Cyrihu në referendum për krizën e banesave: tri iniciativa që do të ndryshojnë strehimin

Cyrihu në referendum për krizën e banesave: tri iniciativa që do të ndryshojnë strehimin

Në kantonin e Cyrihut, mungesa e banesave ka kaluar nga një problem i tregut të paluajtshme në një çështje politike që do të vendoset përmes votimit. Më 14 qershor, qytetarët do të thirren të votojnë për tre iniciativa të ndryshme që synojnë të zgjidhin krizën e strehimit, në një kontekst ku presioni mbi qiratë dhe oferta e pamjaftueshme e banesave janë në kulm.

Me një normë vakancash prej më pak se 0.5%, Cyrihu – kantoni më i populluar i Zvicrës – po përballet me një mungesë të vazhdueshme të banesave. Qiratë kanë rritur ndjeshëm, ndërsa mundësitë për të gjetur strehim në qytet janë bërë gjithnjë e më të kufizuara. Pasojat janë të ndjeshme: dëbime nga banesat, rinovime të diskutueshme dhe shndërrime ndërtesash që kanë ngritur shqetësime në disa lagje.

Një shembull konkret është ajo që ndodhi në Cyrihu-Seebach, ku tetë familje u detyruan të largoheshin në vitin 2022 për shkak të rinovimeve të paralajmëruara. Katër vite më vonë, punimet ende nuk janë kryer, ndërsa banesat janë dhënë me qira në platforma afatshkurtra si Airbnb. Një ish-qiramarrës paguante 1,490 franga në muaj; sot, e njëjta banesë mund të sjellë deri në 450 franga në natë.

Gjatë një proteste të fundit në lagjet Kreis 3 dhe Kreis 4, mbi 2,500 persona marshuan me sloganin “Kundër një qyteti të të pasurve”, duke denoncuar një qytet që po bëhet i papërballueshëm për shumë banorë.

Tre iniciativa për të njëjtën krizë

Në këtë kontekst të tensionuar, votuesit do të vendosin për tre iniciativa që ofrojnë qasje të ndryshme ndaj krizës së strehimit:

• Iniciativa e parë synon forcimin e banesave me interes publik, duke mbështetur kooperativat dhe rritur pjesën e banesave jofitimprurëse, e cila aktualisht përbën rreth një të katërtën e stokut kantonal.
• Iniciativa e dytë, e mbështetur nga organizatat e qiramarrësve, kërkon mbrojtje më të fortë të banorëve gjatë rinovimeve apo prishjeve të ndërtesave, të cilat shpesh shoqërohen me rritje të mëdha të qirave ose zhvendosje të përhershme.
• Iniciativa e tretë, e përkrahur nga sektorët e pasurive të paluajtshme dhe pronarët, fokusohet më shumë te tregu, duke lehtësuar ndërtimin e banesave dhe duke favorizuar qasjen në pronësi.

Debati mbi aftësinë për të ndërtuar

Në thelb të debatit qëndron pyetja se si të rritet oferta e banesave në mënyrë të qëndrueshme. Në kanton, ndërtimi neto i banesave ka rënë rreth 7% që nga fillimi i viteve 2000, duke e thelluar presionin mbi tregun.

Përfaqësuesit e qiramarrësve, siç është Walter Angst nga Shoqata e Qiramarrësve të Cyrihut, theksojnë nevojën për kontroll më të fortë të transformimeve të stokut të banesave. “Në vitet e ardhshme, midis 20,000 dhe 30,000 banesa mund të rinovohen në aglomeracion. Pa mbrojtje, shumë banorë rrezikojnë të zhvendosen”, paralajmëron ai.

Nga ana tjetër, përfaqësuesit e pronarëve, duke përfshirë Albert Leiser, drejtor i Shoqatës së Pronarëve të qytetit dhe kantonit të Cyrihut, theksojnë nevojën për ndërtim më të madh. “Duhet më shumë banesa dhe më shumë densifikim”, thotë ai.

Kriza me shkaqe strukturore afatgjata

Sipas specialistëve të planifikimit urban, kriza aktuale nuk lidhet vetëm me kërkesën e rritur. Ajo është rezultat i një çekuilibri afatgjatë midis rritjes ekonomike dhe ndërtimit të banesave.

Sibylle Wälty, studiuese e planifikimit hapësinor në ETH Cyrihu, thekson se shumë vende pune janë krijuar, por jo mjaftueshëm banesa. “Duhet ndërtim më i madh, duke marrë parasysh edhe aspektet sociale dhe mjedisore”, shpjegon ajo. Sipas saj, rregullat e planifikimit urban dhe mënyra e zbatimit të tyre kufizojnë ndjeshëm mundësitë për densifikim; në Cyrihu, rritjet e fundit të rëndësishme të të drejtave të ndërtimit datojnë nga vitet 1990.

Me pak fjalë

Cyrihu po përballet me një krizë të thellë të banesave, e cila ka nxitur qytetarët të votojnë për tri iniciativa të ndryshme. Ndërsa njëra fokusohet në banesat jofitimprurëse, tjetra kërkon mbrojtje për qiramarrësit, dhe e treta favorizon ndërtimin e tregut. Debati qëndron në atë se si të rritet oferta e banesave në një kontekst ku ndërtimi ka rënë dhe rregullat e planifikimit janë të vjetëruara.

Personat e përmendur

• Walter Angst - Walter Angst
• Albert Leiser - Albert Leiser
• Sibylle Wälty - Sibylle Wälty

Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.