Ambasadori amerikan në Shqipëri 1934: Shqipëria dhe "Burrat e Shqiponjës"

Jun 4, 2026 - 01:03
Ambasadori amerikan në Shqipëri 1934: Shqipëria dhe "Burrat e Shqiponjës"

Ambasadori amerikan në Shqipëri 1934: Shqipëria dhe "Burrat e Shqiponjës"

Në gusht të vitit 1934, revista amerikane The American Foreign Service Journal botoi rrëfimin e George Post Wheeler, ambasadorit të SHBA-së në Shqipëri, në faqet 406 dhe 449. Ky dokument, i cili u sjellë në gjuhën shqipe nga Aurenc Bebja përmes blogut "Dars (Klos), Mat – Albania", ofron një pamje tërësisht të veçantë të Shqipërisë së atëhershme, duke theksuar kontrastin midis bregdetit dhe maleve, si dhe karakterin e pandryshueshëm të popullsisë malësore.

Porta hyrëse e Shqipërisë, Gjiri i Durrësit, ishte një vend i rëndësishëm historik, ku kryqtarët zbritën për të nisur marshimin e tyre drejt Bosforit. Muret e vjetra të Durrësit, ndërtuar mbi bastione romake, qëndrojnë ende sot, ndërsa pallati bregdetar i Mbretit Zog I ngrihet mbi një kodër me pamje nga Adriatiku. Shqipëria e atëhershme ishte një vend pa hekurudha, duke e bërë atë të ndryshme nga pjesa tjetër e Evropës. Aeroplani që fluturonte nga Vlora në Tiranë ishte një simbol i modernitetit në një vend të izoluar.

Sipas rrëfimit të George Post Wheeler, për të njohur Shqipërinë e vërtetë, duhet të shikohet nga ana e maleve, jo nga bregu i detit. Shqipëria e maleve ishte një botë e ndryshme, ku natyra ishte e egër, luginat e ndara nga male të thepisura, dhe shtigjet e pakalueshme. Populli malësor jetonte në shtëpi prej guri ose tullash të pjekura në diell, me çati prej kashtë dhe dysheme prej balte. Gratë bluajnë misrin me dorë, ndërsa burrat përdornin gomarin si mjet transporti. Nderi fisnor dhe pushka ishin elementet kryesore të jetës së tyre.

Shqipëria ishte një vend i pazakontë në Evropë, ku historia kishte qëndruar në vend për shekuj me radhë. Malësorët, të njohur si "Burrat e Shqiponjës", ishin një popull kokëfortë që refuzoi të nënshtrohej ndaj pushtuesve të ndryshëm, duke përfshirë romakët, sllavët dhe turqit. Ata ruajtën gjuhën dhe racën e tyre, duke i rezistuar valëve të ndryshme pushtuese. Edhe gjatë luftës midis turqve dhe sllavëve, shqiptarët mbetën një komb në shpirt, duke pritur me durim ditën e pavarësisë së tyre.

Një nga figurat më të rëndësishme në historinë e Shqipërisë ishte Lekë Dukagjini, i cili la trashëgiminë e Kanunit të maleve, një ligj zakonor që mbizotëronte jetën shoqërore. Ky ligj, i bazuar në nderin fisnor dhe gjakmarrjen, ishte pengesa më e madhe për formimin e një kombi të bashkuar. Edhe pse Kisha dhe më vonë Shteti kanë luftuar kundër këtij sistemi, ai mbeti i pranishëm në jetën e malësorëve për shekuj me radhë.

Pavarësia e Shqipërisë në vitin 1912 ishte një moment vendimtar, ku ndihma e Shteteve të Bashkuara luajti një rol të rëndësishëm. Pas njohjes së pavarësisë, Shqipëria filloi të përparojë me hapa të shpejtë, duke kaluar nga epoka e kalit dhe gomarit në atë të motorëve, aeroplanëve dhe dritës elektrike. Në Tiranë, një grup njerëzish, duke përfshirë edhe Mbretin Zog I, po organizonin vendin duke e transformuar atë nga një mozaik fisnor në një shtet kombëtar modern.

Sidoqoftë, popullsia e fshatrave kishte shumë për të mësuar. Ata duhej të mësonin jo vetëm higjienën dhe bujqësinë moderne, por edhe parimet bazë të vetëqeverisjes. Malësorët e veriut duhej të mësonin shkrim e këndim dhe të kuptonin se një gjykatë vendore ishte më e rëndësishme se një gjakmarrje. Qeveria në Tiranë ishte e tyre, dhe jo e ndonjë fuqie të huaj.

Shqipëria ishte një vend i pazakontë, ku mund të shihej procesi i ndërtimit të një kombi në të gjitha fazat e tij njëherësh. Në malet veriore, fiset jetonin si para dy mijë vjetësh, ndërsa në Tiranë, qyteti po modernizohej me shpejtësi. Kjo përzierje e të vjetrës me të renë bënte Shqipërinë aq magjepsëse. Alpet shqiptare, që reflektonin diellin perëndues me gjak të kuq në majat e tyre, ishin simbol i qëndrueshmërisë dhe krenarisë shqiptare.

Me pak fjalë

Në vitin 1934, ambasadori amerikan në Shqipëri, George Post Wheeler, botoi një rrëfim të hollësishëm për vendin, duke theksuar kontrastin midis bregdetit dhe maleve, si dhe karakterin e pandryshueshëm të popullsisë malësore. Shqipëria ishte një vend i pazakontë në Evropë, ku historia kishte qëndruar në vend për shekuj me radhë, dhe malësorët, të njohur si "Burrat e Shqiponjës", ishin një popull kokëfortë që refuzoi të nënshtrohej ndaj pushtuesve të ndryshëm.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.