Ambasadori amerikan në Shqipërinë e 1934: Përshkrimi i parë i "burrave të shqiponjës"

Ambasadori amerikan në Shqipërinë e viteve 1930: Përshkrimi i parë i "burrave të shqiponjës"

Në gusht të vitit 1934, revista amerikane The American Foreign Service Journal botoi rrëfimin e George Post Wheeler, ambasadorit të SHBA-së në Shqipëri, i cili përshkruante me detaje vendin dhe njerëzit e tij në një artikull që sot njihet si një nga dokumentet më të rëndësishme të kohës për Shqipërinë e atëhershme.

Artikulli, i cili u ribotua nga Aurenc Bebja nëpërmjet blogut Dars (Klos), Mat – Albania, përmban një përshkrim të gjallë të Shqipërisë së asaj kohe, duke theksuar kontrastin midis bregdetit dhe maleve, si dhe karakterin e veçantë të shqiptarëve të maleve, të njohur si "burrat e shqiponjës".

Shqipëria e viteve 1930: Një vend midis traditës dhe modernitetit

Porta hyrëse e Shqipërisë në atë kohë ishte Gjiri i Durrësit, një vend i rëndësishëm historik që kishte parë kalimin e shumë popujve gjatë shekujve. Muret e vjetra të Durrësit, ndërtuar nga kryqtarët mbi bastione romake, qëndronin ende, ndërsa pallati i Mbretit Zog I dominonte peizazhin nga kodra e tij e gjelbëruar. Megjithatë, Shqipëria mbeti një vend i pazhvilluar në atë kohë: nuk kishte hekurudha, dhe transporti kryesor ishte gomari ose kali.

Sipas përshkrimit të George Post Wheeler, Shqipëria nuk ishte një vend i thjeshtë për t'u njohur. Siç thoshte një proverb i Lindjes: "Nëse do ta njohësh Lindjen, mos hyr në pazar nga porta kryesore." Në të vërtetë, Shqipëria e vërtetë gjendej në male, ku shqiptarët jetonin sipas traditave të tyre të lashta. Shtëpitë ishin ndërtuar nga guri ose tulla të pjekura në diell, me çati prej kashtë dhe dysheme prej balte. Gratë punonin tokën me dorë, ndërsa burrat mbroheshin me pushkë dhe nderi fisnor ishte vlera më e lartë.

"Burrat e shqiponjës": Një popull i pazgjidhur gjatë shekujve

Shqiptarët e maleve, të njohur si "burrat e shqiponjës", ishin një popull i pazgjidhur që kishte rezistuar pushtimeve të shumëfishta gjatë historisë. Që nga koha e romakëve, kur Shqipëria ishte provinca më e trazuar e Perandorisë Romake, deri në shekujt e mëvonshëm të pushtimeve sllave dhe osmane, shqiptarët kishin ruajtur gjuhën, zakone dhe identitetin e tyre.

Një nga figurat më të rëndësishme në historinë e tyre ishte Lekë Dukagjini, i cili la trashëgiminë e Kanunit të maleve, një sistem ligjor zakonor që mbante gjakmarrjen si një normë shoqërore. Ky ligj, i cili kishte ekzistuar për shekuj, ishte pengesa kryesore për formimin e një shteti të bashkuar shqiptar.

Sipas Wheeler, Shqipëria ishte një vend i pazakontë në Evropë, ku historia kishte qëndruar pothuajse e pandryshuar për shekuj. Ndërsa në pjesën tjetër të kontinentit fiset ishin kristalizuar në kombe moderne, në malësitë shqiptare jeta vazhdonte si para dy mijë vjetësh.

Shqipëria në rrugën e pavarësisë dhe modernizimit

Pavarësia e Shqipërisë në vitin 1912 ishte një moment vendimtar, por procesi i ndërtimit të një shteti kombëtar ishte i ngadalshëm. Në Tiranë, një grup i vogël njerëzish, duke përfshirë edhe Mbretin Zog I, po përpiqeshin të modernizonin vendin. Ata kishin udhëtuar, ishin arsimuar jashtë dhe po përpiqeshin të krijonin një shtet të organizuar, anëtar të Lidhjes së Kombeve.

Megjithatë, problemi kryesor mbeti popullsia rurale, veçanërisht në malësitë e veriut, ku njerëzit jetonin sipas traditave të vjetra. Ata duhej të mësonin jo vetëm teknologji moderne, por edhe parimet e vetëqeverisjes dhe drejtësisë. Siç shkruante Wheeler, Shqipëria ishte një vend ku mund të shihej procesi i ndërtimit të një kombi në të gjitha fazat e tij njëherësh: nga malësorët që jetonin si para dy mijë vjetësh, deri te qyteti i Tiranës me pallate, makina dhe institucione moderne.

Simboli i qëndrueshmërisë: Alpet shqiptare

Një nga elementet më tërheqës të përshkrimit të George Post Wheeler ishte peizazhi i Alpeve shqiptare, të cilat ai i përshkruante si simbol i qëndrueshmërisë dhe krenarisë shqiptare. Majat e tyre të papërkulura, që reflektonin diellin perëndues me një ngjyrë të kuqe, ishin një pamje që përcillte frymën e këtij vendi.

Me pak fjalë

Në vitin 1934, ambasadori amerikan në Shqipëri, George Post Wheeler, përshkroi një vend të pazakontë në Evropë, ku tradita dhe moderniteti bashkëjetonin. Shqipëria e maleve, me njerëzit e saj të quajtur "burrat e shqiponjës", ishte një shoqëri e pazgjidhur që kishte rezistuar pushtimeve gjatë shekujve. Ndërsa në Tiranë po ndërtohej një shtet modern, në malësi jetonte një popull që ruante zakonet e lashta. Ky kontrast e bënte Shqipërinë një vend magjepsës dhe të veçantë në atë kohë.

Personat e përmendur

• George Post Wheeler - Ambasadori i SHBA-së në Shqipëri gjatë viteve 1930
• Zog I - Mbreti i Shqipërisë gjatë viteve 1928-1939
• Lekë Dukagjini - Heroi kombëtar shqiptar dhe krijuesi i Kanunit të maleve
• Aurenc Bebja - Autor dhe bloger që ribotoi artikullin e Wheeler

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.