Rrëfimi i artistit hungarez për jetën e përditshme të Mbretit Zog në vitin 1930
Rrëfimi i artistit hungarez për jetën e përditshme të Mbretit Zog në vitin 1930
Nga Aurenc Bebja, Francë – 28 Mars 2026
Gazeta neo-zelandeze “The Auckland Star” ka botuar, më 4 tetor 1930, në faqen e gjashtë, një artikull të rrallë të artistit hungarez Mihály Mészáros (1901–1982), i cili kishte vizituar Tiranën për të pikturuar portretet e Mbretit Zog dhe anëtarëve të familjes mbretërore. Ky material, i cili ishte botuar fillimisht në gazetën hungareze “Pesti Hirlap”, u ribotua nga Blogu “Dars (Klos), Mat – Albania” për lexuesit shqiptarë.
Artikulli përmbledh detaje të pazakonta për jetën e përditshme të Mbretit Zog, duke theksuar karakterin progresiv të monarkut dhe transformimet që po ndodhnin në kryeqytetin shqiptar gjatë asaj periudhe.
Nga fisi Mati në fronin e Shqipërisë
Mbreti Zog, emri i të cilit rrjedh nga fjala shqipe “zog” (dhe forma origjinale e mbiemrit ishte Zogolli), ishte pasardhës i fisit Mati. Ky fis, i përbërë nga rreth 5,000 burra të armatosur, banonte në një zonë të largët rreth 50 kilometra nga Tirana, pranë lumit Fan. Në Shqipëri, fuqia e një fisi varej nga numri i burrave të armatosur që kishte. Gjatë Luftës së Parë Botërore, Fuqitë Qendrore u bënë të vetëdijshme për ndikimin e madh të kryetarit të fisit Mati, i cili u ftua në Vjenë dhe u dekorua me gradën e kolonelit nga Perandori austriak.
Mbret Zog qëndroi në Austri edhe pas armëpushimit dhe kaloi kohë të konsiderueshme në shoqërinë e Gjeneralit Ghilardi, një oficer austriak që më vonë u vendos në Tiranë si besnik i monarkut. Pas revolucionit shqiptar, Mbret Zog mundi revolucionarët katër herë para se të shpallej zyrtarisht mbret nga Kuvendi Kombëtar në vitin 1928.
Jeta modeste dhe e organizuar e monarkut
Rrëfimi i Mihály Mészáros përshkruan një jetë të thjeshtë dhe të organizuar për Mbret Zog. Ora 7 e mëngjesit e gjejnë monarkun tashmë në zyrën e tij. Pas mëngjesit, ai ecën në kopshtet e pallatit, pastaj pranon ministrat dhe diplomatët deri në orën 13:00. Dreka e tij përbëhej nga gatime shqiptare të përgatitura në stil francez. Pas drekës, ai takonte oficerët e gardës, ndërsa mbrëmjet i kalonte me nënën e tij, Sadije Hanëm Zogu, dhe pesë motrat e tij. Në shoqërinë e tyre, Mbret Zog lexonte klasikë gjermanë, një dëshmi e preferencës së tij për kulturën evropiane.
Nënës së tij, e njohur për devotshmërinë dhe bamirësinë, i atribuohej vetëm gjuha amtare, ndërsa motrat e tij ishin të shkolluara në frëngjisht. Anëtari i vetëm mashkull i familjes mbretërore ishte Princi i Kurorës Esat Kryeziu, një djalë njëvjeçar, biri i motrës së Mbretit Zog, Nafije Zogu.
Modernizimi i Shqipërisë sipas modelit evropian
Arsimi evropian i Mbretit Zog luajti një rol kyç në transformimin e Shqipërisë. Ushtria shqiptare, e përbërë nga 20,000 burra, vishte uniformën e ish-ushtrisë austro-hungareze. Në një deklaratë për korrespondentin e “Magyarsag”, Mbret Zog shprehte dëshirën e tij për të zhvilluar vendin sipas standardeve të Evropës së qytetëruar. Me një popullsi prej 1.2 milion banorësh, Shqipëria kishte 500 shkolla, dhe të rinjtë shqiptarë studionin në universitete të huaja. Reforma agrare, e cila siguronte tokë dhe mjete për fshatarët, ishte një nga prioritetet më të rëndësishme të qeverisë së tij.
Me pak fjalë
Rrëfimi i artistit hungarez Mihály Mészáros për jetën e përditshme të Mbretit Zog në vitin 1930 ofron një pamje të rrallë për jetën e monarkut dhe transformimet që po ndodhnin në Shqipëri. Nga një fis i fuqishëm si Mati deri te modernizimi i kryeqytetit, Mbret Zog u paraqit si një figurë progresive që dëshironte të bënte Shqipërinë pjesë të Evropës së qytetëruar.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
