BE shpreh keqardhje: Partitë në Kosovë dështuan të zgjedhin president – Cilat janë pasojat?

BE shpreh keqardhje për krizën politike në Kosovë: "Duhet dialog ndërmjet partive për stabilitet"

Bashkimi Evropian ka shprehur keqardhje të thellë për faktin se partitë politike në Kosovë nuk arritën të identifikojnë një figurë unifikuese për kandidat në zgjedhjet presidenciale, duke detyruar shtetin të organizojë zgjedhjet e treta brenda një viti e gjysmë.

Një zëdhënës i Bashkimit Evropian ka deklaruar se blloku evropian ka bërë thirrje të përsëritura drejtuar të gjithë aktorëve politikë për të siguruar stabilitetin institucional dhe funksionimin efikas të institucioneve.

“Është urgjente që Kosova të forcojë dialogun ndërmjet partive për të shfrytëzuar plotësisht mundësitë që sjell Plani i Rritjes, duke përfshirë edhe avantazhet për qytetarët”, tha zëdhënësi i BE-së për Rel.

Si u arrit në krizën aktuale: Shpërndarja e Kuvendit dhe afati i shteruar

Deputetët e Kuvendit të Kosovës dështuan të zgjidhnin një president të ri brenda afatit kushtetues, duke çuar në një vendim historik të Gjykatës Kushtetuese. Më 28 prill, Kuvendi u shpërnda, duke hapur rrugën për zgjedhjet e reja presidenciale.

Ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, pas një takimi me partitë politike, do të shpallë datën e zgjedhjeve, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditësh. Dy datat e mundshme janë: 31 maj ose 7 qershor.

Prapaskenat e krizës: Kandidaturat e tërhequra dhe reagimet e opozitës

Natën e 27 prillit, Lëvizja Vetëvendosje (LVV) tërhoqi dy kandidaturat e tyre: Glauk Konjufcën dhe Fatmire Mulhaxha Kollçakun. Më pas, prezantuan dy kandidate të reja, të dyja aktiviste për të drejtat e njeriut: Feride Rushiti dhe Hatixhe Hoxha.

Sidoqoftë, partitë opozitare nuk morën pjesë në seancën plenare që filloi më 27 prill dhe përfundoi më 28 prill, duke mos lejuar asnjë progres në zgjedhjen e presidentit.

Kryeministri Albin Kurti, i cili është edhe kryetar i LVV-së, ka deklaruar se ka bërë përpjekje të vazhdueshme për marrëveshje me opozitën, por pa rezultat. Ai ka akuzuar partitë opozitare për mungesë transparence dhe përpjekje për të kontrolluar institucione të rëndësishme.

Reagimet e partive: PDK vs. LDK dhe mosmarrëveshjet e tyre

Partia Demokratike e Kosovës (PDK) ka kërkuar të propozojë vetë kandidatin për president, duke u kritikuar nga LVV-ja për mungesë transparence. Në anën tjetër, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) ka kundërshtuar idenë që një parti (LVV) të kontrollojë të tre institucionet kryesore: Qeverinë, Kuvendin dhe Presidencën.

Kurti ka ofruar LDK-së pjesëmarrje në Qeveri ose postin e kryeparlamentarit, por oferta është refuzuar. Një ofertë e ngjashme iu bë edhe PDK-së, por lideri i saj, Bedri Hamza, e cilësoi si joserioze, duke thënë se nuk kishte marrë ftesë zyrtare për takim.

Më pas, Kurti i kërkoi PDK-së dhe LDK-së të propozojnë tre emra jopartiakë për president, duke ofruar mbështetjen e LVV-së, por opozita e refuzoi këtë ide, duke e quajtur të papranueshme.

Konteksti historik: Si u arrit në këtë situatë?

Më 5 mars, LVV-ja nisi seancën për votimin e Konjufcës dhe Kollçakut, por e ndërpreu atë për shkak të mungesës së kuorumit. Një ditë më pas, ish-presidentja Vjosa Osmani shpalli një dekret për zgjedhjet e reja, por vendimi u dërgua në Gjykatën Kushtetuese nga Qeveria e Kosovës.

Gjykata e lartë vendosi se deputetët kishin afat 34 ditë për të zgjedhur një pasues të Osmanit. Më 4 prill, mandati pesëvjeçar i Osmanit përfundoi, dhe sipas Kushtetutës, kryeparlamentarja Albulena Haxhiu mori postin e ushtruesit të detyrës së presidentit.

Sipas Kushtetutës, presidenti i Kosovës zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para ose me 61 vota në rundin e tretë, por nevojiten 80 deputetë në sallë që seanca të mund të mbahet.

Cilat janë pasojat e krizës politike?

• Instabilitet institucional: Mungesa e presidentit të zgjedhur rrezikon funksionimin e institucioneve të larta të shtetit.
• Rritja e tensioneve politike: Mosmarrëveshjet ndërmjet LVV-së, PDK-së dhe LDK-së kanë thelluar polarizimin në skenën politike.
• Rreziku për Plani i Rritjes: BE ka theksuar se kjo krizë mund të ndikojë negativisht në përfitimet që Kosova mund të marrë nga Plani i Rritjes.
• Presioni ndaj qytetarëve: Qytetarët janë të ekspozuar ndaj një situate të pasigurtë, duke ndikuar në stabilitetin social.

Çfarë prespektivash tjetër mund të ndodhin?

Nëse zgjedhjet presidenciale nuk zhvillohen brenda afatit të përcaktuar, Kosova mund të përballet me një krizë të re institucionale. BE ka bërë thirrje të përsëritura për dialog ndërmjet partive, por deri më tani, mosmarrëveshjet kanë mbizotëruar.

Ekspertët politikë kanë treguar shqetësimin se kjo situatë mund të zgjasë edhe më gjatë, duke rrezikuar stabilitetin e vendit në një periudhë të ndjeshme ndërkombëtarisht.

Fjalët fundit: A ka shpresë për zgjidhje?

Edhe pse situata është e ndërlikuar, thirrjet e BE-së për dialog dhe stabilitet janë një sinjal i rëndësishëm. Partitë duhet të vendosin interesin kombëtar mbi interesat partiake për të shmangur pasoja të mëtejshme negative.

Nëse kjo krizë zgjatet, Kosova mund të përballet me sfida të reja në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare dhe zhvillimit ekonomik.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.