Raporti alarmues: Gjykimi në mungesë për krime lufte pengohet nga mungesa e bashkëpunimit me Serbinë

Raporti i Fondit për të Drejtën Humanitare: Gjykimi në mungesë për krime lufte mbetet sfidë e madhe

Një raport i Fondit për të Drejtën Humanitare, i mbështetur nga Ambasada e Zvicrës në Kosovë, ka nxjerrë në dritë mungesën kritike të bashkëpunimit ndërmjet Kosovës dhe Serbisë në çështjen e ekstradimit të të dyshuarve për krime lufte. Edhe pse numri i aktakuzave është rritur ndjeshëm, ekspertët theksojnë se kjo nuk garanton se drejtësia po zbatohet në mënyrë efektive në vend.

Numrat flasin: 154 të akuzuar, por vetëm 15 aktakuza të reja në 2025

Sipas të dhënave të paraqitura në raport, gjatë vitit 2025 janë ngritur 15 aktakuza të reja, nga të cilat 10 janë në mungesë. Kjo përfshin edhe 24 aktakuza në mungesë kundër 120 të akuzuarve, të gjithë pjesëtarë të forcave serbe të dyshuar për krime lufte. Amer Alija, përfaqësues i Fondit për të Drejtën Humanitare, ka theksuar se këto numra nuk janë vetëm statistika, por dëshmi e një sistemi që ballafaqohet me vështirësi të mëdha në zbatimin e drejtësisë.

“Raporti tregon se gjatë vitit 2025 janë zhvilluar procedura penale në 50 lëndë kundër 154 pjesëtarëve të forcave serbe, të akuzuar për krimet e luftës. Megjithatë, numri i aktakuzave nuk korrespondon me përpjekjet reale për të sjellë të dyshuarit para gjyqit”, ka thënë Alija.

Sistemi i drejtësisë në Kosovë: Nga kompetencat ndërkombëtare te ato vendore

Valon Kurtaj, nga Departamenti Special për Krime të Luftës në Gjykatën e Apelit, ka shpjeguar se pas luftës, kompetencat për gjykimin e krimeve të luftës ishin në duart e institucioneve ndërkombëtare. Vetëm me transferimin e këtyre kompetencave tek institucionet vendore, u mundësua ngritja e akuzave kundër të dyshuarve.

“Para vitit 2008, ne nuk kishim asnjë kompetencë për të trajtuar këtë lloj krimesh. Ishin institucione të huaja që merreshin me këtë çështje. Sot, megjithë përparimin, nevojitet një marrëveshje ndërkombëtare me Serbinë për të siguruar ekstradimin e të akuzuarve”, ka deklaruar Kurtaj.

Bashkëpunimi me Serbinë: Një pengesë e vazhdueshme

Ekspertët kanë theksuar se bashkëpunimi me Serbinë mbetet një pengesë kryesore në procesin e drejtësisë. Leon Perlaskaj, kolegu i Kurtaj, ka thënë se ndërsa Kosova ka arritur marrëveshje të mira me vendet e rajonit për situata të ngjashme, Serbinë e ka përjashtuar nga ky proces.

“Ne kemi pasur një bashkëpunim të mirë me vendet e Ballkanit për çështje të tilla, por Serbinë e ka marrë një rrugë të ndryshme. Gjykimi në mungesë është një zgjidhje e nevojshme, por pa bashkëpunimin e Serbisë, procesi do të mbetet i paplotë”, ka shtuar Perlaskaj.

Çfarë thotë Ambasadori i Zvicrës: Rritja e aktakuzave nuk garanton drejtësi

Jürg Sprecher, ambasadori i Zvicrës në Kosovë, ka theksuar se edhe pse numri i aktakuzave është rritur, kjo nuk do të thotë se drejtësia po zbatohet në mënyrë të plotë. Ai ka pyetur retorikisht: “A po vihet drejtësia në vend, apo po mbeten vetëm formalitete?”.

“Rritja e aktakuzave pasqyron rezultate reale, por ngre një pyetje thelbësore: a po vihet drejtësia në vend apo po mbeten vetëm numra në letër? Nevojitet më shumë sesa thjesht ngritja e aktakuzave për të siguruar që viktimat të marrin drejtësi”, ka deklaruar Sprecher.

Perspektiva e ardhshme: Çfarë duhet bërë?

Ekspertët janë të një mendimi se pa një marrëveshje ndërkombëtare me Serbinë, procesi i gjykimit në mungesë do të mbetet i vështirë. Ata kanë kërkuar mbështetjen e faktorëve ndërkombëtarë për të shtypur presionin mbi Serbinë që të bashkëpunojë.

“Nevojitet një angazhim më i madh nga komuniteti ndërkombëtar për të detyruar Serbinë të ekstradojë të dyshuarit. Gjykimi në mungesë është një hap i mirë, por pa ekstradim, drejtësia nuk do të arrihet plotësisht”, ka konkluduar Valon Kurtaj.

Faktet kryesore të raportit:

• 154 të akuzuar për krime lufte gjatë vitit 2025.
• 24 aktakuza në mungesë kundër 120 të dyshuarve.
• 15 aktakuza të reja ngritura në 2025, 10 prej tyre në mungesë.
• Mungesa e bashkëpunimit me Serbinë pengon ekstradimin e të dyshuarve.
• Nevojitet marrëveshje ndërkombëtare për të siguruar drejtësi për viktimat.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.