El Niño ka filluar zyrtarisht: Cilat janë pasojat për Kosovën dhe botën
El Niño ka filluar zyrtarisht: Cilat janë pasojat për Kosovën dhe botën
Shkencëtarët e Administratës Kombëtare Amerikane për Oqeanet dhe Atmosferën (NOAA) kanë konfirmuar se El Niño ka filluar zyrtarisht, një fenomen klimatik që do të ndikojë në motin global gjatë viteve të ardhshme. Ky zhvillim, i pritur me shqetësim nga ekspertët, mund të çojë në temperatura rekord, përmbytje, thatësira dhe krizë ushqimore në shumë pjesë të botës.
Çfarë është El Niño dhe pse është rrezikues?
El Niño është një fenomen natyror që ndodh në Oqeanin Paqësor, duke shkaktuar ngritjen e temperaturave të sipërfaqes së detit dhe ndryshime të mëdha në modelet e motit. Sipas NOAA-s, kushtet për El Niño tashmë janë të pranishme në Paqësorin tropikal, ku temperatura e detit ka tejkaluar 0.5°C mbi mesataren, një tregues i rëndësishëm për shpalljen e këtij fenomeni.
Zyra Australiane e Meteorologjisë (BoM) përdor një kriter më të rreptë, duke kërkuar që temperatura të jenë të paktën 0.8°C mbi mesataren. Megjithëse BoM nuk e ka shpallur zyrtarisht fillimin e El Niño-s, ajo pritet të zhvillohet gjatë këtij viti dhe mund të jetë i fortë.
Një "super" El Niño mund të ndodhë këtë vit
Shumë parashikime sugjerojnë se ky mund të jetë një nga El Niño-t më të fuqishëm të regjistruar ndonjëherë, duke u klasifikuar si një "super" El Niño. Intensiteti i këtij fenomeni matet sipas rritjes së temperaturës së sipërfaqes së detit mbi mesataren në një zonë kyçe të Paqësorit.
Një ngjarje konsiderohet e fortë kur temperatura rritet mbi 1.5°C mbi mesataren, ndërsa një shumë e fortë kur kalon 2°C. Sipas NOAA-s, ekziston një probabilitet prej 63% që gjatë periudhës nëntor–janar të ndodhë një El Niño shumë i fortë, duke e renditur atë ndër ngjarjet më ekstreme të regjistruara që nga viti 1950.
Ndikimi i ngrohjes globale
Shqetësimi më i madh është se ky fenomen po ndodh në një planet që tashmë është dukshëm më i ngrohtë për shkak të aktivitetit njerëzor. Profesori Adam Scaife, udhëheqës i parashikimeve në Met Office të Britanisë, ka theksuar se El Niño aktual po mbivendoset mbi ngrohjen globale, duke rritur rrezikun e temperaturave të paprecedenta.
Sipas tij, një El Niño i fortë zakonisht rrit temperaturat globale të ajrit me rreth 0.2°C, duke çliruar në atmosferë nxehtësinë e akumuluar në oqeane. Kjo mund të çojë në një tjetër vit rekord sa i përket temperaturave, me gjasë në vitin 2027, duke tejkaluar kufirin e 1.5°C krahasuar me nivelet e fundit të shekullit XIX.
Pasojat globale: përmbytje, thatësirë dhe krizë ushqimore
Asnjë El Niño nuk është i njëjtë, por efektet e tij zakonisht ndihen më fort në zonat tropikale. Përmbytjet janë të shpeshta në veri të Perusë dhe në jug të Ekuadorit, ndërsa ndikime të tjera mund të shtrihen edhe në pjesë të Afrikës lindore, Azisë qendrore dhe jugut të Shteteve të Bashkuara.
Në të njëjtën kohë, rritet rreziku i thatësirave dhe zjarreve pyjore në zona të gjera të Australisë, Indonezisë dhe në pjesën veriore të Amerikës së Jugut. Këto ndryshime mund të kenë pasoja të drejtpërdrejta në bujqësi dhe në sigurinë globale të ushqimit.
El Niño zakonisht sjell edhe një ulje të aktivitetit të uraganeve në Atlantik, por për Amerikën Qendrore kjo do të thotë më pak reshje dhe rrezik i shtuar për thatësira, sipas Liz Stephens, profesoreshë e rrezikut klimatik në Universitetin e Reading.
Reagimet ndërkombëtare
Mohamed Adow, drejtor i organizatës Power Shift Africa, ka theksuar se shpallja e El Niño-s nuk është vetëm një parashikim moti, por një alarm serioz për miliona njerëz. Ai ka deklaruar se kjo situatë nënkupton mungesë reshjesh, dështim të të korrave, rritje të çmimeve të ushqimeve dhe shtyrje të familjeve drejt kufijve të mbijetesës, veçanërisht në Afrikën Lindore.
Ndërkohë, Agjencia Meteorologjike e Japonisë (JMA) ndan të njëjtin vlerësim me NOAA-n, duke konsideruar se kushtet për El Niño tashmë janë të pranishme dhe do të vazhdojnë deri në vjeshtë.
Me pak fjalë
El Niño ka filluar zyrtarisht, duke sjellë rrezikun e temperaturave rekord, përmbytjeve, thatësirave dhe krizës ushqimore në shumë pjesë të botës. Kombinuar me ngrohjen globale, ky fenomen mund të çojë në pasoja të rënda gjatë viteve të ardhshme, veçanërisht në vitin 2027.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
