Çfarë i pret ata që e tejkalojnë qëndrimin 90-ditor në zonën Schengen? Kujdes nga rregullat e reja të BE-së
Rregullat e reja të BE-së për udhëtimet: EES tashmë po zbatohet, ETIAS shtyhet sërish – Çfarë duhet të dinë qytetarët?
Bashkimi Evropian po zbaton një ndryshim rrënjësor në mënyrën e kontrollit të kufijve përmes dy sistemeve të ndryshme, por të ndërlidhura: EES (Entry/Exit System) dhe ETIAS (European Travel Information and Authorisation System).
Për qytetarët e Maqedonisë së Veriut, të cilët udhëtojnë pa viza në zonën Schengen për qëndrime të shkurtra, disa nga procedurat kufitare tashmë janë digjitalizuar, ndërsa për sistemin ETIAS do të duhet të pritet ende.
EES: Regjistrimi digjital në kufi tashmë është në fuqi
Sistemi EES nisi të vendosej me hapa gradualë më 12 tetor 2025, ndërsa nga 10 prilli 2026 është bërë plotësisht operativ në të gjitha pikat kufitare të 29 vendeve evropiane që e zbatojnë atë.
Ky sistem zëvendëson vulat tradicionale në pasaportë me regjistrimin digjital të hyrje-daljeve dhe refuzimeve të hyrjes në zonën Schengen. Ai vlen për shtetasit e vendeve të treta që udhëtojnë për qëndrim të shkurtër (deri në 90 ditë brenda një periudhe prej 180 ditësh).
Gjatë kalimit të kufirit regjistrohen:
Të dhënat e dokumentit të udhëtimit.
Të dhënat biometrike (fotografia e fytyrës dhe gjurmët e gishtave).
Dita dhe vendi i hyrjes apo daljes, me qëllim monitorimin e saktë të periudhës së lejuar të qëndrimit.
Sipas Komisionit Evropian, synimi është zbulimi automatik i personave që tejkalojnë qëndrimin e lejuar, parandalimi i migracionit ilegal dhe identifikimi i dokumenteve të falsifikuara.
Sfida dhe probleme teknike
Zbatimi i deritanishëm ka regjistruar mbi 45 milionë kalime kufitare dhe mbi 24.000 refuzime hyrjeje për shkak të mungesës së arsyetimit të vizitës apo dokumenteve të skaduara/falsifikuara. Megjithatë, procesi nuk ka kaluar pa probleme teknike:
Aeroporti i Lisbonës në dhjetor 2025 pezulloi përkohësisht sistemin për shkak të defekteve në portat automatike, duke angazhuar 24 zyrtarë shtesë kufitarë.
Në Francë, portat automatike me njohje fytyre ende nuk i përpunojnë pasaportat amerikane dhe britanike.
Për të shmangur radhët e gjata, shtetet anëtare lejohen ta kufizojnë përkohësisht përdorimin e sistemit në periudha të mbingarkuara.
ETIAS: Autorizimi paraprak online shtyhet sërish
Sistemi ETIAS është i ndryshëm nga EES. Ai nuk është sistem regjistrimi në kufi, por një autorizim i detyrueshëm paraprak online për shtetasit e vendeve që udhëtojnë pa viza, përfshirë Maqedoninë e Veriut (ngjashëm me sistemin amerikan ESTA apo atë britanik ETA).
Megjithëse fillimisht ishte planifikuar për vitin 2021, lansimi i tij është shtyrë disa herë.
Shtyrja e re: Deri vonë si afat përmendej meji i fundit i vitit 2026. Mirëpo, në korrik 2026, Financial Times njoftoi se agjencia EU-LISA e konsideron të paimagjinueshme hyrjen e tij në funksion gjatë këtij viti. Pas kësaj, nga faqja zyrtare e ETIAS është hequr data e saktë dhe citohet vetëm se sistemi “ende nuk është në funksion”.
Si do të funksionojë kur të aktivizohet? Qytetarët do të aplikojnë online përpara udhëtimit. Pagesa do të jetë 20 euro për person, ndërsa leja do të jetë e vlefshme për 3 vjet (ose deri në skadimin e pasaportës). ETIAS do të zbatohet në 30 vende evropiane.
Çfarë do të thotë kjo aktualisht për udhëtarët?
EES është aktiv: Gjatë udhëtimit në zonën Schengen nuk do të merrni më vula me bojë në pasaportë, por do të regjistroheni në mënyrë digjitale dhe biometrike në kufi.
ETIAS nuk është aktiv: Aktualisht nuk keni nevojë të aplikoni online apo të paguani ndonjë taksë 20-euroshe për të udhëtuar drejt BE-së.
Komisioni Evropian ka bërë me dije se korniza e re kohore për ETIAS pritet të sqarohet pas mbledhjes së Bordit Drejtues të agjencisë EU-LISA gjatë këtij muaji (shtator 2026).
The post Çfarë i pret ata që e tejkalojnë qëndrimin 90-ditor në zonën Schengen? Kujdes nga rregullat e reja të BE-së appeared first on InfoShqip.com.
Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
