Gjyqtari Osman Kadriu: Shqiptarët janë vendas, jo qiraxhinj në Maqedoni

Gjyqtari Osman Kadriu: Shqiptarët janë vendas, jo qiraxhinj në Maqedoni

Në një intervistë të rëndësishme për Alsat TV, gjyqtari kushtetues Osman Kadriu ka ngritur zërin kundër formulimeve të preambulës së Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut, duke theksuar se ato e trajtojnë popullsinë shqiptare si të huaj. Sipas tij, shqiptarët janë vendas në këtë vend dhe nuk kanë ardhur si qiraxhinj.

Preambula kushtetuese: Një formulim që ngre debate

Preambula e Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut, e miratuar në vitin 1991, përmban një formulim që ka nxitur debate të gjata midis komuniteteve. Në tekstin e saj, shqiptarët janë përshkruar si "pjesë e popullit", një formulim që sipas Osman Kadriu i ngjan një "thënieje të rrezikshme".

Gjyqtari ka theksuar se kjo formulim mund të interpretohet si një sugjerim se shqiptarët janë të huaj në Maqedoni, duke u futur në vend si rezultat i një "gabimi" ose duke qenë të tillë vetëm për faktin se kanë lindur në një shtet tjetër. Kjo, sipas tij, është një thënë e rrezikshme që mund të përforcojë ndarjet etnike në vend.

Shqiptarët janë vendas, jo qiraxhinj

Gjatë intervistës, Osman Kadriu ka qenë shumë i qartë: shqiptarët janë vendas në Maqedoni dhe nuk kanë ardhur si qiraxhinj. Ai ka thënë: "Ne nuk jemi këtu qiraxhinj dhe nuk jemi pjesë e popullit, ne jemi vendas këtu."

Sipas tij, formulimi i preambulës nuk e pasqyron realitetin e popullsisë shqiptare në Maqedoni, e cila ka qenë pjesë integrale e këtij vendi për shekuj. Ai ka theksuar se një riformulim i preambulës është i domosdoshëm për të siguruar barazi dhe unitet në vend.

Rëndësia e ndryshimeve kushtetuese

Ndryshimi i preambulës së Kushtetutës është një çështje e rëndësishme për shumë komunitete në Maqedoni, veçanërisht për shqiptarët, të cilët përbëjnë rreth 25% të popullsisë. Një formulim i tillë mund të ndikojë në marrëdhëniet ndëretnike dhe në proceset politike të vendit.

Sipas ekspertëve, një preambulë e re duhet të përfshijë të gjitha grupet etnike në mënyrë të barabartë dhe të theksojë unitetin e vendit. Kjo mund të ndihmojë në reduktimin e tensioneve dhe në promovimin e një kulture të bashkëjetesës së qëndrueshme.

Reagimet ndaj deklaratës së gjyqtarit Kadriu

Deklarata e Osman Kadriut ka nxitur reagime të ndryshme nga politikanë, aktivistë dhe qytetarë. Disa kanë mbështetur idenë e riformulimit të preambulës, duke argumentuar se ajo nuk e pasqyron realitetin e vendit. Të tjerë kanë shprehur shqetësime se një ndryshim i tillë mund të çojë në konflikte të reja.

• Mbështetësit e ndryshimit: Argumentojnë se një preambulë e re mund të përmirësojë marrëdhëniet ndëretnike dhe të promovojë unitetin në vend.
• Kundërshtarët e ndryshimit: Shqetësohen se një ndryshim i tillë mund të çojë në tensionet e reja dhe të destabilizojë vendin.

Çfarë duhet ndryshuar në preambulë?

Sipas Osman Kadriut dhe shumë ekspertëve, preambula e re duhet të përfshijë disa elementë kyç:

• Një deklaratë të qartë se të gjitha grupet etnike janë pjesë e popullsisë së Maqedonisë së Veriut.
• Një theksim në unitetin dhe diversitetin e vendit.
• Një deklaratë që i përshkruan të gjitha grupet si vendas, duke iu referuar historisë së tyre të gjatë në rajon.

Sëmundja e nacionalizmit dhe rëndësia e unitetit

Nacionalizmi është një çështje e ndjeshme në shumë vende të Ballkanit, dhe Maqedonia e Veriut nuk është një përjashtim. Formulimet e preambulës mund të përforcojnë ndjenjat e ndarjes ose të promovojnë unitetin. Sipas ekspertëve, një preambulë e re duhet të jetë një simbol i unitetit dhe të përfshijë të gjitha grupet në mënyrë të barabartë.

Një ndryshim i tillë mund të ndihmojë në reduktimin e tensioneve dhe në promovimin e një kulture të bashkëjetesës së qëndrueshme. Kjo është veçanërisht e rëndësishme në një vend si Maqedonia e Veriut, ku marrëdhëniet ndëretnike kanë qenë të tensionuara për dekada.

Pyetje të shpeshta

Pse është e rëndësishme ndryshimi i preambulës së Kushtetutës?

Ndryshimi i preambulës është i rëndësishëm sepse ajo nuk e pasqyron realitetin e popullsisë shqiptare në Maqedoni. Një formulim i tillë mund të përforcojë ndjenjat e ndarjes dhe të destabilizojë vendin.

Çfarë duhet ndryshuar në preambulë?

Sipas ekspertëve, preambula e re duhet të përfshijë një deklaratë të qartë se të gjitha grupet etnike janë pjesë e popullsisë së Maqedonisë së Veriut dhe një theksim në unitetin dhe diversitetin e vendit.

Si mund të ndikojë ndryshimi i preambulës në marrëdhëniet ndëretnike?

Një preambulë e re mund të përmirësojë marrëdhëniet ndëretnike duke promovuar unitetin dhe duke iu referuar të gjitha grupeve si pjesë integrale e vendit.

Cilët janë reagimet ndaj deklaratës së gjyqtarit Kadriu?

Deklarata e Osman Kadriut ka nxitur reagime të ndryshme. Disa kanë mbështetur idenë e riformulimit të preambulës, ndërsa të tjerë kanë shprehur shqetësime se një ndryshim i tillë mund të çojë në konflikte të reja.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.