Projekti turistik në Zvërnec: polemika, protestat dhe hetimet e SPAK

Protestat kundër projektit turistik në Zvërnec nisin hetimin e SPAK

Në Zvërnec, fshat pranë Vlorës, punimet përgatitore për një projekt turistik të lidhur me planet e Jared Kushner kanë nisur protesta të gjera në Shqipëri. Aktivistë mjedisorë, banorë lokalë dhe përfaqësues të shoqërisë civile kanë shprehur shqetësime për ndikimin mjedisor, paqartësitë mbi pronësinë e tokës dhe mungesën e transparencës në lidhje me projektin.

Më 30 maj, protesta në Zvërnec u shoqërua me përplasje të dhunshme midis demonstruesve dhe punonjësve të sigurimit privat. Demonstratat u përhapën edhe në Tiranë, ku u kërkua anulimi i projektit dhe dorëheqja e Edi Ramës.

Çfarë tha kryeministri Edi Rama?

Kryeministri shqiptar ka mbështetur projektin, duke deklaruar se investimi në Zvërnec mund të arrijë vlerën e 4 miliardë eurosh dhe se do ta vendosë Shqipërinë në “listën e kampionëve” të turizmit. Sipas tij, projekti do të zhvillohet vetëm në pronë private, laguna nuk do të preket dhe investitorët kanë garantuar respektimin e ligjit.

“Nuk ka asnjë shans që investimi të ndalojë për aq kohë sa unë do të jem këtu”, tha Rama, megjithëse pranoi se për Zvërnecin nuk ka ende një projekt konkret, por vetëm një koncept të miratuar me kushte. Ai shtoi se studimi mjedisor ende nuk është përfunduar.

Hetimi i SPAK dhe pretendimet për korrupsion

Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) ka nisur një hetim lidhur me projektin në Zvërnec. Rama ka deklaruar se SPAK-u ka bllokuar një transaksion prone të lidhur me projektin, ndërsa më 3 qershor tha se pronësia e investitorëve të huaj mbi tokën ishte verifikuar. Sipas tij, origjina e fondeve është sqaruar, ndërsa fondet janë mbajtur të ngrira për shkak të një procesi hetimor.

SPAK-u, megjithatë, ka deklaruar se çështja është në një fazë procedurale dhe se hollësitë nuk mund të bëhen publike për momentin.

Kush janë pronarët e tokës në Zvërnec?

Pronare e zonës është kompania Albania Land Development, e cila, sipas të dhënave të Qendrës Kombëtare të Biznesit, është në pronësi të vëllezërve nga Katari, Mohamadmoataz Mhd Ruslan Alkhayat dhe Ramez Mhd Ruslan Alkhayyat.

Më 29 prill, Këshilli Kombëtar i Territorit i ka dhënë leje për rrethimin e zonës dhe për punime përgatitore për rrugët e qasjes. Leja iu dha shoqërisë Zvërnec South Adriatic Development, e cila vepron si zhvillues i punimeve përgatitore.

Banorët e Zvërnecit kanë ngritur pretendime se janë të përfshirë në një proces gjyqësor për pronësinë e tokës, të cilën e pretendojnë se u është marrë padrejtësisht.

Roli i Jared Kushner dhe kompanisë Affinity Partners

Në mars 2024, Jared Kushner ka deklaruar se synon të ndërtrojë hotele dhe qindra vila në Zvërnec përmes firmës së tij investuese, Affinity Partners, e mbështetur nga fonde saudite dhe investitorë të tjerë të huaj. Kompania Sazan Real Estate Development LLC, e cila figuron si një nga personat juridikë indirektë në strukturën e pronësisë së Albania Land Development, ka deklaruar se respekton proceset institucionale dhe është e gatshme të vazhdojë ndërsa ato zhvillohen.

Reagimet e shoqërisë civile dhe analistëve

Rigels Xhemollari, nga organizata Qëndresa Qytetare, ka deklaruar se çështja mund të zgjidhet vetëm nëse bëhen publike dokumentet kryesore. Ai ka theksuar se mungesa e transparencës e bën projektin të kontestuar.

Politologu Ermal Hasimja beson se zgjidhja duhet kërkuar te zbatimi i ligjit, por ka theksuar se ndryshimet ligjore kanë hapur rrugë për abuzime në zona të tilla. “Nëse do të ketë transparencë të plotë mbi pronësinë, lejet mjedisore dhe respektimin e ligjit, besoj se do të gjendet rruga e duhur”, tha ai.

Gazetari dhe analisti Ben Andoni ka deklaruar se projekte të tilla nuk mund të kalojnë përmes protagonizmit të vetëm të kryeministrit Rama dhe individëve të tjerë. Ai ka cilësuar problematikën e pronësisë si një “kancer” për zhvillimin e Shqipërisë.

Efektet e protestave dhe ndërgjegjësimi qytetar

Xhemollari ka deklaruar se protesta kanë sjellë më shumë vëmendje mediatike, ndërkombëtarizim dhe ndërgjegjësim qytetar për Zvërnecin. Hasimja e sheh këtë si një shenjë pozitive të aktivizimit qytetar, ndërsa Andoni e cilëson pjesëmarrjen e gjeneratës së re si risinë më të madhe.

Xhemollari ka hedhur poshtë pretendimet për ndikime të huaja, duke thënë se “pas tyre nuk ka as grekë, as serbë, as izraelitë, as agjentë”. Andoni gjithashtu ka deklaruar se pretendimet e tilla janë të zmadhuara dhe se protesta është më shumë rezultat i pakënaqësive të grumbulluara.

Me pak fjalë

Protestat kundër projektit turistik në Zvërnec kanë nxitur hetimin e SPAK për pretendime korrupsioni. Edi Rama mbron projektin, por mungesa e transparencës dhe paqartësitë mbi pronësinë e tokës kanë zgjeruar debatin. Shoqëria civile dhe analistët kërkojnë dokumenta publike për të zgjidhur çështjen, ndërsa pretendimet për ndikime të huaja janë hedhur poshtë.

Personat e përmendur

• Jared Kushner - Edi Rama - Rigels Xhemollari - Ermal Hasimja - Ben Andoni - Mohamadmoataz Mhd Ruslan Alkhayat - Ramez Mhd Ruslan Alkhayyat

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.