Intervista e vitit 1969 me Siri Ustvedt: Shqipëria nën fushatën e revolucionarizimit
Intervista e vitit 1969 me Siri Ustvedt: Shqipëria nën fushatën e revolucionarizimit
Një nga dokumentet më të rëndësishme historike të periudhës komuniste në Shqipëri është intervista e botuar në gazetën norvegjeze Friheten në shtator 1969, në të cilën Siri Ustvedt (atëherë Siri Jensen), një politikan norvegjez i lidhur me lëvizjen socialiste, rrëfen për udhëtimin e saj në Shqipëri dhe për fushatën e revolucionarizimit që po zhvillohej në atë kohë.
Intervista, e cila u përkthye dhe u botua nga Aurenc Bebja nëpërmjet blogut Dars (Klos), Mat – Albania, ofron një dritë të rrallë mbi perceptimin e një huaj për sistemin socialist shqiptar në kulmin e tij. Udhëtimi i delegacionit norvegjez, i organizuar nga Lidhja e Rinisë Socialiste, kishte si qëllim njohjen e drejtpërdrejtë të ndërtimit socialist në Shqipëri dhe krahasimin e tij me përvojat e tjera ndërkombëtare.
Përse u organizua udhëtimi në Shqipëri?
Sipas Siri Ustvedt, grupi i tyre vendosi të vizitonte Shqipërinë për shkak të interesit të tyre për të parë se si një vend i vogël, i izoluar dhe me kushte të vështira, ishte në gjendje të ndërtonte socializmin në mënyrë të pavarur. Në atë kohë, Shqipëria ishte një nga vendet e pakta në Evropë që kishte mbajtur një linjë të pastër marksiste-leniniste, duke refuzuar revizionizmin që kishte përhapur Bashkimi Sovjetik pas vitit 1956.
“Ne udhëtuam në Shqipëri sepse Shqipëria është një nga vendet e pakta që ndërton socializmin dhe mendonim se ishte e dobishme të njiheshim me kushtet atje dhe të shihnim se si ata ishin në gjendje ta ndërtonin socializmin në rrethanat e tyre”, shpjegoi ajo gjatë intervistës.
Delegacioni, i përbërë nga 29 anëtarë, qëndroi në Shqipëri për 14 ditë, duke vizituar qytetet kryesore si Durrësi, Tiranën dhe zona rurale. Gjatë qëndrimit, ata patën mundësi të takojnë drejtues të nivelit lokal dhe qendror, duke përfshirë anëtarë të Komitetit Qendror të Partisë së Punës së Shqipërisë, duke diskutuar çështje të ndryshme, duke u fokusuar veçanërisht në fushatën e revolucionarizimit.
Çfarë ishte fushata e revolucionarizimit?
Fushata e revolucionarizimit ishte një proces i gjërë shoqëror, politik dhe ekonomik, i cili kishte si qëllim forcatimin e rolit të partisë komuniste dhe të diktaturës së proletariatit. Ajo synonte të eliminonte mbetjet e shoqërisë së vjetër, duke përfshirë hierarkitë sociale, fetë organizate dhe burokracinë shtetërore.
Një nga aspektet më të spikatura të kësaj fushate ishte lufta kundër burokratizimit. Sipas Siri Ustvedt, gjatë kësaj periudhe u racionalizuan funksionarë të shumtë partiakë dhe shtetërorë, me rreth 15,000 prej tyre duke u vendosur në punë prodhuese. Gjithashtu, u vendos që të gjithë punonjësit administrativë të kryenin një muaj punë prodhuese në vit, duke u mundësuar atyre të kuptonin më mirë punën e klasës punëtore.
Një shembull konkret i kësaj fushate ishte lufta kundër fesë. Në një incident të veçantë, një grup i rinjsh zbuloi një koleksion armësh italiane në një kishë, gjë që nxiti një valë protestash kundër institucioneve fetare. Shumica e kishave u shndërruan në salla mbledhjesh, pallate sportive ose edhe në fabrika, siç ishte rasti me kishën që u kthye në një fabrikë makaronash.
Ndërlidhja me Revolucionin Kulturor të Kinës
Gjatë intervistës, Siri Ustvedt bëri krahasime midis fushatës shqiptare dhe Revolucionit Kulturor në Kinë, duke theksuar se të dyja ishin përgjigje ndaj rrezikut të revizionizmit brenda partisë komuniste. Megjithatë, ajo theksoi një ndryshim thelbësor: ndërsa Revolucioni Kulturor në Kinë u nxit nga lufta kundër linjës revizioniste që kishte fituar pushtet, në Shqipëri, Partia e Punës kishte mbajtur gjithmonë një linjë të pastër, duke e bërë procesin më pak të dhunshëm dhe më të kontrolluar.
“Shqiptarët e theksojnë dallimin, sepse Revolucioni Kulturor në Kinë filloi në një kohë kur përfaqësues të një linje revizioniste kishin hyrë në parti dhe kishin fituar pushtet të madh. Në Shqipëri, përkundrazi, situata ishte krejt ndryshe; atje partia gjatë gjithë kohës ka qenë e dominuar nga linja e drejtë”, shpjegoi ajo.
Roli i rinisë dhe kontrolli punëtor
Një nga aspektet më interesante të intervistës ishte theksimi i rolit të rinisë në procesin e revolucionarizimit. Sipas Siri Ustvedt, të rinjtë luajtën një rol kyç në zbatimin e fushatës, duke marrë pjesë në punë vullnetare, ndërtimin e infrastrukturës dhe studimin e teorisë marksiste-leniniste.
“Të gjithë fëmijët e shkollës duhet të marrin pjesë në prodhim që nga mosha 8-vjeçare. Edhe të rinjtë që vazhdojnë shkollën përtej 8 viteve të detyrueshme vazhdojnë me këtë praktikë. Çdo vit ata kalojnë dy muaj e gjysmë në prodhim”, shpjegoi ajo.
Përveç kësaj, ajo përmendi se kontrolli punëtor ishte një element kyç i sistemit. Në një shembull konkret, ajo tregoi se në një gazetë muri (fletërrufe), punëtorët kishin denoncuar favorizimin familjar në trajtimin e punëtorëve. Gjithashtu, ajo vuri në dukje se planet e prodhimit dhe investimet e reja diskutoheshin dhe vendoseshin fillimisht nga punëtorët para se të merreshin vendimet përfundimtare.
Politika e jashtme dhe pavarësia e Shqipërisë
Gjatë intervistës, Siri Ustvedt foli edhe për perceptimin shqiptar mbi marrëdhëniet ndërkombëtare, veçanërisht me Bashkimin Sovjetik dhe Jugosllavinë. Ajo theksoi se Shqipëria kishte ndjerë presionin e tyre, duke e detyruar atë të mbështetej në fuqitë e veta për të ruajtur pavarësinë kombëtare.
“Shqiptarët i kushtojnë rëndësi të madhe përvojave që kanë nxjerrë nga marrëdhëniet me Bashkimin Sovjetik. Deri në vitin 1960 marrëdhëniet ishin të mira, por pas kësaj periudhe, Shqipëria u ndesh me kritika për qëndrimin e saj ndaj Stalinit dhe marrëdhëniet me Jugosllavinë”, shpjegoi ajo.
Ajo shtoi se Shqipëria kishte pretendime territoriale nga Jugosllavia dhe Greqia, duke e bërë atë të ndihej e detyruar të mbështetej në vetëvendosjen e popullit për mbrojtje. “Duke marrë parasysh kushtet gjeografike dhe traditat e gjata të luftës popullore, Shqipëria synon të bëjë gjithë popullin të aftë për mbrojtje”, theksoi ajo.
Përshtypjet për kushtet e jetesës
Një nga konkluzionet më të rëndësishme të intervistës ishte përshtypja pozitive e Siri Ustvedt për kushtet e jetesës në Shqipëri në krahasim me vendet e tjera të Ballkanit. Ajo vuri në dukje se njerëzit ishin të mirëmbajtur dhe të pastër, duke theksuar se nuk kishte fëmijë që lypnin, siç ndodhte në Jugosllavi.
“Në krahasim me vendet e tjera të Ballkanit, kushtet e jetesës janë shumë të mira. Ne e vëmë re qartë kur kaluam kufirin midis Shqipërisë dhe Jugosllavisë. Në Shqipëri, njerëzit ishin të mirëmbajtur dhe të pastër, dhe nuk takuam as fëmijë që lypnin, siç ndodh në Jugosllavi”, tha ajo.
Përveç kësaj, ajo përmendi rritjen e prodhimit dhe përmirësimin e kushteve jetësore për popullin, duke e cilësuar këtë si një dëshmi të suksesit të ndërtimit socialist në Shqipëri.
Me pak fjalë
Intervista e vitit 1969 me Siri Ustvedt ofron një dritë të rrallë mbi fushatën e revolucionarizimit në Shqipëri gjatë periudhës komuniste. Ajo përmbledh perceptimet e një huaje për sistemin socialist shqiptar, duke theksuar vlerat e pavarësisë, kontrollin punëtor dhe rolin e rinisë në ndërtimin e një shoqërie të re. Përvoja e Ustvedt në Shqipëri shërben si një dëshmi e përpjekjeve të vendit për të ndërtuar socializmin në mënyrë të pavarur, duke refuzuar ndikimin e revizionizmit sovjetik.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
