Europa ngrohet dy herë më shpejt se planetit – tre arsyet kryesore

Jul 1, 2026 - 00:01
Europa ngrohet dy herë më shpejt se planetit – tre arsyet kryesore

Europa ngrohet dy herë më shpejt se planetit – tre arsyet kryesore

Mbi 1.300 persona kanë humbur jetën në Evropë gjatë një jave të vetme për shkak të temperaturave ekstreme, sipas të dhënave të Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH). Kontinenti evropian po ngrohet me një ritëm pothuajse dy herë më të lartë se mesatarja globale, duke e bërë atë zonën më të prekshme nga ndryshimet klimatike në botë.

Ky trend është evidentuar edhe në raportin e fundit të Copernicus, programi i Bashkimit Europian për monitorimin e klimës. Lidhja midis rritjes së temperaturave dhe rritjes së numrit të vdekjeve ka shtuar shqetësimin për pasojat që priten në dekadat e ardhshme.

Temperatura mesatare globale ka rritur me 0,27°C për dekadë që nga vitet 1990, ndërsa në Evropë ky ritëm arrin 0,56°C për dekadë. Krahasuar me periudhën paraindustriale (1850-1900), temperatura mesatare në Evropë është rritur me rreth 2,5°C, duke e bërë atë një nga rajonet më të prekura nga ngrohja globale.

Tre faktorët kryesorë që e bëjnë Evropën më të prekshme

Sipas Carlo Buontempo, drejtor i Shërbimit për Ndryshimet Klimatike në Copernicus, arsyet kryesore janë:

  • Pakësimi i mbulesës së dëborës: Europa Qendrore ka humbur rreth dy javë mbulim me dëborë, ndërsa Alpet, Pirenejtë dhe malet skandinave kanë humbur sasi të mëdha akulli. Kjo bën që toka më e errët të ekspozohet ndaj rrezatimit diellor, duke thithur më shumë energji dhe duke ngritur temperaturat.
  • Prania e anticiklonit afrikan: Klimatologu Silvio Gualdi nga Qendra Euro-Mesdhetare për Ndryshimet Klimatike (CMCC) shpjegon se ndryshimet klimatike kanë forcuar valët e të nxehtit, veçanërisht në Evropën Perëndimore dhe pellgun e Mesdheut. Këto episode lidhen me presion të lartë atmosferik, rrezatim të fortë diellor dhe ardhjen e masave të ajrit të nxehtë nga Afrika e Veriut.
  • Përmirësimi i cilësisë së ajrit: Legjislacioni europian për uljen e ndotjes ka reduktuar grimcat dhe pluhurin në atmosferë, duke lejuar që më shumë rrezatim diellor të arrijë në sipërfaqe. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ndotja ishte më e mirë në të kaluarën, pasi ajo fshihte pjesën e efektit të ndryshimeve klimatike.

Pasojat e ndryshimeve klimatike në Evropë

Temperaturat mbi mesataren po zgjasin më gjatë se më parë dhe shoqërohen gjithnjë e më shpesh me net të nxehta. Në disa vende si Franca dhe Gjermania, pasojat janë edhe më të rënda, pasi anticikloni afrikan godet më fort këto zona gjatë lëvizjes së tij.

Gualdi thekson se në shumë vende të Evropës Qendrore dhe Veriore, popullsia nuk është mësuar me temperatura kaq të larta, ndërsa ndërtesat dhe infrastruktura janë projektuar për një klimë historikisht më të freskët. Edhe nëse do të arrihet të ngadalësohet ngrohja globale, Europa do të duhet të përshtatet me realitetin e ri klimatik dhe të rishikojë mënyrën se si ndërton qytetet.

Me pak fjalë

Europa po ngrohet dy herë më shpejt se pjesa tjetër e planetit për shkak të pakësimit të dëborës, pranisë së anticiklonit afrikan dhe përmirësimit të cilësisë së ajrit. Këto ndryshime kanë rritur numrin e vdekjeve dhe kanë shtuar shqetësimin për të ardhmen klimatike të kontinentit.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.