Intervistë e 1969: Siri Ustvedt tregon për revolucionin social në Shqipëri gjatë udhëtimit të saj
Intervistë e 1969: Siri Ustvedt tregon për revolucionin social në Shqipëri gjatë udhëtimit të saj
Në vitin 1969, gazeta norvegjeze Friheten botoi një intervistë ekskluzive me Siri Ustvedt, një politikan norvegjez i cili atëherë ishte pjesë e një delegacioni që vizitoi Shqipërinë gjatë një udhëtimi studimor. Intervista, e cila u zhvillua gjatë një periudhe të rëndësishme për vendin, ofron një pasqyrë të rrallë mbi sistemin socialist shqiptar dhe fushatën e revolucionarizimit të shoqërisë.
Pse u organizua udhëtimi në Shqipëri?
Sipas rrëfimit të Siri Ustvedt, delegacioni i Lidhjes së Rinisë Socialiste norvegjeze udhëtoi në Shqipëri për të njohur më thellë proceset e ndërtimit të socializmit në këtë vend. Shqipëria ishte një nga vendet e pakta që vazhdonte të zbatonte një model të pastër socialist, duke u dalluar nga vendet e tjera të bllokut lindor që kishin filluar të adoptonin reforma revizioniste.
— Ne udhëtuam në Shqipëri sepse ajo ishte një nga vendet e pakta që ndërtonte socializmin pa kompromis. Mendonim se ishte e rëndësishme të njiheshim me kushtet atje dhe të shihnim se si ata ishin në gjendje të zbatonin socializmin në rrethanat e tyre — shpjegoi Ustvedt.
Qëndrimi dhe aktivitetet gjatë vizitës
Delegacioni, i përbërë nga 29 anëtarë, qëndroi për 14 ditë në Shqipëri, duke vizituar qytetin e Durrësit dhe duke bërë udhëtime njëditore në zona të ndryshme të vendit. Aktivitetet përfshinin vizita në ferma shtetërore, kooperativa, dhe industria, si dhe biseda me drejtuesit lokalë dhe anëtarë të Komitetit Qendror të Partisë së Punës së Shqipërisë.
— Vizituam fabrika, ku na lejuan të shikonim përreth dhe patëm biseda me drejtuesit. Takuam gjithashtu anëtarë të Komitetit Qendror të partisë, ku diskutuam çështje të ndryshme, duke përfshirë edhe fushatën e revolucionarizimit — theksoi Ustvedt.
Çfarë ishte fushata e revolucionarizimit?
Fushata e revolucionarizimit ishte një lëvizje e gjerë e cila kishte si qëllim forcatimin e rolit të partisë dhe të diktaturës së proletariatit në Shqipëri. Sipas Ustvedt, ajo kishte ngjashmëri me Revolucionin Kulturor në Kinë, por me dallime të rëndësishme në zbatim.
— Në Kinë, Revolucioni Kulturor filloi në një kohë kur linja revizioniste kishte fituar pushtet në parti. Në Shqipëri, situata ishte ndryshe: partia ishte gjithmonë e dominuar nga linja e drejtë, dhe zhvillimi ishte më pak i vrullshëm sesa në Kinë. Prandaj, fushata u quajt "revolucionarizim" — shpjegoi ajo.
Një nga veprimet kryesore të fushatës ishte lufta kundër burokratizimit. Mbi 15,000 funksionarë partiakë dhe shtetërorë u transferuan në punë prodhuese, dhe u vendos që të gjithë punonjësit administrativë të kryenin një muaj punë prodhuese në vit. Kjo kishte si qëllim të reduktonte dallimet midis punës administrative dhe prodhuese.
Lufta kundër fesë dhe kontrolli punëtor
Një nga shembujt më të spikatur të fushatës ishte lufta kundër fesë. Feja kishte qenë një instrument i shtypjes gjatë historisë së Shqipërisë, dhe partia e kishte trajtuar me kujdes. Sidoqoftë, një grup i rinjsh zbuloi një koleksion armësh italiane në një kishë, duke nisur një valë aksionesh kundër institucioneve fetare. Shumica e kishave u shndërruan në salla mbledhjesh, pallate sportive, ose edhe në fabrika.
— Sot shumica e kishave janë shndërruar në objekte të tjera. Njëra prej tyre është bërë edhe fabrikë makaronash — tregoi Ustvedt.
Një tjetër aspekt i rëndësishëm i fushatës ishte kontrolli punëtor nga poshtë. Në një fabrikë, punëtorët zbuluan përmes një gazete muri se drejtoria praktikonte favorizim familjar. Ata organizuan një mbledhje të madhe për të diskutuar këtë çështje, dhe planifikimet e prodhimit diskutoheshin gjithashtu me punëtorët para se të merreshin vendimet përfundimtare.
Roli i rinisë dhe arsimit
Fushata e revolucionarizimit përfshinte edhe rininë. Në Shqipëri, të gjithë fëmijët e shkollës, që nga mosha 8-vjeçare, duhej të merrnin pjesë në prodhim. Të rinjtë që vazhdonin shkollën përtej 8 viteve detyruese kalonin dy muaj e gjysmë në prodhim çdo vit. Përveç kësaj, kishte një fushatë të madhe vullnetare për ndërtimin e vendit, ku studentët dhe punëtorët punonin në zona malore gjatë pushimeve.
— Këto aktivitete shiheshin si "një shkollë e madhe e socializmit", sepse "kallot në duar janë mjeti më i mirë kundër revizionizimit" — shpjegoi ajo.
Politika e jashtme dhe pavarësia e Shqipërisë
Gjatë intervistës, Siri Ustvedt foli edhe për marrëdhëniet e Shqipërisë me vendet e tjera. Shqipëria kishte marrë ndihmë të madhe nga Bashkimi Sovjetik deri në vitin 1960, por kishte edhe mosmarrëveshje teorike, veçanërisht në çështjen e Stalinit. Nga ana tjetër, Jugosllavia kishte pretendime territoriale mbi Shqipërinë, dhe Greqia kishte pretendime mbi pjesët jugore të vendit.
— Shqiptarët besojnë se duhet të mbështeten te fuqitë e tyre për të ruajtur pavarësinë kombëtare — theksoi ajo.
Përshtypjet për kushtet e jetesës
Sipas Ustvedt, kushtet e jetesës në Shqipëri ishin shumë më të mira se në vendet e tjera të Ballkanit. Populli ishte i mirëmbajtur, dhe nuk kishte fëmijë që lypnin, siç ndodhte në Jugosllavi. Statistikat treguan gjithashtu një rritje të madhe të prodhimit dhe përmirësimin e kushteve të jetesës për popullin.
— Kur kaluam kufirin midis Shqipërisë dhe Jugosllavisë, vërejëm një kontrast të madh. Në Shqipëri, njerëzit ishin të mirëmbajtur dhe të pastër, ndërsa në Jugosllavi takuam fëmijë që lypnin — shpjegoi ajo.
Me pak fjalë
Intervista e vitit 1969 me Siri Ustvedt ofron një pasqyrë të rrallë mbi Shqipërinë e Enver Hoxhës gjatë një periudhe të rëndësishme të ndërtimit socialist. Fushata e revolucionarizimit, lufta kundër fesë, kontrolli punëtor, dhe përfshirja e rinisë ishin elementë kyç të këtij procesi. Ustvedt theksoi gjithashtu rëndësinë e pavarësisë kombëtare për Shqipërinë, duke u mbështetur në forcat e veta për të mbrojtur vendin nga pretendimet territoriale të Jugosllavisë dhe Greqisë.
Personat e përmendur
- Siri Ustvedt - Siri Ustvedt
- Enver Hoxha - Enver Hoxha
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
