Pritet nënshkrimi i marrëveshjes Trump-Iran: Çfarë përmban drafti i 60-ditorëve

May 24, 2026 - 17:01
Pritet nënshkrimi i marrëveshjes Trump-Iran: Çfarë përmban drafti i 60-ditorëve

Drafti i marrëveshjes Trump-Iran: Çfarë përmban marrëveshja 60-ditore

SHBA-ja dhe Irani janë afër nënshkrimit të një marrëveshjeje të përkohshme që parashikon një armëpushim 60-ditor, sipas zyrtarëve amerikanë. Dokumenti, i cili mund të shpallet edhe këtë të dielën, synon të stabilizojë rajonin duke lehtësuar presionin mbi furnizimin global me naftë dhe duke hapur rrugën për negociata të mëdha bërthamore.

Pse kjo marrëveshje është e rëndësishme?

Një marrëveshje e tillë do të shmangte një përshkallëzim të luftës në Lindjen e Mesme, duke ulur tensionet ndërmjet SHBA-së dhe Iranit. Gjithashtu, ajo do të lehtësonte presionin mbi tregun global të naftës, i cili ka vuajtur për shkak të krizës në Ngushticën e Hormuzit. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse kjo marrëveshje do të çojë në një zgjidhje afatgjatë për çështjen bërthamore iraniane.

Gjendja aktuale e negociatave

Si presidenti amerikan Donald Trump ashtu edhe ndërmjetësuesit kanë sinjalizuar se marrëveshja mund të shpallet në orët e ardhshme, megjithëse ajo nuk është finalizuar ende. Zyrtari amerikan ka dhënë një përshkrim të detajuar të draftit aktual, i cili përfshin një sërë angazhimesh reciproke. Pjesa më e madhe e këtij drafti është konfirmuar edhe nga burime të tjera të pranishme në negociata, duke iu referuar Axios.

Deri më tani, pala iraniane nuk ka konfirmuar zyrtarisht përmbajtjen e marrëveshjes, megjithëse autoritetet në Teheran kanë treguar optimizëm se marrëveshja është afër finalizimit.

Çfarë përfshin marrëveshja 60-ditore?

Sipas draftit, të dyja palët do të nënshkruajnë një memorandum mirëkuptimi (MOU) që do të zgjasë 60 ditë, me mundësi zgjatjeje nëse të dyja palët bien dakord. Gjatë kësaj periudhe, marrëveshja parashikon këto masa kryesore:

  • Hapja e Ngushticës së Hormuzit: Anijet do të lejohen të kalojnë pa tarifa, ndërsa Irani do të pranojë të pastrojë minat e vendosura në ngushticë për të siguruar lëvizjen e lirë të anijeve.
  • Ngrirja e bllokadës ndaj porteve iraniane: SHBA-ja do të heqë bllokadën ndaj porteve të Iranit, duke lehtësuar eksportin e naftës.
  • Përjashtime të kufizuara nga sanksionet: Irani do të lejohen të shesë naftë në tregun global, duke marrë lehtësim ekonomik të konsiderueshëm.

Zyrtari amerikan ka pranuar se këto hapa do të jenë një shtysë e madhe për ekonominë iraniane, por gjithashtu do të ndikojnë pozitivisht në tregun global të naftës. Ai ka shtuar se heqja e bllokadës do të ndodhë menjëherë pasi Irani të plotësojë kërkesat e paraqitura, duke përmendur parimin e Trumpit: “lehtësim në këmbim të rezultateve”.

Çështja bërthamore: Çfarë pritet nga Irani?

Drafti i marrëveshjes përfshin angazhime të rëndësishme nga Irani në lidhje me programin e tij bërthamor. Sipas zyrtarit amerikan, Irani do të detyrohet të:

  • Mos ndjekë kurrë armën bërthamore.
  • Pezullojë programin e pasurimit të uraniumit.
  • Dorëzojë rezervat e tij të uraniumit të pasuruar në nivele të larta.

Burime të njohura me negociatat kanë treguar se Irani ka dhënë angazhime verbale për shkallën e lëshimeve që është i gatshëm të bëjë. Në këmbim, SHBA-ja do të pranojë të diskutojë për heqjen e sanksioneve dhe zhbllokimin e fondeve iraniane gjatë periudhës 60-ditore, megjithëse këto masa do të zbatohen vetëm nëse arrihet një marrëveshje përfundimtare e verifikueshme.

Roli i Izraelit dhe Hezbollahut

Një element i pazakontë i draftit është kërkesa që lufta ndërmjet Izraelit dhe Hezbollahut në Liban të marrë fund. Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, ka shprehur shqetësime gjatë një telefonate me Trumpin, duke iu referuar mundësisë që marrëveshja të ndikojë negativisht në sigurinë e Izraelit.

Zyrtari amerikan ka theksuar se ky nuk do të jetë një “armëpushim i njëanshëm”, duke iu premtuar Izraelit që do të lejohen veprime nëse Hezbollahu rindërton forcat e tij ose nis sulme të reja. Ai ka shtuar: “Nëse Hezbollahu sillet mirë, Izraeli do të sillet mirë.”

Mbështetja ndërkombëtare për marrëveshjen

Trumpi ka diskutuar marrëveshjen me disa liderë arabë dhe myslimanë gjatë një konferencë telefonike të shtunën, duke marrë mbështetje nga të gjithë. Ndër ata që kanë shprehur mbështetje janë presidenti i Emirateve të Bashkuara Arabe, Mohammed bin Zayed Al Nahyan, si dhe liderët e Arabisë Saudite, Katarit, Egjiptit, Turqisë dhe Pakistanit. Këta të fundit kanë luajtur një rol kyç në ndërmjetësimin e marrëveshjes, me marshallin pakistanez Asim Munir duke udhëtuar në Teheran për finalizimin e detajave.

Çfarë pritet më tej?

Shtëpia e Bardhë shpreson që dallimet e fundit të zgjidhen brenda orëve të ardhshme dhe që marrëveshja të shpallet zyrtarisht këtë të dielën. Zyrtari amerikan ka treguar se është e mundur që marrëveshja të mos zgjasë plot 60 ditët nëse SHBA-ja vëren se Irani nuk është serioz në negociatat bërthamore.

Nga ana tjetër, SHBA-ja beson se krizat ekonomike të Iranit mund të krijojnë një shtysë për një marrëveshje të plotë që do të heqë sanksionet dhe do të rivendosë marrëdhëniet ekonomike. Sipas këshilltarëve të Trumpit, nëse kërkesat bërthamore të SHBA-së plotësohen, presidenti është i gatshëm të bëjë hapa të mëdhenj për të rivendosur marrëdhëniet me Iranin dhe për t’i dhënë atij mundësinë të zhvillohet ekonomikisht.

Me pak fjalë

Marrëveshja e përkohshme Trump-Iran parashikon një armëpushim 60-ditor që përfshin hapjen e Ngushticës së Hormuzit, lehtësim të kufizuar të sanksioneve dhe angazhime bërthamore nga Irani. Megjithëse marrëveshja është afër finalizimit, mbeten dyshime nëse ajo do të çojë në një zgjidhje afatgjatë. Shtëpia e Bardhë shpreson për një shpallje të shpejtë, ndërsa palët ndërmjetësuese kanë luajtur një rol kyç në arritjen e këtij marrëveshjeje.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.