Gjenerata Z në revoltë, nga Shqipëria në Evropë: Të rinjtë sfidojnë qeveritë dhe kërkojnë ndryshim

Protestat studentore po përhapen nga Franca në Shqipëri, Itali dhe Belgjikë. Të rinjtë kërkojnë arsim më cilësor, vende pune, kushte më të mira jetese dhe luftë kundër korrupsionit, duke shprehur pakënaqësinë ndaj klasës politike që, sipas tyre, ua ka vjedhur të ardhmen.

Protestat e udhëhequra nga gjenerata Z po përhapen gjithnjë e më shumë në Evropë, duke shndërruar pakënaqësinë e të rinjve në një lëvizje të gjerë kundër korrupsionit, mungesës së perspektivës ekonomike dhe politikave të qeverive.

Nga periferitë e Parisit deri në sheshet e Beogradit, mijëra të rinj kanë dalë në rrugë për të kërkuar ndryshime konkrete. Mesazhi i tyre është i qartë: nuk duan më të jetojnë në një sistem ku zëri i tyre injorohet dhe e ardhmja përcaktohet nga interesat e klasës politike.

Një prej sloganeve që po përdoret nga protestuesit është: “Nëse digjemi ne, do të digjeni edhe ju!”, një thirrje e marrë nga filmi The Hunger Games (Lojërat e urisë), e cila është kthyer në simbol të revoltës së të rinjve në vende të ndryshme të botës.

Kërkesat e protestuesve ndryshojnë nga një shtet në tjetrin, por shqetësimet janë pothuajse të njëjta: kushtet e këqija në shkolla dhe universitete, mungesa e vendeve të punës, rritja e kostos së jetesës, problemet me banimin, korrupsioni dhe mungesa e besimit te institucionet.

Në disa raste, protestat kanë eskaluar edhe në dhunë, ndërsa në Francë janë regjistruar dëme në mijëra dyqane dhe përplasje me policinë, e cila ka përdorur edhe topa uji dhe mjete shpërndarëse të turmave.
Serbia, shembulli i fuqisë së protestave studentore

Një prej zhvillimeve më domethënëse të lëvizjeve studentore është regjistruar në Serbi, ku protestat e udhëhequra nga studentët, pas një periudhe të gjatë demonstratash kundër korrupsionit të perceptuar dhe forcimit të autoritarizmit, kanë sjellë tronditje të mëdha politike.
Studentja dhe pjesëmarrësja në protesta, Staša Piletić, thotë se ndjenja e parë pas zhvillimeve politike ishte lehtësimi dhe liria.

“Personalisht, ndiej fitore. Ndjej se më në fund kemi kaluar nga protestat te përgjegjësia”, është shprehur ajo.
Megjithatë, për studentët serbë, sfida e radhës është edhe më e madhe: si të kthehet energjia e protestave në përgjegjësi politike dhe ndryshime institucionale.
Pjesëmarrësi tjetër në protesta, Luka Stojaković, nuk shfaq shqetësim për mungesën e përvojës politike të studentëve.
“E pamë deri ku na çuan njerëzit me përvojë politike”, ka deklaruar ai.

Të rinjtë: Na kanë marrë edhe të drejtën për të ëndërruar

Në Itali, protestat janë shoqëruar me kritika të ashpra ndaj sistemit arsimor dhe mungesës së perspektivës për të rinjtë.

Chiara, 21-vjeçare nga Milano, thotë se është e rëndësishme që të rinjtë të marrin pjesë në lëvizjet spontane, të cilat lindin nga pakënaqësia dhe shndërrohen në veprim kolektiv.

Sipas saj, dëmi më i madh që klasa politike i ka shkaktuar brezit të saj është humbja e aftësisë për të imagjinuar një të ardhme më të mirë.

Ajo përshkruan një realitet ku shkollat përballen me mungesë të mësimdhënësve dhe ndërtesa të amortizuara, ndërsa perspektiva pas përfundimit të studimeve është një punë me pagë të ulët, për të cilën të rinjtë nuk janë arsimuar, dhe banesa të vogla me çmime të papërballueshme.

Pabarazia ekonomike po thellon revoltën
Sipas një hulumtimi të Bashkimit Evropian të publikuar në vitin 2025, rreth 40 për qind e të rinjve të moshës 16 deri në 30 vjeç e konsiderojnë rritjen e çmimeve dhe koston e jetesës si shqetësimin e tyre kryesor.
Ndërkohë, nga 92.7 milionë njerëz në BE që gjatë vitit 2025 ishin në rrezik nga varfëria ose përjashtimi social, përqindja më e lartë u regjistrua te grupmosha 18–24 vjeç, me 26.3 për qind.

Pakënaqësia lidhet edhe me perceptimin se barra financiare e një shoqërie që po plaket po bie gjithnjë e më shumë mbi brezat e rinj.
Në Francë, për shembull, personat mbi 60 vjeç përbëjnë rreth një të katërtën e popullsisë, por zotërojnë 60 për qind të pasurisë së vendit, sipas qendrës kërkimore OFCE.
Ndërkohë, shpenzimet publike për pensionet vazhdojnë të rriten, duke nxitur debat për mënyrën se si ndahen fondet mes pensioneve dhe arsimit.

Shqipëria, studentët prej muajsh në protesta

Pakënaqësia e gjeneratës së re është ndier fuqishëm edhe në Shqipëri, ku protestat studentore kundër qeverisë së kryeministrit Edi Rama janë nxitur nga akuzat për korrupsion, mungesa e vendeve të punës dhe problemet në sistemin arsimor.
Demonstratat, të cilat kanë nisur në Tiranë dhe janë përhapur edhe në qytete të tjera, kanë zgjatur me muaj.

Studentja 19-vjeçare e arkitekturës, Gjike Kurti, thotë se për 130 ditë kryeministri nuk i ka dëgjuar kërkesat e tyre.
Ajo thekson se shumica e të rinjve shqiptarë nuk e shohin të ardhmen në vendin e tyre.
“Nëse e pyet një student në Shqipëri se ku e sheh të ardhmen, të gjithë do të përgjigjen: jashtë këtij vendi”, shprehet ajo.

Sipas saj, edhe të rinjtë që kanë talent dhe aftësi e kanë të vështirë të arrijnë sukses, pasi shpesh përparësi kanë ata që kanë lidhje dhe mbështetje politike.

Gjenerata Z po kërkon të drejtën për të vendosur për të ardhmen

Në Francë, Belgjikë dhe vende të tjera evropiane, studentët po protestojnë edhe për gjendjen e rëndë të institucioneve arsimore.
Bilal Narjisi, 17-vjeçar nga periferia veriore e Parisit, denoncon kushtet e papranueshme në shkollën e tij, ku, sipas tij, më parë kishte pasur edhe minj. Vitin e kaluar, nxënësit ishin evakuuar pasi një pjesë e çatisë ishte shembur në oborrin e shkollës.

Ai thotë se protestat kanë dëshmuar se të rinjtë evropianë kanë shqetësime të përbashkëta.

“Për një gjë pajtohemi të gjithë: të rinjtë trajtohen tepër si fëmijë dhe nuk dëgjohen sa duhet”, deklaron ai.
Edhe në Belgjikë, studentët kanë protestuar për përmirësimin e kushteve në shkolla. Një prej tyre, 19-vjeçarja Maja Gurdel, thotë se përpjekjet për të protestuar në mënyrë paqësore nuk kanë marrë vëmendjen e institucioneve.

Sipas saj, vetëm pasi protestuesit nisën të shkaktonin incidente, mediat dhe kamerat filluan t’u kushtonin vëmendje.
Ndërkohë, protesta të reja janë paralajmëruar edhe në Gjermani, ku të rinjtë kërkojnë përgjigje për rritjen e kostos së jetesës, pabarazinë, luftërat dhe gjendjen në arsim.
Lëvizjet e gjeneratës Z, e cila përfshin përgjithësisht të lindurit mes viteve 1997 dhe 2012, kanë shkaktuar ndryshime dhe tronditje politike edhe jashtë Evropës, përfshirë Bangladeshin në vitin 2024, Nepalin në vitin 2025 dhe Indinë gjatë këtij viti.

Ajo që po ndodh në Evropë tregon se pakënaqësia e të rinjve nuk është më një fenomen i izoluar, por një revoltë që po kapërcen kufijtë shtetërorë.
Mesazhi i kësaj gjenerate duket se është i njëjtë kudo: të rinjtë nuk duan vetëm të jenë e ardhmja e vendeve të tyre, por kërkojnë të kenë zë dhe ndikim në vendimet që merren sot./DW

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.