Gjenevë voton më 14 qershor për hapjen e dyqaneve të dielave: debate midis biznesit dhe sindikatave
Gjenevë vendos më 14 qershor në një votim historik për orarin e dyqaneve të dielave
Qytetarët e kantonit të Gjenevës do të votojnë më 14 qershor për një ndryshim të rëndësishëm në ligjin që rregullon hapjen e dyqaneve gjatë të dielave. Propozimi parashikon lejimin e hapjes së dyqaneve dy të diela në vit, duke përjashtuar 31 dhjetorin, pa kërkuar një marrëveshje kolektive të zgjeruar në sektor.
Kjo iniciativë, e mbështetur nga forcat politike të e djathtës, synon të lehtësojë presionin mbi bizneset lokale, të cilat po përballen me konkurrencë të ashpër nga tregtia online dhe blerjet jashtë vendit. Sipas tyre, eliminimi i kërkesës për marrëveshje kolektive do të sigurojë më shumë fleksibilitet dhe mbështetje për tregtarët.
Debati midis biznesit dhe sindikatave
Sindikatat, të cilat kanë iniciuar referendumin kundër këtij ndryshimi, kanë shprehur shqetësime serioze për pasojat e mundshme në kushtet e punës. Ata argumentojnë se liberalizimi i orarit të të dielave do të çojë në përkeqësimin e kushteve të punës në një sektor që tashmë është i ndjeshëm. Për më tepër, sindikatat akuzojnë se premtimet për rritje të pagesave dhe punë vullnetare janë thjesht një maskë për të fshehur rreziqet e vërteta.
Një vendim i Gjykatës Federale Supreme në vitin 2025 ka ndikuar thellësisht në këtë debat. Gjykata ka vlerësuar se kushtëzimi i hapjes së dyqaneve gjatë të dielave me marrëveshje kolektive mund të jetë në kundërshtim me ligjin federal, duke krijuar një situatë të pasigurt ligjore.
Pasiguria ligjore dhe rëndësia kombëtare
Nëse propozimi miratohet, situata do të qartësohet, por nëse refuzohet, pritet që të vazhdojë pasiguria ligjore. Gjykatat mund të interpretojnë ndryshe këtë çështje: ose ligji aktual lejon hapjen e dyqaneve deri në tre të diela pa marrëveshje kolektive, ose ai e bën të gjithë rregullimin të pazbatueshëm, duke eliminuar hapjet e të dielave.
Ky votim ka edhe një rëndësi kombëtare. Këshilli Federal i Zvicrës ka mbështetur parimin e hapjes së dyqaneve deri në 12 të diela në vit, krahasuar me katër aktualisht, duke lënë kantonet të vendosin sipas nevojave të tyre.
Kontexti historik: votime të mëparshme në Gjenevë
Ky nuk është hera e parë që qytetarët e Gjenevës votojnë për këtë çështje. Në vitin 2016, një votim i ngjashëm miratoi hapjen e dyqaneve gjatë tre të dielave në vit, me kusht që të ekzistonte një marrëveshje kolektive pune (CLA). Megjithatë, që nga viti 2017, nuk janë nënshkruar më marrëveshje të tilla, duke krijuar një boshllëk ligjor që ka nxitur këtë votim të ri.
Me pak fjalë
Votimi në Gjenevë më 14 qershor për liberalizimin e orarit të dyqaneve gjatë të dielave ka të bëjë me një debat midis biznesit, i cili kërkon fleksibilitet, dhe sindikatave, të cilat shqetësohen për kushtet e punës. Vendimi i Gjykatës Federale Supreme në 2025 ka nxitur këtë votim, duke lënë të hapur pyetjen se si do të interpretohet ligji në të ardhmen.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
