohore.

Një nga ndryshimet më të rëndësishme pas marrëveshjes ishte shpërbërja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK), e cila u transformua në Trupat Mbrojtëse të Kosovës (TMK), duke shënuar një hap të rëndësishëm drejt stabilitetit dhe ndërtimit të institucioneve të reja në vend.

Me pak fjalë

Marrëveshja e Kumanovës ishte akti që i dha fund luftës në Kosovë dhe hapi rrugën për stabilitetin e ardhshëm. Ajo detyroi Serbinë të tërhiqë forcat e saj ushtarake dhe policore, ndërsa NATO-ja dhe OKB-ja morën përsipër misionin e ndërtimit të paqes dhe rindërtimit të Kosovës. Ky dokument mbetet një nga momentet kyçe në historinë moderne të vendit.

Personat e përmendur

• Sllobodan Millosheviq - ish-presidenti i Serbisë
• Michael Jackson - komandanti i parë i KFOR-it në Kosovë
• Nebojsha Pavkoviq - gjeneral i Ushtrisë serbe, akuzuar për krime lufte
• Havijer Solana - Sekretari i përgjithshëm i NATO-s gjatë vitit 1999

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.