Festoi largimin e amerikanëve, por Irani mund të humbasë Irakun

Më 30 shtator, ditën kur Shtetet e Bashkuara përfunduan tërheqjen ushtarake nga Iraku, Garda Revolucionare Islamike e Iranit (IRGC) shpalli fitoren.

“Amerika u largua, jo përmes negociatave dhe as si një favor”, thuhej në deklaratë, ku largimi paraqitej si hapi i parë drejt hakmarrjes për Qassem Soleimanin dhe Abu Mahdi Al-Muhandisin.

Mesazhi synonte jo vetëm audiencën e jashtme, por edhe opinionin e brendshëm iranian, duke përçuar idenë se rezistenca shpërblehet. Megjithatë, tërheqja ishte pjesë e një kalendari të dakordësuar mes Bagdadit dhe Uashingtonit që në shtator 2024.

Ndërkohë, peizazhi politik i Irakut kishte ndryshuar nën ndikimin e presionit amerikan. Kandidatura e Nouri Al-Malikit u tërhoq në fillim të këtij viti, pasi presidenti Donald Trump kërcënoi të pezullonte bashkëpunimin në fushën e sigurisë.

Krahët politikë të gjashtë grupeve të shpallura organizata nga SHBA-ja u lanë jashtë kabinetit qeveritar. Në korrik, sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, e lidhi bashkëpunimin tregtar dhe atë në fushën e mbrojtjes me çarmatimin e grupeve të armatosura.

Ndërkohë, Trump e ka cilësuar kryeministrin Ali al-Zaidi si “dikë që e kam mbështetur që në fillim”. Bagdadi po përpiqet të përqendrojë pushtetin në duart e shtetit.

Në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, Al-Zaidi deklaroi se vendimet për luftën dhe paqen i takojnë vetëm shtetit. Ai ka paralajmëruar se nuk do të pranojë “një shtet brenda shtetit” dhe se largimi i amerikanëve nuk lë më justifikime për rezistencë të armatosur.

Në qershor u krijua një komision për të ndarë Forcat e Mobilizimit Popullor (PMF) nga partitë politike dhe fraksionet e armatosura. Muqtada al-Sadr ia dorëzoi shtetit krahun e tij të armatosur, ndërsa Asaib Ahl al-Haq nisi dorëzimin e armëve të rënda dhe të mesme.

Kundërshtimi ndaj këtij procesi mbetet i përqendruar te grupe si Kataib Hezbollah dhe Harakat al-Nujaba. Edhe në rajonin e Kurdistanit, lëvizjet e fundit të Bafel Talabanit drejt Bagdadit kanë rihapur diskutimet për marrëdhëniet me qeverinë qendrore.

Për Iranin, ky zhvillim vë në provë një ndikim të ndërtuar gjatë dekadave. Që nga vitet 1980, Teherani kishte strehuar Këshillin e Lartë për Revolucionin Islamik në Irak dhe krahun e tij të armatosur, Brigadën Badr, duke krijuar lidhje me grupet opozitare shiite dhe kurde.

Rënia e Saddam Husseinit në vitin 2003 u dha këtyre rrjeteve mundësinë të depërtonin në institucionet shtetërore. Fragmentimi politik, rivalitetet mes partive shiite dhe përhapja e grupeve të armatosura krijuan kushtet që Irani të zgjeronte ndikimin e vet.

Krijimi i PMF-së në vitin 2014, pas ofensivës së organizatës terroriste Daesh, e institucionalizoi më tej këtë pushtet paralel. Për vite me radhë, prania ushtarake amerikane u shërbeu grupeve të armatosura si justifikim për të vepruar jashtë kontrollit të shtetit, duke e paraqitur veten si pjesë të rezistencës kundër pushtimit.

Tërheqja amerikane ua dobëson këtë argument. Tashmë, përgjegjësia për veprimet e tyre bie drejtpërdrejt mbi institucionet irakiane.

Kur dronët e lëshuar nga Iraku goditën në shtator naftësjellësin East-West të Arabisë Saudite, Bagdadi identifikoi Maysan-in si pikënisjen e sulmit dhe shkarkoi komandantin lokal.

Pikërisht për këtë arsye, Teherani po përpiqet të ngadalësojë çarmatimin dhe integrimin e grupeve në strukturat shtetërore. Sipas raportimeve, komandanti i Forcës Quds, Esmail Qaani, u kërkoi fraksioneve gjatë një vizite në Bagdad në gusht të mos i dorëzonin armët.

Presioni iranian përmendet si një nga arsyet e shtyrjes së afatit të çarmatimit nga 30 shtatori deri në qershor 2027. Edhe projektligji për PMF-në, i dërguar në Parlament nga qeveria, është bërë objekt debati.

Autoritetet thonë se ai do t’i vendosë këto forca nën komandën e përgjithshme të shtetit, ndërsa kritikët druhen se do të krijojë një strukturë paralele të ngjashme me Gardën Revolucionare iraniane.

Tensionet janë shtuar edhe pas vendosjes së sanksioneve dytësore amerikane ndaj aviacionit iranian më 23 shtator. Brenda pak ditësh, aeroportet e Bagdadit, Nexhefit, Erbilit dhe Sulejmanijes pezulluan fluturimet iraniane.

Më 1 tetor, Abu Mujahid al-Assaf, zyrtar i Kataib Hezbollahut, kërcënoi se do të mbylleshin pikat kufitare të “vendeve që marrin pjesë në bllokadë”, ndërsa paralajmëroi se një qeveri që nuk u shërben qytetarëve mund të rrëzohet “me të gjitha mjetet”.

Kështu, retorika e rezistencës po drejtohet gjithnjë e më shumë kundër vetë qeverisë irakiane. Marrëdhëniet mes Bagdadit dhe Teheranit po përkeqësohen edhe për arsye ekonomike.

Më 22 shtator, al-Zaidi tha se Irani kishte refuzuar të lejonte kalimin e cisternave irakiane përmes Ngushticës së Hormuzit, duke synuar rritjen e çmimeve të naftës dhe ushtrimin e presionit.

Iraku, sipas tij, ka humbur rreth 60 miliardë dollarë të ardhura për shkak të luftës. Gjatë vizitës së kryeministrit në Teheran në korrik, Irani kërkoi shlyerjen e plotë të borxhit prej 11 miliardë dollarësh për gazin, duke refuzuar kompromisin e propozuar nga Bagdadi.

Në thelb, Teherani preferon një shtet irakian që ushtron autoritet mbi komunitetet rivale, por mbetet i dobët përballë aleatëve të Iranit. Një Irak me një ushtri të vetme dhe kontroll të plotë shtetëror mbi armët, do t’ia kufizonte hapësirën këtij ndikimi.

Megjithatë, centralizimi selektiv, nëse zbatohet kundër komuniteteve të caktuara, mund të prodhojë përçarje të reja dhe të ruajë kushtet që favorizojnë Teheranin.

Prova e radhës pritet në fund të dhjetorit, kur skadon periudha 90-ditore pa sulme dhe duhet të nisë dorëzimi i armëve. Forma përfundimtare e ligjit për PMF-në do të tregojë nëse këto forca do të përshtaten me shtetin, apo nëse shteti do të fillojë t’u ngjajë atyre.

Irani mund ta festojë largimin e amerikanëve si fitore, por ndikimi i tij në Irak është mbështetur pikërisht te fragmentimi i vendit. Nëse Bagdadi arrin të konsolidojë pushtetin, kjo tërheqje mund të shënojë fillimin e humbjes së asetit më të rëndësishëm të Teheranit në Irak. /tesheshi.com/ Oral Toğa, Daily Sabah/

The post Festoi largimin e amerikanëve, por Irani mund të humbasë Irakun appeared first on InfoShqip.com.

Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.