Serbia shkëmben të dhëna sekrete me këto 20+ shtete: lista e plotë
Serbia dhe Izraeli: Një marrëveshje e fshehtë për të dhëna ushtarake
Nënshkrimi i një marrëveshjeje për shkëmbimin e të dhënave sekrete në fushën e mbrojtjes ka rikthyer në qendër të vëmendjes bashkëpunimin ushtarak midis Serbisë dhe Izraelit. Kjo marrëveshje, e cila nuk ka detaje publike, synon të krijojë kushte për bashkëpunim në industri të mbrojtjes, duke përfshirë edhe teknologjinë e sofistikuar ushtarake.
Opozita serbe ka kritikuar këtë marrëveshje, duke e cilësuar atë si “të papërshtatshme në kontekstin e operacioneve ushtarake izraelite në Gazë dhe konfliktit me Iranin”. Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka reaguar duke thënë se “Shteti bashkëpunon si me Iranin, ashtu edhe me Izraelin, pa u detyruar të japë llogari askujt”.
Sipas ekspertit në gjeopolitikë Nikolla Lluniq, marrëveshjet e tilla janë hapi i parë për eksportimin e teknologjisë ushtarake moderne. “Asnjë kompani e sofistikuar nuk do të vendoset në një vend të tretë pa mbrojtjen e duhur të teknologjisë së saj”, thotë ai për Shërbimin e Ballkanit të Radios Evropa e Lirë.
---
Çfarë përfshin marrëveshja me Izraelin?
Marrëveshja e përgjithshme e sigurisë midis Serbisë dhe Izraelit, nënshkruar nga ministritë e mbrojtjes të të dyja vendeve, ka si qëllim mbrojtjen e të dhënave sekrete që transmetohen midis tyre. Kjo përfshin:
- Mbrojtjen e objekteve dhe personelit;
- Sigurinë e të dhënave gjatë transmetimit;
- Rregullat për trajtimin e informacioneve konfidenciale.
Pala izraelite ka iniciuar këtë marrëveshje, por asnjë detaj nuk është bërë publik për projektet specifike që do të zbatohen. Ministria serbe e Mbrojtjes ka deklaruar se “nisma erdhi nga Izraeli”, por nuk ka dhënë më shumë hollësi.
Marrëveshja hyri në fuqi para ratifikimit nga Kuvendi i Serbisë, me pëlqimin e Komisionit parlamentar për Mbrojtje më 29 prill. Kjo është e mundur sipas ligjit serb, nëse Qeveria argumenton nevojën për urgjencë. Opozita ka pyetur pse procedura është e shpejtë, por përfaqësuesi i Ministrisë, Marko Jovanoviq, ka thënë se kjo do të lehtësojë “hyrjen në fuqi të kontratave për pajisjen me armatim dhe përmirësimin e aftësive operative të Ushtrisë së Serbisë”.
---
Fabrika e dronëve: Projekti i madh me Izraelin
Presidenti Vuçiq ka njoftuar se Serbia, së bashku me Izraelin, do të ndërtojë një fabrikë të dronëve më të mirë në këtë pjesë të botës. Sipas Elbit Systems, kompania izraelite përgjegjëse për pajisjet ushtarake, Serbia ka blerë më parë armatim nga kjo kompani.
Në gusht 2025, mediat izraelite raportuan se Serbia kishte nënshkruar një kontratë me Elbit Systems për blerjen e armatimit dhe pajisjeve ushtarake në vlerë prej 1.64 miliard dollarësh. Autoritetet serbe nuk kanë konfirmuar këtë informacion.
---
Me kë ka Serbi marrëveshje për të dhëna sekrete?
Serbia ka nënshkruar marrëveshje për mbrojtjen e të dhënave sekrete me më shumë se 20 shtete dhe organizata ndërkombëtare, duke filluar që nga viti 2011. Këto marrëveshje janë të ndryshme sipas fushës:
1. Marrëveshje ushtarake dhe mbrojtje
- NATO (2008): Rregullat për trajtimin e informacioneve konfidenciale në kuadër të programit Partneriteti për Paqe.
- Rusia (2014): Mbrojtje e të dhënave sekrete në bashkëpunimin ushtarak dhe ekonomik. Që nga atëherë, Serbia ka blerë armatim rus si MiG-29, tanke, helikopterë dhe sisteme kundërajrore.
- Kina: Blerja e sistemeve mbrojtëse kundërajrore, dronësh luftarakë dhe raketa balistike. Marrëveshjet janë të veçanta dhe nuk kanë një marrëveshje ombrellë.
- Franca (2018): Bashkëpunim në mbrojtje, me blerjen e sistemeve kundërajrore, radarëve dhe 12 avionëve luftarakë Rafale në vlerë prej 2.7 miliardë eurosh.
- Shtetet fqinje: Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Kroacia, Hungaria.
2. Marrëveshje në sektorë të tjerë
Marrëveshjet përfshijnë edhe sektorë si:
- Siguria dhe policia: Shkëmbimi i të dhënave për krimin e organizuar, terrorizëm, trafikimin e qenieve njerëzore dhe narkotikëve.
- Energjetika dhe infrastruktura: Mbrojtja e sekretave afariste në projekte strategjike.
- Ndihma juridike ndërkombëtare: Traktatet me Bashkimin Evropian (BE) që nga viti 2011, duke lejuar qasjen në të dhëna për reformën e sektorit të sigurisë.
---
Eksporti i armëve drejt Izraelit: Një tregti e fshehtë
Që nga tetori 2023, kur Izraeli u sulmua nga Hamasi, Serbia ka rritur eksportin e armëve drejt Izraelit për 30 herë, pavarësisht thirrjeve të OKB-së për pezullimin e shitjes së pajisjeve ushtarake. Sipas REL, vetëm në shkurt dhe mars 2025, dy avionë mallrash izraelitë kanë vizituar Beogradin të paktën nëntë herë.
Ministria serbe e Mbrojtjes ka njoftuar se eksporti i armatimit ishte pezulluar pas sulmit izraelit ndaj Iranit në qershor 2025, por fabrika shtetërore kanë rifilluar aktivitetet që nga shkurti i këtij viti. Sipas të dhënave të Entit Republikan të Statistikave, në vitin 2025 janë eksportuar armatim dhe municion në Izrael në vlerë prej 1.3 milion dollarësh.
---
Me pak fjalë:
Serbia ka nënshkruar marrëveshje për mbrojtjen e të dhënave sekrete me më shumë se 20 shtete, duke përfshirë NATO-n, Rusinë, Kinën, Francën dhe Izraelin. Marrëveshja me Izraelin fokusohet në fushën e mbrojtjes dhe ka çuar në projektet e fshehta si fabrika e dronëve. Eksporti i armëve drejt Izraelit ka rritur me 30 herë që nga tetori 2023, pavarësisht kritikat ndërkombëtare. Autoritetet serbe nuk kanë dhënë të dhëna të sakta për këtë tregti, duke mbajtur informacionin të fshehtë.
---
Lista e plotë e shteteve me të cilat Serbia ka marrëveshje për të dhëna sekrete
- NATO (2008)
- Bashkimi Evropian (2011)
- Rusia (2014)
- Franca (2018)
- Shtetet e Bashkuara (përmes marrëveshjeve të veçanta)
- Kina (pa marrëveshje ombrellë)
- Turqia
- Emiratet e Bashkuara Arabe
- Algjeria
- Maqedonia e Veriut
- Bosnja dhe Hercegovina
- Mali i Zi
- Kroacia
- Hungaria
- Sllovenia
- Çekia
- Spanja
- Rumania
- Luksemburgu
- Izraeli (2025)
---
Video: Projekti i dronëve midis Serbisë dhe Izraelit
Video : https://www.youtube.com/watch?v=example
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
