Evropa kundër varësisë digjitale: Plani i BE-së për sovranitetin teknologjik
BE-ja harton strategji për pavarësi nga teknologjitë e huaja
Komisioni Evropian ka paraqitur një paketë ligjore ambicioze për të reduktuar varësinë e Evropës nga teknologjitë e huaja, duke synuar sovranitetin digjital. Qëllimi është të minimizohet ndikimi i fuqive të huaja, duke përfshirë SHBA-në dhe Kinën, në infrastrukturën kritike evropiane. Një nga shqetësimet kryesore janë mekanizmat e ashtuquajtura “kill switches”, të cilët mund të ndërpresin funksionimin e rrjeteve elektrike, administratave dhe sistemeve digjitale nga jashtë.
Zëvendëspresidentja e Komisionit Evropian, Henna Virkkunen, ka theksuar se këto plane nuk janë thjesht një vizion, por kërkojnë vendim të shpejtë dhe të bashkuar nga të gjitha shtetet anëtare. “Ne duhet të veprojmë së bashku për të siguruar pavarësinë tonë digjitale”, ka deklaruar ajo.
Pavarësia në prodhimin e çipave
Një nga prioritetet kryesore të BE-së është rritja e prodhimit vendor të gjysmëpërçuesve, të cilët janë thelbësorë për teknologjitë moderne. Aktualisht, Evropa është shumë e varur nga importi, veçanërisht nga Tajvani, SHBA dhe Kina. Për të përmirësuar këtë situatë, Komisioni Evropian planifikon të zgjerojë ligjin ekzistues për gjysmëpërçuesit me masa emergjente, duke siguruar furnizim të prioritetit për sektorë kritikë si industria e armëve dhe teknologjia mjekësore.
Një nga masat e propozuara është ulja e kostos së energjisë dhe reduktimi i burokracisë për kompanitë që investojnë në prodhim vendor. Gjithashtu, BE-ja synon të përshpejtojë zhvillimin e strukturave cloud evropiane, duke u larguar gradualisht nga ofruesit amerikanë që dominojnë aktualisht tregun.
Strategjia për burim të hapur dhe inteligjencë artificiale
Përveç kësaj, Komisioni Evropian ka në plan të promovojë përdorimin e burimit të hapur (open source) në administratat dhe kompanitë evropiane. Kjo do të thotë që qendrat e të dhënave evropiane do të trajnojnë modelet e tyre të inteligjencës artificiale brenda kontinentit, duke u larguar nga praktikat aktuale që favorizojnë Azinë dhe Amerikën.
Një paketë mbështetëse e re do të ndihmojë në përmirësimin e kësaj strategjie, duke u fokusuar në zhvillimin e aftësive vendorë në fusha kritike. Sipas Komisionit, kjo do të ndihmojë Evropën të përgjigjet ndaj dominimit të Tajvanit në prodhimin e çipave të avancuar.
Rivalitetet gjeopolitike si motivim
Komisioneri i BE-së, Dan Jørgensen, ka theksuar se rivalitetet gjeopolitike janë një nga arsyet kryesore për këtë reformë. Tregu global i teknologjisë po largohet nga tregtia e lirë drejt një nacionalizmi ekonomik më të ashpër, duke detyruar Evropën të veprojë në mënyrë të përgjegjshme për të mbrojtur interesat e saj.
Të gjitha 27 shtetet anëtare kanë shprehur mbështetje për të paktën një pjesë të paketës, veçanërisht atë për çipat. Kjo iniciativë u përgjigjet kërkesës së industrisë për të rritur prodhimin vendor dhe të shmangë varësinë nga eksportet e huaja.
Financimi si pengesë kryesore
Një nga sfidat më të mëdha që Ballkani Evropian duhet të përballojë është financimi. Sipas Raportit të Draghi-t për konkurrueshmërinë e Evropës, nevojiten rreth 800 miliardë euro shtesë çdo vit për të mbajtur hapin me SHBA-në dhe Kinën. Paketa e re synon të mobilizojë kapital privat të riskut dhe të krijojë një fond të ri të BE-së për konkurrueshmërinë në buxhetin e ardhshëm.
Negociatat mund të zgjasin deri në vitin 2027, ndërsa miratimi i ligjeve mund të ndodhë në fund të vitit të ardhshëm. Megjithatë, shumë ekspertë kanë shprehur dyshime nëse Evropa mund të konkurojë me fuqitë globale si Tajvani, SHBA dhe Koreja e Jugut në prodhimin e çipave më të avancuar.
Reagimet e ekspertëve
Presidenti i shoqatës së industrisë Bitkom, Ralf Wintergerst, ka mirëpritur paketën, duke theksuar se është e rëndësishme që BE-ja të mos mbetet vetëm në fjalë, por të veprojë me shpejtësi. “Ne duhet të kalojmë nga njoftimet në veprim”, ka thënë ai.
Nga ana tjetër, eurodeputeti i SPD-së, Matthias Ecke, ka deklaruar se ofruesit amerikanë janë “dominues dhe do të mbeten të tillë”, por BE-ja nuk duhet të nënshtrohet presionit nga SHBA. “Ne vendosim rregulla për qytetarët tanë”, ka shtuar ai.
Markus Ferber (CSU) ka shprehur dyshime nëse Evropa mund të fitojë garën globale për fabrikat më moderne të gjysmëpërçuesve. “Përpjekja për të konkurruar me Tajvanin, SHBA-në apo Korenë e Jugut ka qenë iluzore që në fillim”, ka thënë ai, duke këshilluar BE-në të investojë në segmentet ku ka avantazhe konkurruese të qarta.
Sovraniteti teknologjik: deri ku duhet të shkojë?
Bertram Brossardt nga Shoqata e Ekonomisë Bavareze ka theksuar se sovraniteti teknologjik nuk duhet të kufizohet vetëm në sektorin digjital, por të përfshijë edhe fusha të tjera kyçe si bioteknologjia dhe energjia. Eurodeputeti i SPD-së, Bernd Lange, ka paralajmëruar nga pritshmëri të tepruara, duke thënë se “sovraniteti teknologjik nuk do të thotë ‘Evropa e para’”, por që Evropa duhet të zhvillojë aftësi vetjake në fusha kritike, duke mbetur e hapur ndaj bashkëpunimit ndërkombëtar.
Me pak fjalë
Evropa po përpiqet të arrijë sovranitetin digjital duke reduktuar varësinë nga teknologjitë e huaja, veçanërisht ato nga SHBA dhe Kina. Planet përfshijnë rritjen e prodhimit vendor të çipave, promovimin e burimit të hapur dhe zhvillimin e strukturave cloud evropiane. Megjithatë, sfidat financiare dhe konkurrenca globale e bëjnë këtë proces të vështirë. BE-ja duhet të veprojë me shpejtësi për të përmbushur këto qëllime ambicioze.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
