Marrëveshja SHBA-Iran: Çfarë përmban memorandumi i mirëkuptimit për t’i dhënë fund konfliktit

Marrëveshja SHBA-Iran: Çfarë përmban memorandumi i mirëkuptimit për t’i dhënë fund konfliktit

Shtetet e Bashkuara dhe Irani po afrohen drejt një memorandumit të mirëkuptimit që mund të shndërrojë armëpushimin e tyre të shkurtër në një zgjidhje më afatgjatë për konfliktin që ka tronditur rajonin. Megjithëse negociatat janë në fazën e avancuar, nuk pritet që të arrihet një marrëveshje konkrete në ditët e ardhshme.

Sipas zyrtarëve amerikanë, ky memorandum do të përcaktojë një plan veprimi për zgjidhjen e çështjeve të pazgjidhura midis të dy palëve. Donald Trump ka deklaruar se nëse një marrëveshje do të nënshkruhet, ajo do të ndryshojë nga ajo e arritur gjatë mandatit të ish-presidentit Barack Obama, duke theksuar se do të jetë një marrëveshje më e fortë dhe më e sigurt për SHBA-në.

Një nga pikat kryesore të këtij memorandumi është rihapja graduale e Ngushticës së Hormuzit, një rrugë ujore kritike për tregtinë globale të naftës. Sipas versioneve të fundit të dokumentit, bllokada amerikane ndaj porteve iraniane do të lehtësohet gradualisht, ndërsa Irani do të lejojë që transporti detar të kthehet në nivelet para konfliktit brenda 30 ditësh. Megjithatë, media iraniane ka ngritur dyshime nëse ky hapi do të thotë se Teherani po heq dorë nga kontrolli mbi ngushticën, duke theksuar se ajo mbetet një çështje e brendshme iraniane.

Një zyrtar i lartë i administratës amerikane ka shpjeguar se memorandumi i mirëkuptimit do të siguronte që Irani të mos mund të zotërojë kurrë një armë bërthamore. Në këtë kontekst, Irani do të angazhohet të heqë dorë nga rezervat e tij të uraniumit të pasuruar shumë, një lëndë kyçe për ndërtimin e armëve bërthamore. Sipas zyrtarit, procesi do të fillojë me një numërim mbrapsht që do të zgjidhë pika të tjera ngërçuese, duke përfshirë programin bërthamor iranian.

Një tjetër aspekt i rëndësishëm i negociatave është çështja e aseteve të ngrira të Iranit. Irani kërkon që miliarda dollarë të mbajtura në banka jashtë shtetit të lirohen menjëherë. Megjithatë, zyrtarët amerikanë kanë deklaruar se zhbllokimi i këtyre fondeve do të ndodhë vetëm pasi Ngushtica e Hormuzit të rihapet plotësisht. Kjo kërkesë është një nga prioritetet kryesore të Iranit, pasi ekonomia e tij po përballet me një krizë të thellë.

Sanksionet ndërkombëtare, veçanërisht ato të vendosura nga SHBA-të dhe Evropa, janë një faktor tjetër që po shtyp ekonominë iraniane. Sipas zyrtarëve iranianë, heqja e sanksioneve nuk do të diskutohet në fazën e parë të negociatave, por do të lidhet me çështjen bërthamore në fazat e mëvonshme. Irani vlerëson se heqja e sanksioneve mbi shitjet e naftës mund të sjellë deri në 10 miliardë dollarë të ardhura në një periudhë 60-ditore.

Një nga sfidat më të mëdha në negociatat është programi bërthamor i Iranit. Sipas zyrtarëve amerikanë, Irani do të duhet të heqë dorë nga më shumë se 400 kilogramë uranium të pasuruar, pjesë e të cilit besohet se është varrosur pas sulmeve amerikane të vitit të kaluar. Megjithatë, media iraniane ka hedhur dyshime nëse Irani ka marrë ndonjë angazhim të tillë në memorandum.

Çështja e raketave balistike iraniane gjithashtu mbetet e pazgjidhur. Zyrtarët amerikanë kanë theksuar se programi i raketave të Iranit po rritet me shpejtësi, por ky aspekt nuk është përfshirë në negociatat e tanishme. Izraeli dhe shtetet arabe të Gjirit e shohin këtë si një rrezik të madh për stabilitetin e rajonit.

Konflikti midis Izraelit dhe Hezbollahut, i mbështetur nga Irani, është një tjetër çështje që duhet të adresohet. Sipas raportimeve, memorandumi i mirëkuptimit do të përmbajë një deklaratë përfundimtare të luftës në të gjitha frontet, duke përfshirë Libanin. Megjithatë, Izraeli ka deklaruar se do të ruajë lirinë e veprimit kundër kërcënimeve në rajon, duke përfshirë Libanin.

Në fund të fundit, Irani ka deklaruar se është gati për një marrëveshje të drejtë dhe të ekuilibruar, duke theksuar se qëllimi kryesor është që lufta të marrë fund përgjithmonë në Lindjen e Mesme. Sipas zyrtarëve iranianë, ky memorandum duhet të sigurojë që luftimet të ndalojnë menjëherë dhe që të gjitha palët të angazhohen në një proces paqeje të qëndrueshme.

Me pak fjalë

Memorandumi i mirëkuptimit midis SHBA-së dhe Iranit synon të shndërrojë armëpushimin e shkurtër në një zgjidhje afatgjatë. Pikat kryesore përfshijnë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, heqjen e dorë nga uraniumi i pasuruar shumë, lirimin e aseteve të ngrira iraniane dhe pezullimin e sanksioneve. Megjithatë, dallimet në negociata mbeten të mëdha, duke lënë të hapur pyetjen se a do të arrihet një marrëveshje e qëndrueshme.

Personat e përmendur

• Donald Trump - Donald Trump
• Barack Obama - Barack Obama

Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.