Greqia shpenzon 200 miliardë euro për armë: Varësia nga importi apo rruga drejt zhvillimit vendor?
Greqia investon 200 miliardë euro në mbrojtje: Varësia nga importi apo rruga drejt zhvillimit vendor?
Gjatë tre dekadave të fundit, Greqia ka shpenzuar midis 170 dhe 200 miliardë euro për modernizimin e forcave të saj të armatosura. Megjithatë, zyrtarët grekë vazhdojnë të theksojnë nevojën për burime shtesë për të përballuar sfidat e sigurisë, duke ngritur pyetjen se a janë këto shpenzime të mjaftueshme apo a ka nevojë modeli strategjik i vendit për ndryshime thelbësore.
Një pjesë e madhe e politikës së mbrojtjes greke mbështetet në perceptimin e Turqisë si sfidën kryesore të sigurisë. Mosmarrëveshjet për kufijtë detarë, hapësirën ajrore, Qipro dhe Mesdheun Lindor kanë nxitur rritjen e vazhdueshme të shpenzimeve ushtarake. Në vitin 2025, Greqia shpenzoi rreth 8.4 miliardë dollarë për mbrojtje, duke arritur afërsisht 3% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), një nga nivelët më të lartë në NATO.
Sipas analistëve, problemi nuk qëndron vetëm te sasia e parave, por te mënyra se si ato janë përdorur. Gjatë dekadave, Athina ka investuar kryesisht në blerjen e sistemeve të gatshme nga jashtë, duke përfshirë avionët luftarakë Rafale, fregatat Belharra, raketat Exocet, dhe modernizimin e avionëve F-16. Këto blerje kanë rritur kapacitetet ushtarake, por kanë krijuar një varësi të vazhdueshme nga furnizuesit e huaj për teknologjinë, mirëmbajtjen dhe modernizimin.
Ndërsa lufta moderne po orientohet drejt dronëve, inteligjencës artificiale dhe sistemeve kibernetike, kjo varësi mund të bëhet edhe më e kushtueshme në të ardhmen. Debati bëhet edhe më i rëndësishëm kur shihet në kontekstin ekonomik të Greqisë. Pas krizës financiare të vitit 2008, ekonomia greke u tkurr me më shumë se 25%, papunësia arriti nivele rekord, dhe mijëra të rinj të arsimuar emigruan nga vendi. Megjithatë, shpenzimet për mbrojtje mbetën të mbrojtura nga shkurtimet, duke u rritur edhe gjatë pandemisë së COVID-19.
Kjo ka bërë që shumë analistë të flasin për “koston e humbur të mundësive”, duke argumentuar se një pjesë e këtyre fondeve mund të ishte investuar në industri vendase, teknologji, kërkim shkencor, arsim dhe infrastrukturë. Nëse edhe një pjesë e miliardave të shpenzuara për importin e armëve do të ishte orientuar drejt zhvillimit të industrisë vendase, Greqia mund të kishte ndërtuar një bazë më të fortë teknologjike dhe prodhuese.
Investimet në programe kombëtare të dronëve, prodhim të avancuar, energji të rinovueshme dhe partneritete midis universiteteve dhe industrisë do të kishin krijuar vende pune me vlerë të lartë dhe do të ndihmonin në frenimin e emigrimit të trurit. Shembulli i Turqisë është shpesh përmendur: në fillim të viteve 2000, industria turke e mbrojtjes mbulonte vetëm një pjesë të vogël të nevojave të vendit, ndërsa sot ajo prodhon pjesën më të madhe të sistemeve ushtarake, duke u bërë një motor i rëndësishëm i eksporteve dhe inovacionit.
Në këtë kontekst, Athina ka njoftuar një program të ri modernizimi 12-vjeçar me vlerë 25-28 miliardë euro, i cili kushton më shumë vëmendje forcimit të industrisë vendase të mbrojtjes. Kjo tregon se edhe autoritetet greke po pranojnë se siguria afatgjatë nuk mund të mbështetet vetëm te importi i armëve.
Ndryshimet në mjedisin ndërkombëtar e bëjnë këtë debat edhe më të rëndësishëm. Bashkimi Evropian po përqendrohet te lufta në Ukrainë dhe siguria kundër Rusisë, ndërsa Shtetet e Bashkuara po riorientojnë strategjinë e tyre drejt Kinës dhe rajonit Indo-Paqësor. Në këto rrethana, mbështetja te aleatët mund të bëhet më e kushtueshme dhe më pak e sigurt se në të kaluarën.
Pyetja kryesore mbetet e hapur: çfarë synon Greqia me qindra miliardat e shpenzuara për armë? Nëse objektivi është vetëm blerja e sistemeve të reja ushtarake, atëherë varësia nga jashtë do të vazhdojë. Por nëse këto investime shndërrohen në një strategji për zhvillimin e teknologjisë, industrisë dhe kapitalit njerëzor, atëherë ato mund të kontribuojnë jo vetëm në sigurinë kombëtare, por edhe në prosperitetin afatgjatë të vendit.
Me pak fjalë
Greqia ka investuar 200 miliardë euro në mbrojtje gjatë tre dekadave të fundit, duke u renditur ndër vendet me shpenzime më të larta në NATO. Megjithatë, varësia nga importi i armëve ka krijuar sfida të mëdha për zhvillimin vendor. Një program i ri modernizimi 12-vjeçar synon të ndryshojë këtë drejtim, duke përqendruar vëmendjen në zhvillimin e industrisë vendase të mbrojtjes. Nëse ky plan do të realizohet, Greqia mund të transformojë shpenzimet ushtarake në një motor të zhvillimit ekonomik dhe teknologjik.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
