FAN (1971): "Të pish e të hash në Shqipëri" - Reportazhi i televizionit zviceran që zbuloi realitetin e Shqipërisë komuniste

Jun 4, 2026 - 01:03
FAN (1971): "Të pish e të hash në Shqipëri" - Reportazhi i televizionit zviceran që zbuloi realitetin e Shqipërisë komuniste

FAN (1971): "Të pish e të hash në Shqipëri" - Një dritare e rrallë në Shqipërinë e viteve '70

Një nga reportazhet më të rralla dhe ekskluzive të viteve 1970 në Shqipëri u botua në gazetën zvicerane FAN – Feuilles d’Avis de Neuchâtel më 12 shkurt 1971. Ky material, i cili u realizua nga televizioni zviceran gjatë një misioni prej tre javësh, ofron një pamje të pazakontë të vendit gjatë regjimit komunist të udhëhequr nga Aurenc Bebja.

Reportazhi, i cili u ribotua në blogun Dars (Klos), Mat – Albania, ka si titull “Të pish e të hash në Shqipëri” dhe paraqet një analizë të hollësishme të situatës politike, sociale dhe ekonomike të vendit atëbotë. Ky dokument është një nga rrallët që ka arritur të hapi dyert e Shqipërisë së mbyllur për botën perëndimore, falë marrëdhënieve të ndërtuara nga profesor Robert Escarpit gjatë një misioni kulturor.

Si u realizua reportazhi i parë televiziv në Shqipëri

Gazetarët zviceranë Pierre Demont dhe Guy Ackermann patën privilegjin e rrallë të vizitonin Shqipërinë gjatë një periudhe kur vendi ishte një nga më të mbyllurit në botë. Megjithatë, edhe pse kishin leje për të filmuar, censurimi i rreptë i regjimit komunist bëri që imazhet të jenë të kontrolluara dhe të manipuluar. Sipas autorit të artikullit, për të kuptuar realitetin e vërtetë të Shqipërisë, duhej të lexohej mes rreshtave të imazheve të paraqitura.

Një nga vështirësitë kryesore me të cilat u përballën gazetarët ishte mungesa e transparencës. Ndërsa Shqipëria po shfaqte progres në fusha si bujqësia, industria dhe arsimi, pamja e jashtme nuk i përgjigjej realitetit. Për shembull, paga e një punëtori të thjeshtë ishte ekuivalente me 660 franga zvicerane, ndërsa ajo e një drejtori të fabrikës me 6000 punëtorë ishte vetëm 920 franga. Automjetet private ishin të ndaluara, dhe rrugët ishin plotësisht të kontrolluara nga shteti.

Enver Hoxha: figura që dominonte çdo aspekt të jetës shqiptare

Një nga elementët më të diskutueshëm të reportazhit ishte figura e udhëheqësit komunist Enver Hoxha. Portretet e tij ishin të vendosura kudo: në rrugë, shkolla, institucione publike dhe madje edhe në shtëpi. Autori i artikullit shprehet me neveri për këtë kult personaliteti, duke theksuar se ndoshta edhe në vende të fshehta ishin vendosur imazhe të tij.

Sloganet politike ishin gjithashtu një element i rëndësishëm i propagandës komuniste. Fjalët si “Me njërën dorë kazmën, me tjetrën pushkën” ishin pjesë e jetës së përditshme të shqiptarëve. Puna fizike në fabrikë ishte e detyrueshme për intelektualët, ndërsa nxënësit dhe studentët merrnin pjesë në trajnime intensive të arteve marciale. Ky sistem edukimi spartan, sipas autorit, ishte një nga më të rrepta në botë.

Një pamje e pazakontë e Shqipërisë komuniste

Pavarësisht nga kontrolli i rreptë i shtetit, reportazhi zbulon edhe aspekte pozitive të Shqipërisë së atëhershme. Përparimet në fushat e arsimit, bujqësisë dhe industriës ishin të dukshme, megjithëse të kontrolluara nga propaganda. Rinia shqiptare, e cila ishte e edukuar në një mënyrë shumë të rreptë, shfaqte një idealizëm të fortë, ndërsa mungesa e konsumizmit i jepte vendit një pamje të pazakontë për botën perëndimore.

Autori i artikullit konkludon se, megjithëse Shqipëria kishte arritur progres në disa fusha, sistemi komunist kishte humbur atë që vendet perëndimore kishin: lirinë e zgjedhjes dhe spiritualitetin e krishterë. Në fund, ai shprehet se një slogan më i vlefshëm për Shqipërinë do të ishte: “Me njërën dorë kazmën, dhe me tjetrën kryqin”.

Me pak fjalë

Reportazhi i televizionit zviceran nga viti 1971, i botuar në gazetën FAN, ofron një pamje të rrallë të Shqipërisë komuniste. Edhe pse kontrolli i shtetit ishte i rreptë, dokumenti zbulon progresin në fushat e arsimit dhe industriës, si dhe kultin e personalitetit të udhëheqësit Enver Hoxha. Autori kritikon sistemin komunist, por vëren edhe aspekte pozitive të shoqërisë shqiptare të atëhershme.

Personat e përmendur

  • Enver Hoxha - Udhëheqës i Partisë së Punës së Shqipërisë
  • Aurenc Bebja - Autor i ribotimit të reportazhit
  • Robert Escarpit - Profesor që ndihmoi në realizimin e reportazhit
  • Pierre Demont - Gazetar zviceran
  • Guy Ackermann - Gazetar zviceran


Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.