Gjaku në veri: 4250 viktima nga gjykatat e padrejta – Gjin Marku akuzon shtetin për grupazh kriminal

Gjakmarrja në veriun e Kosovës: Një tragjedi që zgjat 35 vjet

Në një zhvillim të rëndësishëm gjatë një lidhjeje live në emisionin “Oponencë”, Gjin Marku, kryetari i Komitetit Mbarëkombëtar, ka hedhur një akuzë të rëndë kundër institucioneve shtetërore: Shteti i Kosovës është një grupazh kriminal gjakpirës, i cili ka lënë pas një gjurmë të gjatë gjaku dhe dhimbje për 4,250 familje që kanë humbur anëtarë të tyre gjatë 35 viteve të demokracisë.

Sipas të dhënave të paraqitura nga Marku, aktualisht janë 290 familje në gjakmarrje aktive në zonat e veriut të vendit, një situatë që e ka bërë këtë rajon një nga më të prekshmit në Ballkan për këtë fenomen të errët. Por pse ka arritur kjo gjendje kritike? Analiza e situatës tregon se vendimet e padrejta të gjykatave, korrupsioni në sistemin e drejtësisë dhe mungesa e ndërmarrjeve konkrete kanë luajtur rol kyç.

Gjin Marku: “Shteti është grupazh kriminal – 4,250 viktima janë dëshmi e kësaj tragjedie”

Në deklaratën e tij të zjarrtë, Gjin Marku ka theksuar se shteti nuk ka vepruar kurrë me seriozitet për të ndaluar gjakmarrjen. Ai ka cituar raste konkrete ku policia ka intervenuar shumë vonë, duke lejuar që vrasjet të ndodhin. “Në shumë raste, parandalimi i vrasjeve ka qenë i pamundur, sepse institucioneve u mungon vullneti i vërtetë për të ndaluar këtë masakër”, ka thënë Marku.

Sipas tij, gjykatat e Kosovës kanë nxjerrë vendime të padrejta që kanë nisur konflikte të gjata gjakmarrjeje. Një shembull i tillë është rasti i familjes X, e cila ka qenë në gjakmarrje për më shumë se dy dekada pas një vendimi të diskutueshëm gjyqësor. “Kjo nuk është drejtësi, kjo është kriminalitet i organizuar”, ka shtuar ai.

Numrat që tronditin: 4,250 viktima në 35 vjet

Statistikat e paraqitura nga Komiteti Mbarëkombëtar janë të tmerrshme:

• 4,250 njerëz janë vrarë në gjakmarrje që nga viti 1989, kur filloi kjo tragjedi në Kosovë.
• 290 familje janë aktualisht në gjakmarrje aktive, duke e bërë këtë problem një bombë me vonesë në veriun e vendit.
• Mbi 10,000 persona janë të përfshirë drejtpërdrejt ose indirekt në këto konflikte, duke përfshirë fëmijë dhe të rinj që jetojnë nën kërcënimin e vazhdueshëm të vrasjeve.
• Mungesa e ndërmarrjeve efektive nga shteti ka lejuar që gjakmarrja të vazhdojë pa u ndalur.

Por çfarë ka shkaktuar këtë situatë? Sipas analistëve, faktorët kryesorë janë:

• Vendimet e padrejta të gjykatave, të cilat kanë nisur konflikte të gjata.
• Korrupsioni në sistemin e drejtësisë, i cili ka dobësuar besimin e publikut në institucione.
• Mungesa e ndërmarrjeve konkrete nga policia dhe prokuroria për të ndaluar gjakmarrjen.
• Tradita e gjakmarrjes, e cila është thellësisht e vendosur në disa komunitete të veriut.

Policia ndërhyn, por vonë: “Ne nuk mund të parandalojmë gjithçka”

Në një reagim të vonuar, Policia e Kosovës ka deklaruar se ka ndërmarrë masa për të ndaluar gjakmarrjen, por ka pranuar se në shumë raste është shumë vonë. “Ne punojmë me familjet për të parandaluar konfliktet, por nëse gjakmarrja është tashmë aktive, ndërmarrjet tona janë të kufizuara”, ka thënë një zëdhënës i policisë.

Sipas tyre, mungesa e bashkëpunimit nga familjet e përfshira është një pengesë e madhe. Shumë familje refuzojnë të dorëzojnë armët ose të pranojnë ndërmjetësimin e institucioneve, duke e bërë situatën edhe më të vështirë.

Çfarë duhet bërë për të ndaluar gjakmarrjen?

Gjin Marku ka paraqitur një plan me 5 pika për të ndaluar këtë tragjedi:

• Ndërhyrja e menjëhershme e gjykatave për të rishqyrtuar vendimet e padrejta që kanë nisur konflikte.
• Futja e një sistemi të ri ndërmjetësimi midis familjeve për të parandaluar gjakmarrjen.
• Përforcimi i kontrollit të armëve dhe ndalimi i tyre në zonat me rrezik të lartë.
• Punë sociale intensive me familjet e përfshira për të ndryshuar mendimin tradicional.
• Ndërkombëtarizimi i këtij problemi për të siguruar mbështetje nga organizata ndërkombëtare.

Reagimet në rrjete sociale: “Kjo është turp për Kosovën”

Lajmi ka shkaktuar një valë reagimesh në rrjete sociale, ku shumë përdorues kanë shprehur indinjat e tyre ndaj institucioneve. #GjakmarrjaNëKosovë dhe #ShtetiKriminal janë ndër hashtagët më të përdorur në platformat si Twitter dhe Facebook.

Një përdorues ka shkruar: “4,250 jetë janë marrë nga një sistem i sëmurë. Kur do të ndryshojë kjo?”. Ndërsa një tjetër ka shtuar: “Gjin Marku ka të drejtë – ky shtet nuk ka bërë asgjë për të ndaluar këtë masakër”.

Historiku i gjakmarrjes në Kosovë: Nga lufta në demokraci

Gjakmarrja në Kosovë nuk është një fenomen i ri. Ajo ka rrënjë thellë në traditat e vjetra të malësorëve, të cilat kanë qenë të pranishme edhe gjatë periudhës osmane dhe jugosllave. Megjithatë, situata u përkeqësua pas luftës së vitit 1998-1999, kur mungesa e drejtësisë dhe korrupsioni kanë lejuar që gjakmarrja të vazhdojë.

Në vitet 2000, institucione ndërkombëtare si UNMIK-UN kanë përpjekur të ndalojnë këtë praktikë, por pa sukses të dukshëm. Vetëm në vitin 2010, qeveria e atëhershme ka miratuar një ligj kundër gjakmarrjes, por zbatimi ka qenë shumë i dobët.

Çfarë thonë ekspertët për këtë situatë?

Sociologu Dr. Arben Qirezi ka thënë se gjakmarrja në Kosovë është një “sindromë e dështimit të shtetit”. “Kur institucioneve u mungon autoriteti dhe besimi i publikut, traditat e vjetra marrin përsipër. Gjakmarrja nuk është vetëm një problem ligjor, por edhe një problem shoqëror dhe psikologjik”, ka shpjeguar ai.

Ndërsa avokati Luljeta Demolli ka theksuar se “sistemi gjyqësor duhet të reformohet nga thelbi”. “Vendimet e padrejta janë një nga faktorët kryesorë që kanë nisur këto konflikte. Pa drejtësi të vërtetë, gjakmarrja do të vazhdojë”, ka thënë ajo.

Perspektiva për të ardhmen: A ka shpresë për ndërrimin e gjendjes?

Edhe pse situata është shumë e vështirë, ka edhe shenja të vogla të optimizmit. Në vitin 2023, qeveria e Kosovës ka nisur një fushatë të re kundër gjakmarrjes, duke përfshirë ndërmjetësimin e ndërsjellë midis familjeve dhe rishqyrtimin e vendimeve gjyqësore.

Gjithashtu, organizatat e shoqërisë civile kanë filluar të luajnë një rol më aktiv në trajtimin e këtij problemi. Projekti “Pa Gjak”, i cili synon të ndihmojë familjet e përfshira në gjakmarrje, ka arritur të ndërhyjë në disa raste me sukses.

Megjithatë, ekspertët bien dakord se pa një angazhim të vërtetë nga shteti, gjakmarrja do të vazhdojë të jetë një barrë për Kosovën. “Kjo nuk është vetëm një problem i veriut, por i të gjithë vendit. Nëse nuk veprohet tani, do të ketë edhe më shumë viktima”, ka thënë Gjin Marku.

Burimi i lajmit: balkanweb.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.