Ndryshimet klimatike rrezikojnë 3 milionë vende pune në Ballkanin Perëndimor
Ndryshimet klimatike po ndryshojnë tregun e punës në Ballkanin Perëndimor
Ndryshimet klimatike po ndikojnë direkt në tregun e punës në Ballkanin Perëndimor, duke prekë miliona punëdhënës dhe punëkërkues. Sipas Dr. Majlinda Bregu, Komisionere në Komisionin Pan-Europian për Klimën dhe Shëndetin të OBSH/Europë, ky fenomen nuk është më një çështje e së ardhmes, por një realitet që kërkon veprim të menjëhershëm.
Një nga sfidat më të mëdha që ballafaqohet rajoni është tranzicioni i domosdoshëm drejt energjisë së rinovueshme. Megjithatë, ky proces po i prek punëtorët në sektorë tradicionalë, duke rrezikuar vende pune të qëndrueshme. Në gjithë Evropën, pothuajse 3 milionë vende pune janë të ekspozuara ndaj goditjeve klimatike ose rrezikojnë të humbasin për shkak të këtij tranzicioni.
Vendet e Ballkanit Perëndimor janë veçanërisht të prekshme. Në Kosovë, termocentralet me qymyr janë ndër ndotësit më të mëdhenj të ajrit, ndërsa përmbytjet dhe valët e të nxehtit po bëjnë punën në bujqësi dhe ndërtim më të vështirë. Në Maqedoninë e Veriut, djegia e mbeturinave dhe biomasës për ngrohje ka bërë që Shkupi të jetë një nga kryeqytetet më të ndotura të Evropës. Në Bosnjë dhe Hercegovinë, përmbytjet kanë zhvendosur familje dhe kanë detyruar mbylljen e bizneseve të vogla, ndërsa në Shqipëri, përmbytjet kanë shkatërruar toka bujqësore dhe kanë lënë fermerë pa alternativa.
Sipas Dr. Majlinda Bregu, këto ndryshime nuk janë vetëm një problem ambiental, por edhe ekonomik dhe social. Vendet e rajonit rrezikojnë të humbasin deri në 16% të PBB-së nga ndikimet e motit ekstrem. Për shembull, përmbytjet e vitit 2014 kanë fshirë mbi 51,000 vende pune, ndërsa përmbytjet e vitit 2024 në Bosnje kanë zhvendosur mbi 1,000 familje dhe kanë detyruar mbylljen e bizneseve të vogla.
Ndryshimet klimatike nuk prekin të gjithë njësoj. Ata që janë më të pambrojtur, si punëtorët në minierat e qymyrit, fermerët dhe të rinjtë, janë gjithmonë në rrezik të parë. Në Serbi dhe Bosnje e Hercegovinë, mbi 29,000 vende pune të lidhura me qymyr janë në rrezik, ndërsa në Kosovë, deri në 17% e fuqisë punëtore do të duhet të ndryshojë detyrat për shkak të tranzicionit të gjelbër.
Edhe pse fondet e BE-së kanë mbështetur 21 projekte të mëdha të gjelbra me një investim rreth 6,8 miliardë euro, kostoja e tranzicionit mbetet shumë e madhe për rajonin. Kostoja mesatare për mbylljen e një termocentrali me qymyr në Ballkanin Perëndimor varion nga 2.5 deri në 12 milionë euro. Vende si Tuzla në Bosnje, që funksionojnë prej 60 vitesh, janë ende ndër ndotësit më të mëdhenj të Evropës pa një rrugë të qartë përpara.
Sipas Dr. Majlinda Bregu, kalimi drejt ekonomisë së gjelbër duhet të menaxhohet me drejtësi. Nëse ky proces nuk planifikohet mirë, mund të thellojë hendekun e zhvillimit dhe të lërë pas një gjendje të pasigurisë ekonomike. Për këtë arsye, është thelbësore që vendet e rajonit të investojnë në trajnime, mbrojtje sociale dhe mundësi të reja për punëtorët që janë në rrezik.
Nuk është më koha për të pyetur nëse do të ndryshojmë, por si do të ndryshojmë. A do të jemi të drejtë dhe të kujdesshëm ndaj atyre që kanë më shumë nevojë, apo do të lëmë pas një gjendje të pabarabartë?
Me pak fjalë
Ndryshimet klimatike po ndikojnë direkt në tregun e punës në Ballkanin Perëndimor, duke prekë miliona punëdhënës dhe punëkërkues. Tranzicioni i gjelbër është i domosdoshëm, por duhet të menaxhohet me drejtësi për të mos thelluar pabarazinë dhe pasigurinë ekonomike.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
