Irani anashkalon bllokadën amerikane: Rrugët tokësore dhe hekurudha si alternativa
Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kanë goditur me bomba infrastrukturën dhe industriat e Iranit, duke ndërprerë prodhimin vendas dhe duke ngritur çmimet e produkteve ushqimore bazë. Një bllokadë detare amerikane ka shtuar presionin ekonomik mbi Republikën Islamike, duke bllokuar Ngushticën e Hormuzit që nga fillimi i luftës më 28 shkurt. Si pasojë, Teherani po kërkon rrugë alternative për të furnizuar vendin me mallra thelbësore.
Irani po përdor rrugë tokësore përmes Pakistani, Turqisë, Armenisë dhe Azerbajxhanit, si dhe transportin përmes Detit Kaspik. Gjithashtu, po shqyrton dërgimin e naftës përmes hekurudhës drejt Kinës, partnerit tregtar më të rëndësishëm të vendit.
Rrugët tokësore: Një zgjidhje e përkohshme por e kushtueshme
Steve H. Hanke, profesor i ekonomisë në Universiteti Johns Hopkins, thotë se transporti me kamion mund të furnizojë Iranin me mallra konsumi, ushqime dhe materiale industriale, por nuk mund të zëvendësojë plotësisht një ekonomi detare të bazuar në kontejnerë.
“Transporti me kamion është më i shtrenjtë, dhe kapaciteti i Detit Kaspik është i kufizuar nga portet dhe flotat. Priten kosto më të larta të importeve dhe inflacion më të madh, por jo kolaps ekonomik”, thekson ai. Hanke ishte këshilltar ekonomik i presidentit amerikan Ronald Reagan.
Ministri i Bujqësisë iranian, Gholamreza Nouri, ka deklaruar se vendi nuk ka problem me furnizimin e mallrave bazë, duke përmendur prodhimin vendas dhe rrugët alternative të importit. “Pavarësisht bllokadës detare amerikane, ne nuk kemi problem me furnizimin me mallra bazë dhe ushqime sepse, për shkak të madhësisë së vendit, është e mundur të importojmë nga kufij të ndryshëm”, tha ai më 21 prill.
Rrugët aktive dhe sfidat
Pakistani ka hapur portet e tij për ngarkesa të destinuara për Iranin, duke krijuar gjashtë rrugë tokësore për transportin e mallrave nga portet Gvadar, Karaçi dhe Port Qasim. Këto rrugë përdoren kryesisht për importimin e orizit, mishit dhe qumështit formulë për foshnja. Megjithatë, rreth 3.000 kontejnerë kanë mbetur të bllokuar në portet pakistaneze që nga vendosja e bllokadës më 13 prill.
Pika kufitare Kapikoy-Razi lidh Iranin me Turqinë, duke lehtësuar tregtinë midis Azisë Perëndimore dhe Evropës. Rusia ka riaktivizuar dërgesat përmes Detit Kaspik drejt portit iranian Bandar Anzali, i cili u godit nga sulmet izraelite më 18 mars. Raportet sugjerojnë se Moska dhe Teherani përdorin këtë rrugë për të kontrabanduar naftë dhe armë, por gjithashtu shkëmbejnë edhe produkte ushqimore.
Sipas kompanisë analitike Kpler, që nga mesi i prillit kanë mbërritur në portet iraniane të Kaspikut rreth një duzinë anijesh nga Rusia, Kazakistani dhe Turkmenistani, duke transportuar drithëra, misër dhe vaj luledielli.
Nafta përmes hekurudhës: Një alternativë strategjike
Bllokada amerikane ka ndërprerë eksportet detare të naftës iraniane, por nuk i ka ndaluar plotësisht. Disa cisterna kanë arritur të anashkalojnë bllokadën, sipas grupit Vortexa dhe kompanisë detare Lloyd’s List. Ekspertët thonë se Irani mund të përballojë bllokadën edhe për dy muaj të tjerë, duke iu referuar 130 milionë fuçive naftë që ndodheshin në det para hyrjes në fuqi të bllokadës.
Irani po përdor gjithashtu hekurudhën për të eksportuar naftë drejt Kinës, e cila blen rreth 90% të naftës iraniane. Korridori Kazakistan-Turkmenistan-Iran, i hapur në vitin 2014 dhe zgjeruar në vitin 2025, mund të transportojë vëllime strategjike, por nuk mund të zëvendësojë plotësisht transportin detar në shkallë të gjerë.
“Hekurudha funksionon jashtë çdo rruge ujore që një marinë perëndimore mund ta patrullojë, dhe plotësisht jashtë sistemit të pagesave në dollarë, pasi Kina e ka paguar naftën iraniane në juan që nga viti 2012”, shpjegon Hanke.
Rosemary Kelanic, drejtoreshë e Programit për Lindjen e Mesme në Defense Priorities, thotë se gjeografia e Iranit ka zbutur ndikimin e bllokadës detare amerikane. “Irani mund ta transportojë naftën edhe me kamionë nëpër autostrada, siç ka bërë Iraku, duke shmangur Ngushticën e Hormuzit përmes transportit tokësor në Siri drejt Detit Mesdhe”, thekson ajo.
Perspektiva e ardhshme
Sipas ligjit ndërkombëtar, bllokadat që pengojnë rrjedhën e ushqimeve dhe ilaçeve janë të ndaluara. Megjithatë, nuk është e qartë nëse SHBA po bllokojnë dërgesat civile drejt Iranit në mënyrë të paqëllimshme apo si pjesë e politikës së tyre. Radio Evropa e Lirë ka kërkuar komente nga Shtëpia e Bardhë për këtë çështje.
Me pak fjalë: Ekonomia iraniane po pëson presion të madh për shkak të bllokadës detare amerikane, por vendi po përdor rrugë alternative për të mbajtur furnizimin me mallra thelbësime. Transporti tokësor dhe hekurudhor mund të kompensojnë pjesërisht ndërprerjet, por kostoja e tyre e lartë dhe kapaciteti i kufizuar nuk mund të zëvendësojnë plotësisht sistemin detar. Ekspertët janë optimistë se Irani mund të mbijetojë edhe për disa muaj, por sfidat ekonomike mbeten të mëdha.
- Gholamreza Nouri - Ministri i Bujqësisë iranian
- Steve H. Hanke - Profesor i ekonomisë në Universitetin Johns Hopkins
- Rosemary Kelanic - Drejtoreshë e Programit për Lindjen e Mesme në Defense Priorities
- Hamid Hosseini - Zëdhënës i sindikatës së eksportuesve të naftës në Iran
Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
