Kosova në rrugën e transformimit: IT-ja ul papunësinë e të rinjve dhe frenon ikjen e trurit

Bloomberg vlerëson revolucionin e IT-së në Kosovë: Ul papunësinë e të rinjve dhe frenon ikjen e trurit

Një artikull i Bloomberg ka nxjerrë në pah transformimin e madh që po përjeton Kosova falë zhvillimit të sektorit të teknologjisë. Sipas këtij mediumi ndërkombëtar, IT-ja po ndryshon ekonominë e vendit, duke ulur papunësinë e të rinjve dhe duke frenuar fenomenin e “ikjes së trurit” – një nga problemet më të mëdha të vendit pas luftës.

Nga ndërtesa të vjetra te qendra moderne: Si ndryshoi pamja e Prishtinës

Nga Shpend Lila, drejtues i Qendrës së Inovacionit në Kosovë, tregon se si pamja e Prishtinës ka ndryshuar përgjithmonë. Një ndërtesë me tulla të kuqe, e cila dikur dominonte horizontin e kryeqytetit, tani është zëvendësuar nga ndërtesa moderne ku operojnë kompani të reja teknologjike, duke përfshirë edhe SPEEEX, e cila synon të bëhet “unicorni” i parë i Kosovës.

Ky ndryshim nuk është vetëm estetik. Sektori i IT-së po ndikon drejtpërdrejt në ekonominë e vendit, duke ofruar mundësi të reja punësimi për të rinjtë, të cilët më parë ishin të detyruar të emigronin për të gjetur punë me paga të mira.

Papunësia e të rinjve bie nga 61% në 10%: Si arriti Kosova këtë përmirësim

Sipas të dhënave zyrtare, papunësia e të rinjve në Kosovë ka pësuar një rënie të dukshme gjatë viteve të fundit. Në vitin 2014, ajo ishte në nivelin e 61%, ndërsa tani, sipas projektimeve për vitin 2025, pritet të arrijë rreth 10%.

Ky përmirësim është rezultat i një kombinimi të faktorëve, duke përfshirë:

• Rritja e punës në distancë gjatë pandemisë së COVID-19, e cila krijoi mundësi të reja për tregun e IT-së;
• Investimet në trajnime digjitale, të cilat kanë lejuar që mijëra të rinj të fitojnë aftësi të kërkuara në treg;
• Mbështetja e diasporës, e cila ka investuar në kompani lokale dhe ka kontribuar në krijimin e vendeve të reja pune.

Ekonomia e Kosovës po ndryshon: IT-ja kontribuon me 6% në PIB

Sipas Albin Kurti, kryeministër i Kosovës, ekonomia e vendit pritet të arrijë një vlerë prej 12 miliardë dollarësh në vitin 2025. Një pjesë e rëndësishme e këtij rritjeje vjen nga sektori i teknologjisë, i cili kontribuon me rreth 6% në prodhimin e brendshëm bruto (PIB).

Aktualisht, rreth 45 mijë persona janë të punësuar në mbi 2,500 kompani teknologjike të vendit. Pagat mesatare në këtë sektor janë rreth 1,000 euro në muaj – gati dyfishi i mesatares kombëtare – ndërsa pozitat e avancuara dhe puna për kompani ndërkombëtare mund të ofrojnë të ardhura edhe më të larta.

Investimet e huaja direkte arrijnë 1 miliard euro në vitin 2025

Një tjetër tregues i suksesit të IT-së në Kosovë është rritja e investimeve të huaja direkte. Në vitin 2025, vendi arriti të tërheqë rreth 1 miliard euro investime, një rekord historik që pritet të tejkalohet edhe këtë vit.

Sipas ekspertëve, ky rritje është rezultat i një kombinimi të faktorëve, duke përfshirë:

• Mbështetjen ndërkombëtare, veçanërisht nga donatorë si Norvegjia, Luksemburgu dhe SHBA-ja, të cilët kanë investuar miliona euro në zhvillimin e sektorit që nga viti 2008;
• Rritjen e kompanive lokale, të cilat kanë arritur të konkurojnë në tregun ndërkombëtar;
• Punën e Qendrës së Inovacionit në Kosovë, e cila ka trajnuar rreth 11 mijë të rinj dhe ka mbështetur rreth 700 startup-e, me një normë mbijetese prej 20%.

Startup-et që po ndryshojnë lojën: Starlabs, Kidsday dhe Gjirafa

Ndër kompanitë që kanë arritur sukses në Kosovë përmenden:

• Starlabs – një kompani që fokusohet në zhvillimin e softuerit;
• Kidsday – një platformë edukative për fëmijë;
• Gjirafa – një platformë rajonale që shpesh krahasohet me një kombinim të shërbimeve të Amazon dhe Google.

Këto kompani kanë treguar se Kosova ka potencial të bëhet një qendër e rëndësishme e inovacionit në rajon.

Sfidat që mbeten: Infrastrukturë dhe arsim

Pavarësisht progresit të madh, sektori i IT-së në Kosovë përball me disa sfida të rëndësishme. Sipas drejtuesve të SPEEEX, kompanitë shpesh detyrohen të trajnojnë vetë punonjësit për shkak të mungesës së aftësive të përshtatshme në treg.

Ndërkohë, Përparim Rama, kryetar i Prishtinës, ka bërë thirrje për më shumë investime në infrastrukturë dhe reforma në arsim, në mënyrë që kryeqyteti të pozicionohet si një qendër rajonale e teknologjisë dhe inteligjencës artificiale.

Edhe ish-ministrja Mimoza Kusari-Lila ka theksuar nevojën për bashkëpunim më të madh me sektorin privat dhe për politika që mbështesin inovacionin.

Ekonomia e Kosovës mbetet e varur nga diaspora, por IT-ja jep shpresë

Pavarësisht progresit të madh, ekonomia e Kosovës mbetet e varur nga diaspora, me remitanca që arritën në rreth 1.94 miliardë dollarë në vitin 2024. Megjithatë, me rritjen e sektorit të teknologjisë, autoritetet dhe sipërmarrësit shpresojnë se vendi po hyn në një fazë të re zhvillimi ekonomik.

Siç thotë Shpend Lila, “Teknologjia është i vetmi sektor që ndihmon në mbajtjen e të rinjve në Kosovë. Ata mund të qëndrojnë këtu nëse marrin paga të mira”.

Me rritjen e investimeve, trajnimeve dhe mbështetjes ndërkombëtare, Kosova po shfaqet si një vend me potencial të madh në fushën e teknologjisë, duke u bërë një shembull për rajonin.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.