Ndalimi i shamisë në shkolla në Zvicër: Debati i ndarjeve politike dhe ligjore

May 7, 2026 - 00:47
Ndalimi i shamisë në shkolla në Zvicër: Debati i ndarjeve politike dhe ligjore

Ndalimi i shamisë në shkolla: Një debat i ndarjeve në Zvicër

Debati për mbajtjen e shamisë në shkollat e Zvicrës gjermanishtfolëse ka rifilluar me forcë, duke nxitur ndarje të thella midis partive politike, mësuesve dhe prindërve. Një mocion i Partisë Popullore Zvicerane (UDC) në parlamentin e Cyrihut propozon një ndalim të përgjithshëm të shamisë për mësuesit dhe nxënësit, një hap i paprecedentë në vend. Ky diskutim nuk prek vetëm arsimin, por edhe çështjen më të gjerë të vendit të Islamit në Zvicër.

---

Rasti që nisi polemikat: Shamia në St. Gallen

Gjatë verës së kaluar, një incident në kantonin e St. Gallenit solli në qendër të vëmendjes mbajtjen e shamisë në shkolla. Një mësuese e re që mbante shami u punësua në një shkollë fillore, por prindërit e nxënësve u kundërvunë vendimit. Nën presionin e tyre, drejtoria e shkollës u detyrua të tërhiqte ofertën e punësimit. Ky rast shënoi fillimin e një debati të ashpër që tani po zgjerohet në nivel kombëtar.

UDC-ja, e cila ka nisur një peticion kundër shamisë në shkolla me mbi 12 mijë nënshkrime, po përgatit mocione në parlamentin federal për të ndaluar mbajtjen e shamisë për personat nën 16 vjeç. Këto nisma kanë nxitur reagime të ndara, duke theksuar polarizimin e shoqërisë zvicerane.

---

Pozicionet e ndryshme: Nga neutraliteti deri te liritë individuale

Ndër mësuesit, Shoqata e Mësuesve të Zvicrës gjermanishtfolëse rekomandon shmangien e simboleve fetare të dukshme, duke iu referuar parimit të neutralitetit të shtetit. Megjithatë, kjo mbetet një rekomandim vullnetar, ndërsa në Zvicrën frankofone, sindikatat e mësuesve nuk e shohin këtë si të nevojshme.

Nga ana tjetër, Inès El Shikh, bashkëthemeluese e kolektivit “Les foulards violets”, thekson dallimin midis shamisë së mësueses, që përfaqëson shtetin, dhe asaj të nxënëses, që është përdoruese e shërbimit publik. Ajo paralajmëron për pasojat e një ndalimi të përgjithshëm, duke iu referuar përvojës së Francës, ku studimet tregojnë se ndalimi i simboleve fetare ka ndikuar negativisht në integrimin arsimor dhe ekonomik të vajzave myslimane.

Në këtë kontekst, ajo pyet: “A duam një shoqëri ku të gjithë janë të njëjtë, apo një shoqëri në paqe me diversitetin e saj?”

---

Ndarjet politike: Nga Partia Socialiste deri te UDC-ja

Edhe në planin politik, debati ka ndarë opinionet. Partia Socialiste ka ndryshuar qëndrimin e saj, duke kundërshtuar tani ndalimin e shamisë në institucione publike. Kjo ndryshim ka nxitur kritika të brendshme, duke çuar në largimin e një deputeti nga St. Gallen, i cili u bashkua me Liberalët e Gjelbër, duke argumentuar se kursi i ri largohet nga një vizion laik.

Publicisti Yves Petignat ka kritikuar ashpër të majtën, duke theksuar se historikisht Partia Socialiste ka qenë mbrojtëse e sekularizmit. Ai shton se neutraliteti në arsim nënkupton që mësuesit të mos mbajnë simbole dalluese, por heqja dorë nga shenjat fetare nuk është masë e tepruar në raport me objektivat.

---

Çështja ligjore: Ndalimi i shamisë përballë kushtetutës

Një nga problemet kryesore qëndron në ligjshmërinë e një ndalimi të tillë. Rregullat ndryshojnë nga një kanton në tjetrin: në Gjenevë, mësueset nuk lejohen të mbajnë simbole fetare të dukshme, një vendim i konfirmuar nga gjykatat. Për nxënësit, Gjykata Federale ka vendosur në vitin 2015 se një ndalim i përgjithshëm i shamisë cenon lirinë fetare, një qëndrim i mbështetur edhe nga Këshilli Federal.

Në këtë kontekst, mocioni i Cyrihut mund të përballet me pengesa ligjore, edhe nëse miratohet nga një parlament me shumicë të djathtë. Debati tregon se Zvicra, megjithë imazhin e saj të neutralitetit, po përballet me sfida të reja në lidhje me diversitetin dhe integrimin.

---

Me pak fjalë:

Debati për ndalimin e shamisë në shkollat e Zvicrës gjermanishtfolëse ka zënë vend qendror në diskutimet politike dhe shoqërore. Ndërsa UDC-ja përpiqet të imponojë një ndalim të përgjithshëm, shoqëria civile dhe ekspertët paralajmërojnë për pasojat negative të një të tilli vendimi. Në qendër të këtij debati qëndron pyetja: a mund të jetë neutraliteti shtetëror një mjet për të mbrojtur liritë individuale apo një pengesë për diversitetin? Zvicra, si vend i shumëllojshëm, duhet të gjejë një balancë midis respektit për traditat dhe garantimit të barazisë në arsim.

---

  • Incidenti në St. Gallen: Përjashtimi i një mësueseje që mbante shami solli reagime të ashpra.
  • Propozimi i UDC-së: Ndalimi i përgjithshëm i shamisë në shkolla, një hap i paprecedentë në Zvicër.
  • Pozicioni i mësuesve: Shoqata e Mësuesve rekomandon neutralitetin, por nuk e bën atë të detyrueshëm.
  • Reagimi i shoqërisë civile: Aktivistet si Inès El Shikh paralajmërojnë për pasojat negative të një ndalimi.
  • Pengesa ligjore: Gjykata Federale ka vendosur se një ndalim i përgjithshëm cenon lirinë fetare.

---


Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.