OBSH: Ushqimi i pasigurt shkakton 866 milionë sëmundje dhe 1.5 milionë vdekje në vit
Ushqimi i pasigurt: një kërcënim global për shëndetin publik
Ushqimi i kontaminuar vazhdon të jetë një nga kërcënimet më të mëdha për shëndetin në nivel global. Sipas të dhënave të fundit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), çdo vit regjistrohen rreth 866 milionë raste sëmundjesh dhe 1.5 milionë vdekje të lidhura drejtpërdrejt me konsumimin e ushqimit të pasigurt.
Raporti i OBSH-së për vitin 2021 thekson se fëmijët nën 5 vjeç janë grupi më i prekshëm. Ata kanë gati tre herë më shumë gjasa të sëmuren nga ushqimi i kontaminuar krahasuar me të rriturit. Edhe pse përfaqësojnë vetëm 9% të popullsisë globale, ata përbëjnë pothuajse një të tretën e të gjitha rasteve të sëmundjeve të transmetuara nga ushqimi. Sëmundjet diarreike janë më të shpeshtat në këtë grup moshe, duke mund të jenë fatale në raste të rënda.
Përveç infeksioneve mikrobiologjike, rreziku përfshin edhe ekspozimin ndaj substancave kimike si merkuri dhe plumbi. Këto substanca mund të dëmtojnë zhvillimin e trurit tek fëmijët dhe të shkaktojnë probleme afatgjata neurologjike dhe zhvillimore. Raporti vëren se ekspozimi i gjatë ndaj këtyre kimikateve rrit edhe rrezikun për sëmundje kronike si kanceri dhe sëmundjet kardiovaskulare.
Shkaqet kryesore të sëmundjeve ushqimore
Sipas OBSH-së, shumica e rasteve (rreth 860 milionë në vitin 2021) janë të lidhura me bakteret, viruset dhe parazitët të transmetuar përmes ushqimit. Ndërkohë, ndotja kimike është përgjegjëse për një pjesë disproporcionale të vdekjeve. Në vitin 2021, rreth 73% e vdekjeve nga ushqimi i kontaminuar lidheshin me ekspozimin ndaj kimikateve të tilla si arseniku inorganik dhe plumbi.
Substancat e përmendura janë të pranishme në ujërat e ndotura, tokë dhe në proceset industriale, duke rritur rrezikun për popullatat në zona me kushte të dobëta higjienike dhe infrastrukturë të pamjaftueshme të ujit të pijshëm.
Ndarjet globale: ku godet më shumë problemi
Raporti i OBSH-së vëren se Afrikë dhe Azisë Juglindore mbartin barrën më të madhe të sëmundjeve nga ushqimi i pasigurt. Këto rajone përbëjnë rreth 75% të rasteve globale dhe 60% të vdekjeve të lidhura me këtë problem. Fëmijët dhe komunitetet me të ardhura të ulëta janë më të prekshmit, për shkak të kushteve të dobëta të higjienës, mungesës së ujit të pastër dhe sistemeve të pamjaftueshme shëndetësore.
Ndarjet sociale dhe ekonomike ndikojnë drejtpërdrejt në nivelin e ekspozimit ndaj ushqimit të kontaminuar. Në vendet me të ardhura të ulëta, rreziku për sëmundje ushqimore është deri në 10 herë më i lartë krahasuar me vendet e zhvilluara.
Kostoja ekonomike dhe thirrja për veprim
Përveç ndikimit në shëndet, ushqimi i pasigurt ka pasoja të mëdha ekonomike. Në vitin 2021, humbjet nga produktiviteti arritën në 310 miliardë dollarë, ndërsa duke marrë parasysh ndryshimet në koston e jetesës, kjo shifër mund të arrijë deri në 647 miliardë dollarë.
Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, drejtori i përgjithshëm i OBSH-së, theksoi se siguria ushqimore prek çdo familje dhe çdo vakt. Ai shtoi: “Tani kemi të dhëna më të sakta për të kuptuar se ku është barra më e madhe dhe për të ndërmarrë masa konkrete për mbrojtjen e shëndetit publik.”
Ekspertët theksojnë se përmirësimi i ujit të pijshëm, higjienës, praktikave të përpunimit të ushqimit dhe aksesit në kujdes shëndetësor janë thelbësore për uljen e rrezikut. Raporti analizon 42 rreziqe kryesore të transmetuara nga ushqimi në 194 vende gjatë periudhës 2000-2021.
Ndryshimet klimatike, globalizimi dhe rezistenca ndaj antibiotikëve janë faktorë që po e përkeqësojnë situatën. Për këtë arsye, ekspertët kërkojnë një qasje të integruar “One Health”, që lidh shëndetin e njerëzve, kafshëve dhe mjedisit për të parandaluar ndotjen në burim.
Me pak fjalë
Ushqimi i pasigurt shkakton çdo vit 866 milionë sëmundje dhe 1.5 milionë vdekje, me fëmijët nën 5 vjeç si grupi më të prekshëm. Problemi është më i përhapur në Afrikë dhe Azinë Juglindore, ndërsa ndotja kimike dhe ndryshimet klimatike e përkeqësojnë situatën. OBSH-ja kërkon masa të menjëhershme për përmirësimin e sigurisë ushqimore dhe zbatimin e strategjive “One Health”.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
