Debati i ri për gjuhën shqipe në Maqedoninë e Veriut: Mungon vullneti për zbatimin e saj në institucione

Gjuha shqipe në Maqedoninë e Veriut: Një çështje e pazgjidhur me rrënjë historike

Çështja e përdorimit dhe institucionalizimit të gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut ka rikthyer debatin publik, duke evidentuar se problematikat e vjetra vazhdojnë të mbeten të pazgjidhura. Në një intervistë të fundit për News24, politologu Naim Iliazi ka theksuar se ky temë, megjithëse e përsëritur gjatë viteve, nuk ka gjetur zgjidhje të qëndrueshme, duke u bërë një simbol i mungesës së vullnetit politik për ndryshime të thella.

Një problematikë me rrënjë në historinë e vendit

Sipas Iliazit, përdorimi i gjuhës shqipe në institucione ka qenë gjithmonë një çështje e ndërlikuar, e lidhur ngushtë me marrëdhëniet ndëretnike dhe strukturat pushtetore të vendit. Pavarësisht nga ndryshimet kushtetuese dhe ligjore të vitit 2019, të cilat parashikonin përdorimin e gjuhës shqipe në nivel lokal dhe kombëtar, zbatuar në praktikë mbetet një sfidë e madhe. "Nuk mjafton vetëm miratimi i ligjeve, por duhet edhe vullneti për zbatimin e tyre në terren," ka theksuar ai.

Mungesa e vullnetit politik: Barriera kryesore për avancimin

Një nga problemet kryesore që identifikon Iliazi është mungesa e vullnetit politik për të zbatuar me seriozitet dispozitat ligjore që garantojnë përdorimin e gjuhës shqipe në institucione. Maqedonia e Veriut, si vend shumëetnik, ka nevojë për një model të qartë që të sigurojë barazi gjuhësore, por sipas ekspertit, "interesat e grupeve politike dhe etnike shpesh mbizotërojnë mbi nevojat e shoqërisë civile".

Ai ka shtuar se, pavarësisht nga presioni ndërkombëtar dhe angazhimi i disa parti shqiptare, procesi i institucionalizimit është ngadalësuar për shkak të rezistencës së disa strukturave shtetërore. "Përpjekjet për të avancuar këtë çështje janë shpesh të fragmentuara, duke u kufizuar në deklarata simbolike dhe jo në veprime konkrete," ka thënë ai.

Përpjekjet e shoqërisë civile dhe reagimet ndërkombëtare

Shoqëria civile në Maqedoninë e Veriut ka luajtur një rol kyç në mbajtjen e këtij debati në qendër të vëmendjes publike. Organizata të tilla si Këshilli Evropian dhe OSCE kanë nxjerrë në pah nevojën për përmirësimin e situatës, duke iu drejtuar qeverisë për zbatimin e plotë të ligjeve ekzistuese. Sidoqoftë, sipas Iliazit, "reagimet ndërkombëtare nuk janë mjaftueshëm të ndikuara për të nxitur ndryshime të thella brenda vendit".

Një shembull i tillë është përdorimi i gjuhës shqipe në sistemin arsimor, ku, pavarësisht nga rritja e numrit të shkollave me mësim në gjuhën shqipe, mungojnë mësues të kualifikuar dhe materiale mësimore të përshtatura. Kjo ka çuar në një situatë ku shumë nxënës shqiptarë nuk kanë akses të barabartë në arsim cilësor.

Perspektiva e ardhshme: A ka shpresë për ndryshim?

Për të përmirësuar situatën, Iliazi sugjeron një sërë hapa konkrete, duke përfshirë: reformën e sistemit arsimor, përmirësimin e trajnimit të mësuesve dhe forcimin e kontrollit mbi zbatimin e ligjeve. Ai thekson se pa një angazhim të vërtetë nga të gjitha palët politike, debati për gjuhën shqipe do të vazhdojë të jetë një temë e përsëritur pa zgjidhje të qëndrueshme.

Një faktor tjetër që mund të ndikojë në avancimin e këtij procesi është zgjedhjet e ardhshme parlamentare, të cilat mund të sjellin ndryshime në strukturat e pushtetit. Sidoqoftë, sipas ekspertit, "zgjidhja e këtij problemi nuk mund të varret vetëm nga ndryshimet politike, por edhe nga presioni i vazhdueshëm i shoqërisë civile dhe komunitetit ndërkombëtar".

Përfundim: Një sfidë që kërkon veprime të koordinuara

Çështja e gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut nuk është thjesht një problem gjuhësor, por një sfidë shoqërore dhe politike që kërkon zgjidhje të qëndrueshme. Pa një vullnet të vërtetë për ndryshim nga të gjitha palët e përfshira, debati do të vazhdojë të jetë i pazgjidhur, duke lënë shumë qytetarë të ndjehen të anashkaluar në sistemin shtetëror.

Siç thotë Iliazi, "Gjuha nuk është vetëm një mjet komunikimi, por edhe një simbol i identitetit dhe të drejtave të një populli. Pa respektimin e saj, asnjë progres i vërtetë nuk është i mundur."

Burimi i lajmit: balkanweb.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.