BE investon 2,4 miliardë dollarë për zhvillimin e IA-së dhe pavarësinë teknologjike

Aug 1, 2026 - 02:01
BE investon 2,4 miliardë dollarë për zhvillimin e IA-së dhe pavarësinë teknologjike

BE niset në garë për pavarësinë teknologjike me 2,4 miliardë dollarë për IA

Bashkimi Evropian ka nisur një plan ambicioz për të siguruar financime publike dhe private që synojnë zhvillimin e infrastrukturës së Inteligjencës Artificiale (IA), duke u përpjekur të reduktojë varësinë nga vendet e huaja si SHBA-ja dhe Kina. Ky nismë përfshin ndërtimin e shtatë gigafabrika të IA-së, me një investim total prej 30 miliardë euro, nga të cilët 10 miliardë do të vijnë nga BE-ja dhe shtetet anëtare, ndërsa 20 miliardë eurot e mbetura pritet të sigurohen nga investitorë privatë.

Fondet do të menaxhohen nga EuroHPC JU, një ndërmarrje e përbashkët e BE-së për zhvillimin e superkompjuterëve, e themeluar në vitin 2020. Kjo organizatë ka për qëllim krijimin e një ekosistemi superkompjuterik të klasit botëror, duke bashkuar burimet e BE-së, vendeve evropiane dhe partnerëve privatë.

Një nismë strategjike për Evropën

Komisioni Evropian ka theksuar se kjo nismë do të zgjerojë kapacitetet e Evropës për zhvillimin e IA-së, duke i dhënë qasje në infrastrukturë startup-eve, kompanive në rritje, ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme, universiteteve dhe autoriteteve publike. Henna Virkkunen, nënkryetare ekzekutive e Komisionit Evropian për Sovranitetin Teknologjik, Sigurinë dhe Demokracinë, e ka cilësuar këtë moment si “një pikë të rëndësishme kthese”.

Sipas saj, kjo nismë është një domosdoshmëri strategjike për Evropën, pasi zhvillimi i IA-së po përshpejtohet dhe BE-ja duhet të sigurojë pavarësinë e nevojshme për të mos mbetur pas SHBA-së dhe Kinës. Objektet që do të ndërtohen do të prodhojnë procesorë të avancuar për IA, softuer, platforma cloud, lidhje me shpejtësi të lartë dhe qendra të dhënash me efikasitet energjetik.

Varësia nga teknologjia e huaj

Aktualisht, BE-ja ka 19 qendra të dhënash të shpërndara nga Spanja deri në Finlandë. Megjithatë, ajo mbetet shumë e varur nga aktorë të huaj për teknologjinë e saj, gjë që e bën atë dhe shtetet anëtare të cenueshme ndaj vendimeve dhe interesave të fuqive të jashtme.

Donald Trump, presidenti i SHBA-së, ka deklaruar se do të përdorë peshën ekonomike të vendit të tij për të ndikuar në rregullat që BE-ja dhe shtetet anëtare vendosin për kompanitë amerikane të teknologjisë. Nga ana tjetër, Kina ka kufizuar furnizimin me minerale që janë jetike për sektorin teknologjik, duke shtuar presionin mbi Evropën.

Sfidat e BE-së në konkurrencën globale

BE-ja synon të trefishojë kapacitetin e qendrave të saj të të dhënave brenda pesë deri në shtatë vjetëve të ardhshëm, duke u përpjekur të fitojë më shumë pavarësi teknologjike. Megjithatë, ajo përballet me sfida të mëdha, duke përfshirë konkurrencën me SHBA-në dhe Kinën, ku energjia është dukshëm më e lirë.

Nga ana tjetër, Henna Virkkunen ka theksuar se ndërtimi i këtyre objekteve është thelbësor për të siguruar një ekosistem të pavarur në fushën e IA-së, duke përmirësuar sigurinë dhe konkurrencën e Evropës në arenën globale.

Me pak fjalë

BE-ja ka nisur një plan ambicioz për të investuar 2,4 miliardë dollarë në zhvillimin e IA-së, duke ndërtuar shtatë gigafabrika që do të prodhojnë teknologji të avancuar. Kjo nismë synon të reduktojë varësinë nga SHBA-ja dhe Kinën, duke përmirësuar pavarësinë teknologjike të Evropës. Megjithatë, sfidat e energjisë dhe konkurrencës globale mbeten të mëdha.

Personat e përmendur


Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.