Çmimi i naftës në Shqipëri kalon 2 euro për herë të parë, më i lartë në rajon
Çmimi i naftës në Shqipëri kalon 2 euro për herë të parë, më i lartë në rajon
Çmimet e naftës kanë arritur nivele të reja ditët e fundit në tregjet ndërkombëtare, duke u nxitur nga tensione të rritura ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, si dhe frika për ndërprerje të furnizimeve përmes Ngushticës së Hormuzit, sipas Reuters.
Treguesi referencë Brent u ngjit afër 85 dollarëve për fuçi, ndërsa nafta amerikane WTI arriti rreth 80 dollarëve, nivelet më të larta në afro një muaj. Tregjet reaguan pas rikthimit të bllokadës amerikane ndaj anijeve iraniane dhe sulmeve të reja në rajon.
Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga korridoret më kritike për transportin botëror të energjisë, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e flukseve globale të naftës. Çdo pengesë në këtë zonë mund të kufizojë ofertën dhe të rrisë kostot e transportit dhe sigurimit.
Presione shtesë kanë ardhur edhe nga sulmet ukrainase ndaj rafinerive dhe mjeteve të transportit rus, të cilat kanë kufizuar eksportet e karburanteve. Kjo ka çuar në rritje të çmimeve ndërkombëtare të naftës së përpunuar, veçanërisht të dieselit, duke u reflektuar më shpejt në çmimet me shumicë dhe më pas në ato me pakicë.
Shqipëria: Çmimi më i lartë në rajon
Në Shqipëri, çmimi i naftës u rrit në 196-198 lekë për litër, duke kaluar për herë të parë kufirin e 2 eurove. Sipas operatorëve, kjo lëvizje lidhet me shtrenjtimin e treguesit Platts, i cili ka arritur në 1203 dollarë për ton, duke përfshirë sigurimin dhe transportin (CIF), sipas të dhënave nga Doganat. Më 30 qershor, ky tregues ishte 952 euro.
Një premium shtesë prej 30 dollarësh i shtohet këtij çmimi. Niveli më i lartë i treguesit Platts që nga fillimi i luftës në Ukrainë ishte 1600 dollarë, i arritur në prill.
Shqipëria vazhdon të ketë çmimin më të lartë të naftës në rajon, një situatë që, sipas operatorëve, lidhet me ngarkesën fiskale të lartë. Në vend, gjysma e çmimit përbëhet nga taksa, duke përfshirë një taksë të qarkullimit prej 27 lekë për litër. Akciza është fikse, 39.4 lekë për litër, ndërsa taksa e karbonit është 3 lekë. Mbi këto llogaritet edhe TVSH-ja (20%), e cila aplikohet mbi çmimin final duke përfshirë edhe taksat e tjera, ndryshe nga shumë vende të rajonit ku TVSH nuk aplikohet mbi taksat e tjera.
Çmimi më i ulët i naftës në Shqipëri që nga fillimi i luftës ishte 176 lekë, i vendosur më 17 qershor nga Bordi i Transparencës. Nga fillimi i korrikut, çmimi u rrit gradualisht, duke u afruar përsëri afërsisht në 200 lekë, niveli më i lartë që nga 20 maji.
Sipas formulës së Bordit të Transparencës, e mbyllur më 19 qershor, çmimi i naftës me pakicë, duke përdorur treguesin CIF të ditës së mëparshme, rezulton në 198 lekë për litër. Nëse përdoret treguesi FOB (Free on Board), çmimi do të ishte 5 lekë më i ulët.
Rajoni: Përplasje e çmimeve
Në Serbi, çmimi i naftës është rreth 1.82-1.87 euro për litër, ndërsa ai i benzinës është 1.66 euro për litër. Qeveria serbe ka rikthyer masa mbështetëse për të frenuar shtrenjtimin e karburanteve. “Masat parashikojnë që çmimi i një litri eurodiesel të mos kalojë 220 dinarë (rreth 1.87 euro) deri më 17 korrik. Ndërkohë, çmimi i benzinës Europremium BMB do të jetë 196 dinarë (rreth 1.67 euro)”, thotë një burim nga Monitor.
Qeveria serbe ka ndryshuar vendimin për ndalimin e përkohshëm të eksportit të naftës dhe nënprodukteve të saj, duke zgjatur këtë masë deri më 31 korrik. Për shkak të rritjes së çmimeve në tregjet ndërkombëtare, Ministria e Financave ka njoftuar uljen e akcizave mbi karburantet me 10% në total, duke reduktuar presionin mbi çmimet.
Në Maqedoninë e Veriut, nafta kushton 1.42 euro për litër, ndërsa benzina tregtohet midis 1.41 dhe 1.44 euro për litër. Në këtë vend, çmimi i naftës u rrit me 0.10 euro gjatë javës së fundit. Maqedonia e Veriut nuk ka më përjashtime nga TVSH apo ulje të akcizave.
Në Mal të Zi, çmimi i naftës arriti 1.58-1.68 euro për litër gjatë ditës së fundit, me naftën referencë Eurosuper që tregtohej me 1.64 euro për litër. Qeveria malazeze ka rikthyer masën e plotë të akcizës për eurodiesel (44 centë për euro) dhe ka rritur atë për dy llojet e benzinës në 52.15 centë për litër. Çmimet llogariten çdo javë nga ministria përkatëse.
Në Bosnjë dhe Hercegovinë, çmimi i naftës ishte 2.74 marka (1.4 euro) ditën e fundit. Qeveria boshnjake nuk ka miratuar akoma masa për uljen e taksave mbi karburantet.
Në Kosovë, sipas vendimit të fundit të Ministrisë së Industrisë, çmimi maksimal i naftës është 1.56 euro për litër, ndërsa ai i benzinës është 1.4 euro për litër. Në këtë vend, çmimet e naftës kanë rritur me 12 centë gjatë javës së fundit.
Shqipëria: Reagim i vonuar ndaj krizës
Qeveria shqiptare riaktivizoi Bordin e Transparencës më 26 mars, duke e mbyllur më 19 qershor. Ndërsa zyrtarët argumentuan se misioni i bordit kishte përfunduar pas uljes së çmimeve në bursa, një arsye më e fortë ishte një ankesë e kompanive importuese drejtuar Ministrisë së Ekonomisë, Ministrisë së Financave dhe kryeministrit Edi Rama.
Ankesa kryesore lidhej me metodologjinë e përcaktimit të çmimeve, ku qeveria përdorte treguesin Platts FOB (i cili nuk përfshin transportin dhe sigurimin), i miratuar në vitin 2022. Kompanitë argumentojnë se që nga viti 2024, tregtia ndërkombëtare operon në bazë të kontratave CIF, të cilat përfshijnë këto shpenzime dhe rrisin çmimin me 45-50 dollarë për ton.
Gjatë marsit, kur çmimet në bursa u rritën ndjeshëm, Shqipëria zbatoi masa më pak efektive për të amortizuar shtrenjtimin e karburanteve krahasuar me vendet fqinje. Ndërsa vendet si Maqedonia e Veriut, Mal i Zi dhe Serbi arritën të mbajnë çmimet e naftës deri në 40 lekë më të ulëta se Shqipëria, duke nxitur edhe një valë furnizimi nga vendet fqinje.
Shqipëria zbatoi vetëm një masë fiskale të kufizuar, si ulja e akcizës për 20% nëse çmimi i naftës kalonte 220 lekë për litër me pakicë, ose 200 lekë për benzinë. Kjo masë u aktivizua vonë dhe nuk pati ndikim të dukshëm në çmimet.
Me pak fjalë
Rritja e çmimeve të naftës në tregjet ndërkombëtare, e nxitur nga tensione gjeopolitike dhe kufizime në furnizime, ka çuar në rritje të çmimeve në gjithë rajonin. Shqipëria, megjithatë, ka çmimin më të lartë të naftës në Ballkan, kryesisht për shkak të ngarkesës fiskale të lartë. Ndërsa vendet fqinje kanë zbatuar masa më efikase për të frenuar shtrenjtimin, Shqipëria ka reaguar vonë dhe me masa të kufizuara, duke lënë konsumatorët në një situatë më të vështirë.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
