Trump refuzon propozimin e Iranit: Lufta vazhdon pa zgjidhje bërthamore

Trump kundër propozimit të Iranit: Lufta nuk do të zgjidhet pa trajtimin e çështjeve bërthamore

Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka shprehur pakënaqësi të thellë ndaj propozimit të fundit të Iranit për zgjidhjen e luftës që po zhvillohet në rajonin e Gjirit Persik. Sipas një zyrtari amerikan që preferon të mbetet i paidentifikuar, propozimi iranian parashikon shtyrjen e diskutimeve për programin bërthamor të shtetit islamik deri pas përfundimit të luftës dhe zgjidhjes së mosmarrëveshjeve lidhur me transportin detar.

Kjo qëndrim nuk pritet të pranohet nga SHBA-ja, e cila ka qenë e vendosur që çështjet bërthamore të trajtohen që në fazën e parë të negociatave. Pakënaqësia e Trump lidhet drejtpërdrejt me këtë kërkesë, duke theksuar se SHBA-ja nuk mund të lejojë që programi bërthamor i Iranit të mbetet jashtë diskutimit gjatë procesit të paqes.

SHBA-ja nuk negocion përmes mediave: Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë e bën të qartë pozicionin

Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Olivia Wales, ka bërë të ditur se SHBA-ja nuk do të angazhohet në negociata përmes mediave dhe se vijat e kuqe janë të përcaktuara qartë. Kjo deklaratë vjen si përgjigje ndaj propozimeve të ndryshme që janë bërë publike gjatë javëve të fundit, duke përfshirë edhe atë të Iranit.

Një marrëveshje e rëndësishme e vitit 2015, e njohur si Plani i Përbashkët të Veprimit të Plotë (JCPOA), kishte kufizuar ndjeshëm programin bërthamor të Iranit. Marrëveshja, e cila ishte nënshkruar nga Irani dhe disa vende të tjera, përfshirë edhe SHBA-në, kishte si qëllim parandalimin e zhvillimit të armëve bërthamore nga Teherani. Megjithatë, programi ishte cilësuar nga Irani si paqësor dhe civil, duke theksuar qëllimin e tij vetëm për përdorime energjetike.

Përfundimi i JCPOA dhe rrugët e reja të tensionit

Marrëveshja e vitit 2015 u prish në vitin 2018, kur Donald Trump vendosi tërheqjen e SHBA-ve nga ajo. Vendimi i tij solli një rritje të tensionit në rajon dhe nxitën Iranin të rifillojë aktivitetet e tij bërthamore, duke shkelur kufizimet e JCPOA-së. Që atëherë, marrëdhëniet midis SHBA-së dhe Iranit kanë qenë në një nivel të lartë tensioni, me sulme të përsëritura në Gjirin Persik dhe rritjen e presionit ekonomik ndaj Iranit përmes sancioneve ndërkombëtare.

Propozimi i fundit i Iranit për zgjidhjen e luftës është parë nga shumë analistë si një përpjekje për të fituar kohë dhe për të dobësuar presionin ndaj vendit. Megjithatë, SHBA-ja ka treguar se nuk është e gatshme të bëjë kompromise në çështjet bërthamore, duke theksuar se zgjidhja e konfliktit duhet të përfshijë gjithashtu trajtimin e programit bërthamor.

Reagimet ndërkombëtare dhe perspektivat për të ardhmen

Komuniteti ndërkombëtar ka reaguar ndryshe ndaj propozimit të Iranit. Disa vende, duke përfshirë edhe aleatët e SHBA-së në Evropë, kanë shprehur dëshirën për të rivitalizuar negociatat për JCPOA-në. Megjithatë, vendosmëria e Trump për të mos lejuar që programi bërthamor i Iranit të mbetet jashtë diskutimit ka bërë që shumë të dyshojnë në mundësinë e një marrëveshjeje të re në afat të shkurtër.

Njëri nga faktorët kyç që mund të ndikojnë në zhvillimet e ardhshme është pozicioni i vendeve të tjera të rajonit, duke përfshirë Arabinë Saudite dhe Izraelin, të cilat kanë qenë shumë kritike ndaj marrëveshjes së vitit 2015 dhe kanë kërkuar një qëndrim më të ashpër kundër Iranit.

Çfarë pritet të ndodhë në vijim?

Edhe pse propozimi i Iranit nuk pritet të pranohet nga SHBA-ja, negociatat indirekte përmes ndërmjetësve ndërkombëtarë mund të vazhdojnë. Sidoqoftë, vendosmëria e Trump për të mos lejuar që çështjet bërthamore të trajtohen në fazën e mëvonshme sugjeron se rruga për një zgjidhje të qëndrueshme mbetet e vështirë.

Një tjetër faktor që mund të ndikojë në zhvillimet e ardhshme është presioni ekonomik ndaj Iranit. Sancionet ndërkombëtare kanë ndikuar thellësisht në ekonominë iraniane, duke detyruar vendin të kërkojë zgjidhje përmes negociatave. Megjithatë, vendosmëria e SHBA-së për të mos bërë kompromise në çështjet bërthamore mund të bëjë që Irani të vazhdojë me aktivitetet e tij të rrezikshme.

Pyetje të shpeshta

1. Pse SHBA-ja nuk pranon propozimin e Iranit për zgjidhjen e luftës?

SHBA-ja kërkon që çështjet bërthamore të trajtohen që në fillim të negociatave, duke theksuar se programi bërthamor i Iranit nuk mund të mbetet jashtë diskutimit.

2. Cila ishte marrëveshja e vitit 2015 dhe pse u prish?

Marrëveshja e vitit 2015, e njohur si JCPOA, kishte kufizuar programin bërthamor të Iranit. Ajo u prish në vitin 2018 kur Donald Trump vendosi tërheqjen e SHBA-ve nga ajo.

3. Cilët janë faktorët kryesorë që ndikojnë në tensionet midis SHBA-së dhe Iranit?

Tensionet janë rezultat i ndryshimeve në marrëveshjen e vitit 2015, aktiviteteve bërthamore të Iranit, sancioneve ndërkombëtare dhe presionit ekonomik ndaj Iranit.

4. A ka mundësi për një marrëveshje të re midis SHBA-së dhe Iranit?

Edhe pse ka dëshirë për rivitalizimin e negociatave, vendosmëria e SHBA-së për të mos lejuar kompromise në çështjet bërthamore bën që një marrëveshje të re të duket e pamundur në afat të shkurtër.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.