Kosova përmirëson lirinë e mediave: Raporti i *Reporterëve pa Kufij* tregon progresin dhe sfidat
Kosova shënon përparim në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit
Sipas Reporterëve pa Kufij, Kosova ka arritur një hap të rëndësishëm në drejtimin e lirisë së mediave, duke u radhitur në vendin e 99-të në botë nga 180 shtete në Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit për vitin 2025. Kjo paraqet një përmirësim të dukshëm krahasuar me vitet e mëparshme, duke u theksuar si një "meritë 100% e sistemit gjyqësor".
Shfuqizimi i Ligjit për KPM: Një vendim kyç për pavarësinë e mediave
Raporti i Reporterëve pa Kufij thekson se Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka luajtur një rol kyç në mbrojtjen e lirisë së mediave. Në prill 2025, ajo shfuqizoi Ligjin për Komisionin e Pavarur për Media (KPM), duke argumentuar se disa nene nuk ishin në përputhje me Kushtetutën. Pjesët e diskutueshme përfshinin:
- Zgjedhja e anëtarëve të KPM-së – procedura jo transparente;
- Shkarkimi i kryetarit dhe anëtarëve – mungesa e kritereve të qarta;
- Kompetencat e KPM-së – ndërhyrje e tepërt nga qeveria;
- Rregullimi i pronësisë së mediave – mungesa e mbrojtjes kundër ndërhyrjes politike;
- Sanksionet dhe gjobat – përdorim i padrejtë kundër gazetarëve.
Reagimi i ekspertëve: Një hap i rëndësishëm, por jo i mjaftueshëm
Flutura Kusari, këshilltare ligjore në Qendrën Evropiane për Liri të Shtypit dhe Medias, e cilësoi këtë vendim si "një eksperiment të rrezikshëm" që ka dëmtuar reputacionin e Kosovës në arenën ndërkombëtare. Ajo theksoi se Qeveria e udhëhequr nga Albin Kurti ka shkelur procedurat demokratike duke hartuar ligje pa konsultim me sektorin e mediave.
"Ky raport konfirmon se sistemi gjyqësor është mbrojtësi më i madh i lirisë së shprehjes në Kosovë gjatë pesë viteve të fundit", tha Kusari, duke shtuar se Lëvizja Vetëvendosje duhet të përmirësojë gabimet në legjislacion për të garantuar pavarësinë e mediave.
Sfidat që presin gazetarët: Sulme, kërcënime dhe manipulime politike
Edhe pse sistemi gjyqësor po përmirësohet, gazetarët në Kosovë vazhdojnë të përballen me sfida të mëdha:
- Paditë SLAPP – gazetarët janë subjekt i padive strategjike nga biznesmenë dhe politikanë;
- Sulme fizike dhe kërcënime – rrjete kriminale dhe tensionet ndëretnike;
- Diskriminimi ndaj mediave në gjuhën serbe – mungesa e qasjes në informacion publik;
- Bojkoti i mediave private – gjatë zgjedhjeve të 2025, Qeveria e Albin Kurtit ka ushtruar presion ndaj transmetuesve të pavarur;
- Fyerje dhe lajme të rreme në rrjetet sociale – akuza të padrejta si "bashkëpunim me armikun".
Financimi i mediave: Varësia nga interesat politike dhe biznesore
Raporti zbulon se mediat në Kosovë janë të ekspozuara ndaj ndërhyrjes nga grupe të fuqishme politike dhe biznesore. Financimi vjen kryesisht nga:
- Reklamat e sektorit privat;
- Mbështetja nga autoritetet lokale ose partitë politike;
- Financimi ndërkombëtar (për mediat e pavarura);
- Financimi nga Serbia (për mediat në gjuhën serbe).
Kjo varësi e bën të vështirë mbijetesën e mediave të pavarura, veçanërisht në kontekstin e tregut të vogël kosovar.
Ballkani Perëndimor: Kosova nuk është më e miri, por progresi është i dukshëm
Edhe pse Kosova ka përmirësuar pozicionin e saj, ajo nuk është më e miri në rajon. Sipas Indeksin Botëror të Lirisë së Shtypit 2025:
- Mali i Zi – vendi i 41-të (rënie nga 37);
- Maqedonia e Veriut – vendi i 45-të (rënie nga 42);
- Shqipëria – vendi i 83-të (rënie nga 80);
- Bosnja dhe Hercegovina – vendi i 90-të (rënie nga 86);
- Serbia – vendi i 104-të (rënie nga 96).
Raporti thekson se edhe pse Shqipëria, Bosnja dhe Serbia kanë rënë në rang, ato janë ende "armiqësore ndaj gazetarisë" dhe të cenueshme ndaj propagandës, megjithë aspiratat për anëtarësim në BE.
Konkluzioni: Një rrugë e gjatë përpara, por me shpresa
Edhe pse Kosova ka bërë përparime të dukshme në mbrojtjen e lirisë së mediave, sfidat mbeten të mëdha. Sistemi gjyqësor po luajtur një rol kyç, por pa reforma të mëtejshme në legjislacion dhe mbrojtje kundër ndërhyrjes politike, pavarësia e mediave mbetet e kërcënuar.
Siç thotë raporti i Reporterëve pa Kufij, rajonet e Evropës Lindore dhe Azisë Qendrore janë në vendin e parafundit në indeks, ndërsa zona e BE-së dhe Ballkanit po përballet me rënie të vazhdueshme të kushteve për gazetarët. Kosova, megjithatë, po shfaq shenja të përmirësimit, duke u bërë një shembull për rajonin.
Për të përmirësuar më tej pozicionin e saj, Kosova duhet të:
- Përmirësojë procedurat e zgjedhjes për KPM;
- Mbrojë gazetarët nga paditë SLAPP;
- Garantojë qasje të barabartë në informacion për të gjitha grupet etnike;
- Reduktojë ndërhyrjen politike në financimin e mediave;
- Përmirësojë mbrojtjen ligjore kundër sulmeve fizike dhe kërcënimeve.
Vetëm në këtë mënyrë Kosova mund të bëhet një udhëheqës në rajon për lirinë e mediave.
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
