Panairi i Librit në Shkup: Pse gjuha shqipe u dëbua nga “shtëpia e vet”
Një ngjarje që duhej të ishte simbol i diversitetit kulturor, ka shndërruar Panairin e Librit në Shkup në një skenë të ndarë sipas linjave gjuhësore dhe politike. Ndërsa vizitorët flasin shqip, serbisht, maqedonisht dhe gjuhë të tjera, organizatorët kanë vendosur një ndarje të qartë: gjuha shqipe mungon plotësisht nga sinjalistika dhe protokolli zyrtar, duke i lënë botuesit shqiptarë në një pozicion marginal.
Një dëshmitar i pranishëm në event, i cili preferoi të mbetet anonim, shpjegon se kjo gjë nuk është një rastësi, por një model i përsëritur. “Në tre vitet e fundit, organizimi i panairit nuk ka ndryshuar: gjuha shqipe është e pranishme vetëm në formën e librave të ekspozuar, por jo në strukturën e vetë ngjarjes”, thotë ai. Ndërsa shtëpitë botuese maqedonase dhe serbe kanë zona të gjera të dedikuara, botuesit shqiptarë janë të detyruar të strehohen në fund të sallës, ku dritat janë të zbehta dhe vizibiliteti minimal.
Një rrugëtim “gjeopolitik” brenda sallës së panairit
Panairi i Librit në Shkup nuk është thjesht një treg i librave, por një pasqyrë e marrëdhënieve ndëretnike në Ballkan. Struktura e tij është aq simbolike saqë mund të lexohet si një hartë politike:
- Hyrja: Territori i pastër i botuesve maqedonas – Asnjë tabelë në gjuhën shqipe, asnjë përkrahje zyrtare për gjuhën që flitet nga pothuajse 30% e popullsisë së vendit.
- Qendra e sallës: “Tenda” e Ministrisë së Kulturës së Serbisë – Një hapësirë e gjerë, me vizitorë të shumtë dhe materiale promovuese në serbisht. Serbia, një vend që nuk ka marrëdhënie të mira me Maqedoninë e Veriut, ka siguruar një prezencë të fortë në këtë eveniment.
- Fund i sallës: Zona e botuesve shqiptarë – Këtu janë të pranishëm shtëpitë botuese si Albas, Fan Noli, Nobel dhe disa botues fetarë. Nuk ka asnjë tabelë që të udhëzojë vizitorët drejt tyre, duke i lënë ata të gjejnë rrugën vetë.
“Gullashët” e Gruevskit: Best-sellerët që zunë vendin kryesor
Ndërkohë që gjuha shqipe mbetet e harruar, një tjetër element ka tërhequr vëmendjen e vizitorëve: dy vëllimet e reja të ish-kryeministrit të arratisur, Nikolla Gruevski. Librat, të cilët kanë dalë gjatë viteve të tij në mërgim, janë ekspozuar në një vend të dalluar, duke u bërë simbol i suksesit editorial pavarësisht situatës politike të autorit.
Një ironi e hidhur: ndërsa gjuha shqipe mbetet “në fund të sallës”, shënimet e të arratisurit zënë vendin kryesor në diskursin e panairit, duke ngritur pyetjen: Pse një ish-politikan i arratisur ka më shumë vizibilitet se një gjuhë që flitet nga një pjesë e konsiderueshme e popullsisë?
Pse kjo ngjarje ka rëndësi sot?
Panairi i Librit në Shkup nuk është vetëm një eveniment kulturor, por një indikator i marrëdhënieve ndëretnike dhe të drejtave gjuhësore në Ballkan. Në një kohë kur identitetet lokale po rriten në rëndësi, mungesa e gjuhës shqipe në një ngjarje të tillë nuk është thjesht një detaj organizativ, por një sinjal i tensionit që ekziston midis komuniteteve.
Sipas ekspertëve, kjo situatë nuk është vetëm problem i organizatorëve, por edhe i qeverisë maqedonase, e cila duhet të garantojë barazi në trajtimin e të gjitha gjuhëve të vendit. Ndërsa Serbia dhe Maqedonia e Veriut kanë marrëdhënie të ndërlikuara, prezenca e Serbisë në këtë panair është një tregues i përpjekjeve për të rritur ndikimin kulturor në rajon.
Nga ana tjetër, mungesa e gjuhës shqipe nuk është vetëm një problem simbolik, por edhe ekonomik. Botuesit shqiptarë, të cilët janë të detyruar të paguajnë pjesëmarrje të larta për një vend që i harron, po humbasin një mundësi të madhe për të rritur tregun e tyre.
Pyetje që njerëzit bëjnë në Google (People Also Ask)
Cili është roli i gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut?
Gjuha shqipe është gjuhë zyrtare në Maqedoninë e Veriut, duke u folur nga rreth 25-30% e popullsisë. Megjithatë, në praktikë, ajo nuk ka të njëjtin status si maqedonishtja, duke u trajtuar shpesh si gjuhë e dytë në institucione dhe ngjarje publike.
Pse Nikolla Gruevski ka kaq shumë fans në Maqedoninë e Veriut?
Nikolla Gruevski, ish-kryeministër i Maqedonisë së Veriut, ka një bazë të gjerë mbështetësish, veçanërisht midis komunitetit maqedonas që e konsideron atë si një figurë që ka luftuar për interesat kombëtare. Librat e tij, megjithëse të diskutueshëm, kanë gjetur një treg në rajon.
Cilët janë botuesit shqiptarë më të njohur në Maqedoninë e Veriut?
Ndër botuesit shqiptarë më të njohur në Maqedoninë e Veriut janë Albas, Fan Noli, Nobel, dhe disa botues fetarë si Botim Shqiptar.
---
Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
