Kosova përmirëson indeksin e lirisë së medias pas vendimit të Kushtetueses: 84 vend në botë

Kosova shënon progres në Indeksin e Lirisë së Medias falë vendimit të Gjykatës Kushtetuese

Kosova ka arritur një hap të rëndësishëm në fushën e lirisë së medias, duke përmirësuar pozicionin e saj në Indeksin e Reporterëve pa Kufij (RSF) për vitin 2024. Ky progres është rezultat i vendimit historik të Gjykatës Kushtetuese të Kosovës, e cila ka shpallur anti-kushtetues Ligjin për Komisionin e Pavarur për Media (KPM).

Sipas raportit të fundit të RSF, i cili u publikua këtë të enjte, Kosova renditet tani në vendin e 84-të në botë, me një pikëzim total prej 55.89 pikësh. Kjo paraqet një përmirësim me 3 pikë krahasuar me vitin e kaluar, duke e vendosur vendin tonë në një pozicion më të favorshëm në rajon.

Çfarë thotë raporti i RSF për situatën e medias në Kosovë?

Raporti i RSF thekson se rregullatori joefektiv i mediave, KPM, ishte subjekt i një reforme legjislative, e cila u shpall jokushtetuese nga Gjykata Kushtetuese. Ky vendim ka qenë një goditje e rëndësishme kundër ndërhyrjeve politike në sistemin e medias.

Nga ana tjetër, raporti vë në pah se gazetarët vazhdojnë të bëjnë punën e tyre nëpër sfida të mëdha. Megjithë sulmet politike dhe presionet e ndryshme, profesioni i gazetarisë mbetet një nga më të respektuarit në shoqëri. Megjithatë, gazetarët janë shpesh objekt i padive SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation), të cilat janë ngritur nga grupe biznesesh dhe politikanë për të censuruar kritikat e tyre.

Sulmet politike dhe lajmet e rreme kundër gazetarëve

Raporti përmend se gazetarët janë vazhdimisht target i sulmeve politike, duke u akuzuar pa prova se "punojnë për armikun". Kjo retorikë, e cila përdoret nga disa grupe politike dhe fetare, ka si qëllim të diskreditojë punën e tyre dhe të dobësojë besimin e publikut në medias të pavarura.

Një shembull i tillë është edhe bojkotimi i disa mediave private në vitin 2025, i cili u vendos nga qeveria për motive politike. Ky veprim ka ndikuar negativisht në pavarësinë e transmetuesit publik, RTK, duke e bërë atë objekt të ndërhyrjeve politike.

SFIDAT E MEDIAS NË KOSOVË: Tregu i vogël dhe ndarjet etnike

Edhe pse tregu medial në Kosovë është i diversifikuar, zhvillimi i tij është i kufizuar për shkak të disa faktorëve:

• Madhësia e vogël e tregut: Kosova ka një popullsi të vogël, e cila ndikon në financimin e mediave.
• Ndarjet etnike: Pjesë e mediave janë të ndara sipas linjave etnike, duke kufizuar objektivitetin dhe gamën e lajmeve.
• Rregullimi politik: Ndërhyrjet e vazhdueshme të qeverisë në sistemin e medias kanë penguar zhvillimin e tij të qëndrueshëm.
• Paditë SLAPP: Gazetarët janë të ekspozuar ndaj kërcënimeve ligjore që kanë si qëllim të ndalojnë kritikat e tyre.
• Mungesa e transparencës: Qasja e pamjaftueshme në informacion publik e bën punën e gazetarëve më të vështirë.
• Rreziqet për sigurinë: Gazetarët janë shpesh në rrezik për shkak të kushteve të punës dhe presioneve të ndryshme.

Përgjigja e institucioneve dhe reagimet ndërkombëtare

Vendimi i Gjykatës Kushtetuese ka marrë vlerësime nga organizatat ndërkombëtare të medias. Reporterët pa Kufij kanë shprehur mirënjohje për angazhimin e gjyqësorit në mbrojtjen e lirisë së shtypit.

Nga ana tjetër, shoqata e gazetarëve në Kosovë kanë kërkuar reforma të mëtejshme në sistemin e medias, duke theksuar nevojën për një kornizë ligjore më të fortë që të mbrojë gazetarët nga presionet politike dhe paditë e padrejta.

Çfarë duhet bërë tani? Rekomandimet e RSF

Raporti i RSF jep disa rekomandime për të përmirësuar situatën e medias në Kosovë:

• Nxitja e pavarësisë së mediave: Duhet të krijohet një kornizë ligjore që të garantojë pavarësinë e transmetuesve publikë dhe mediave private.
• Mbrojtja e gazetarëve: Duhet të ndërmerren masa për të mbrojtur gazetarët nga sulmet fizike dhe ligjore, duke përfshirë edhe ndalimin e padive SLAPP.
• Transparenca e qeverisë: Qeveria duhet të garantojë qasje të plotë në informacionin publik për gazetarët.
• Lufta kundër lajmeve të rreme: Duhet të ndërtohen mekanizma për të luftuar shpërndarjen e lajmeve të rreme dhe diskreditimin e gazetarëve.
• Financimi i qëndrueshëm: Duhet të krijohet një model i qëndrueshëm financiar për media, duke përfshirë edhe mbështetjen nga shteti.

Perspektiva e ardhshme: A do të vazhdojë përmirësimi?

Edhe pse përmirësimi në Indeksin e Lirisë së Medias është një njoftim i mirë, sfidat mbeten të mëdha. Për të garantuar një sistem të pavarur dhe të lirë të medias, duhen reforma të thella në nivel ligjor dhe institucional.

Gjykata Kushtetuese ka dhënë një sinjal të qartë se ndërhyrjet politike në medias nuk do të tolerohen. Tani, është në duart e institucioneve të tjera dhe të shoqërisë civile që të sigurojnë që ky progres të vazhdojë.

Siç thotë edhe raporti i RSF: “Liria e medias nuk është një privilegj, por një të drejtë themelore e çdo shoqërie demokratike.”

Përfundim: Kosova në rrugën e drejtë, por sfidat janë të mëdha

Përmirësimi në Indeksin e Lirisë së Medias është një arritje e rëndësishme për Kosovën, por rruga përpara është e gjatë. Për të garantuar një sistem të pavarur dhe të lirë të medias, duhen reforma të thella, mbështetje institucionale dhe angazhimi i vazhdueshëm nga të gjitha palët e interesuara.

Gjykata Kushtetuese ka dhënë një kontribut të rëndësishëm, por puna nuk mbaron këtu. Është koha që institucione të tjera të ndjekin shembullin e saj dhe të veprojnë për të mbrojtur lirinë e shtypit në Kosovë.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.