Samiti BE-Ballkani Perëndimor në Tivat: Përparim apo status quo?
Samiti BE-Ballkani Perëndimor në Tivat: Çfarë pritet nga takimi i udhëheqësve evropianë dhe ballkanikë
Udhëheqësit e Bashkimit Evropian (BE) dhe të gjashtë vendeve kandidate të Ballkanit Perëndimor janë mbledhur në Tivat, Mal i Zi, për një samit të nivelit të lartë që synon të shqyrtojë perspektivat e zgjerimit të BE-së në rajon. Takimi, i cili mbahet në një qytet bregdetar, përfshin pjesëmarrjen e liderëve të rëndësishëm evropianë dhe zyrtarëve nga vendet kandidate, duke theksuar rëndësinë e procesit të anëtarësimit.
Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, ka zhvilluar një turne paraprak në vendet e Ballkanit Perëndimor për të paraprirë këtij samiti, duke theksuar nevojën për të përshpejtuar procesin e anëtarësimit. BE-ja ka në fokus nxitjen e reformave në këto shtete, veçanërisht pas shqetësimeve në rritje lidhur me ndikimin e Rusisë dhe Kinës në rajon.
Vendet kandidate dhe sfidat e tyre
Shqipëria, Bosnja dhe Hercegovina, Kosova, Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Mali i Zi janë në procesin e anëtarësimit në BE që nga viti 2003, por secila ndodhet në një fazë të ndryshme të këtij procesi. Mali i Zi dhe Shqipëria janë më përpara në këtë rrugëtim, ndërsa vendet e tjera kanë nevojë për përmirësime të mëdha në harmonizimin e legjislacionit të tyre me standardet e BE-së, të njohura si “kapituj”. Për hapjen ose mbylljen e çdo kapitulli kërkohet pëlqimi i të gjitha 27 shteteve anëtare të BE-së.
Çfarë do të diskutohet në samit?
Këshilli i BE-së ka njoftuar se udhëheqësit do të diskutojnë për zgjerimin e bllokut evropian dhe angazhimin e tij ndaj perspektivës së anëtarësimit të Ballkanit Perëndimor. Pritet që liderët të vlerësojnë përparimin e arritur në integrimin gradual të rajonit dhe të shqyrtojnë mënyrat për ta përshpejtuar këtë proces, veçanërisht përmes Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor.
Një nga tematikat kryesore do të jetë normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, një kërkesë thelbësore për të ardhmen evropiane të të dyja vendeve. Aleksandar Vuçiq, presidenti i Serbisë, ka theksuar nevojën urgjente për përpjekje të përbashkëta, duke deklaruar se “zgjerimi nuk është një utopi; ai është një mundësi reale në vitet e ardhshme”.
Modelet alternative të anëtarësimit
Një temë e diskutueshme do të jetë edhe propozimi i kancelarit gjerman Friedrich Merz, i cili ka sugjeruar “zgjidhje kreative” për vendet kandidate. Merz ka propozuar dy modele të ndryshme: një model anëtarësimi të asociuar për Ukrainën, që do të përfshinte pjesëmarrje në institucione të BE-së pa të drejtë vote, dhe një status vëzhgues për vendet e Ballkanit Perëndimor dhe Moldavinë si formë kalimtare.
Një samit pa dokument përfundimtar
Ndryshe nga takimet e mëparshme, ky samit nuk do të ketë një dokument përfundimtar apo deklaratë të përbashkët. Sipas zyrtarëve evropianë, BE-ja nuk ka asgjë të re për të ofruar përveç mesazheve politike që janë harmonizuar në samitin e dhjetorit 2025 në Bruksel. Ofteja e vetme konkrete për rajonin do të jetë njoftimi se Ballkani Perëndimor mund të bëhet pjesë e zonës pa roaming që nga viti i ardhshëm.
Pjesëmarrësit dhe mungesat e dukshme
Në samit marrin pjesë rreth 20 liderë të shteteve anëtare të BE-së dhe të gjithë udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor. Kosova është përfaqësuar nga ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, ndërsa Serbia është përfaqësuar nga presidenti Aleksandar Vuçiq, i cili ka arritur të marrë pjesë edhe pse ka pasur tensione me Malin e Zi.
Ndër mungesat e dukshme janë kryeministri hungarez Peter Magyar, i cili nuk ka përcaktuar ende politikën e tij ndaj rajonit, dhe përfaqësuesja e lartë e BE-së për politikën e jashtme, Kaja Kallas, e cila nuk mund të marrë pjesë për arsye private.
Me pak fjalë
Samiti në Tivat synon të rishqyrtojë perspektivat e zgjerimit të BE-së në Ballkanin Perëndimor, por pa oferta konkrete të reja përveç njoftimit për zonën pa roaming. Normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës mbetet një kërkesë thelbësore për të ardhmen evropiane të të dyja vendeve.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
