Ndryshimet klimatike rrezikojnë tregun e punës në Ballkanin Perëndimor: sfida e tranzicionit të gjelbër

Ndryshimet klimatike po ndryshojnë tregun e punës në Ballkanin Perëndimor

Ndryshimet klimatike po ndikojnë thellësisht në tregun e punës në Ballkanin Perëndimor, duke sjellë rrezikun e humbjes së vendeve pune dhe duke kërkuar tranzicion të shpejtë drejt ekonomisë së gjelbër. Sipas Dr. Majlinda Bregu, Komisionere në Komisionin Pan-Europian për Klimën dhe Shëndetin të OBSH/Europë, ky proces nuk është më një çështje e së ardhmes, por një realitet që prek të gjithë rajonin.

Sipas Imre Kertész, Nobelist hungarez, pyetja retorike *"Çfarë mbetet nga jeta kur iluzionet zhduken? Përgjegjësia"* është më aktuale ca kurrë. Në Ballkanin Perëndimor, iluzioni se ndryshimet klimatike janë një problem i së ardhmes ka mbetur prapa. Tani, çdo ditë sjell raste emergjencash shëndetësore, përmbytje, valë të nxehta dhe ndotje të ajrit që prekin jetën e përditshme të qytetarëve.

Në Kosovë, termocentralet me qymyr janë një burim kryesor i ndotjes, ndërsa në Maqedoninë e Veriut, djegia e mbeturinave dhe biomasës krijon re të tëra helmesh. Në Shqipëri, përmbytjet kanë shkatërruar toka bujqësore, ndërsa në Bosnjë e Hercegovinë, fermerët janë detyruar të rindërtojnë jetën pas përmbytjeve të përsëritura. Të gjitha këto kanë një efekt domino në tregun e punës, duke rrezikuar punëtorët në industria të ndryshme.

Sipas raportimeve, pothuajse 3 milionë vende pune në Ballkanin Perëndimor janë të ekspozuara ndaj goditjeve klimatike ose rrezikojnë të humbasin për shkak të tranzicionit të gjelbër. Vendet e rajonit mund të humbasin deri në 16% të PBB-së nga ndikimet e motit ekstrem. Vetëm në vitin 2014, përmbytjet kanë shkatërruar mbi 51,000 vende pune, ndërsa përmbytjet e vitit 2024 në Bosnjë kanë zhvendosur mbi 1,000 familje dhe kanë detyruar mbylljen e bizneseve të vogla.

Ndryshimet klimatike nuk prekin të gjithë njësoj. Ato godasin më shumë të pambrojturit, duke shtuar stresin dhe ankthin, veçanërisht tek të rinjtë. Në Kosovë, deri në 17% e fuqisë punëtore do të duhet të ndryshojë detyrat për shkak të tranzicionit të gjelbër, ndërsa në Serbi dhe Bosnjë e Hercegovinë, mbi 29,000 vende pune të lidhura me qymyr janë në rrezik.

Edhe pse fondet e BE-së kanë mbështetur 21 projekte të mëdha të gjelbra me një investim prej 6,8 miliardë euro, kostoja e tranzicionit mbetet shumë e madhe për rajonin. Mbyllja e termocentraleve me qymyr, siç janë ato në Tuzla, kërkon investime të mëdha, ndërsa mungesa e planeve të qarta rrezikon të thellojë hendekun social.

Sipas ekspertëve, tranzicioni drejt ekonomisë së gjelbër duhet të menaxhohet me drejtësi. Nëse ky proces nuk planifikohet mirë, ajo që do të mbetet është zhgënjim, pabarazi dhe humbje e besimit tek institucione. Pyetja tani nuk është nëse do të ndryshojmë, por a do të jemi të drejtë dhe të kujdesshëm ndaj atyre që kanë më shumë nevojë.

Me pak fjalë

Ndryshimet klimatike po ndikojnë thellësisht në tregun e punës në Ballkanin Perëndimor, duke rrezikuar vende pune dhe duke kërkuar tranzicion të shpejtë drejt ekonomisë së gjelbër. Vendet e rajonit duhet të menaxhojnë këtë proces me drejtësi, duke mbrojtur punëtorët dhe duke siguruar trajnime për të rinjtë.

Personat e përmendur

• Dr. Majlinda Bregu - Dr. Majlinda Bregu
• Imre Kertész - Imre Kertész

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.