Kuba në krizë: Qytetarët shesin gjithçka për mbijetesë ndërsa autoritetet mbajnë kontrollin
Kuba përballë krizës më të thellë ekonomike në dekada
Kuba po përballet me një nga krizat më të thella ekonomike të dekadave të fundit, e karakterizuar nga mungesa e karburantit, ndërprerjet e shpeshta të energjisë elektrike dhe sanksionet e ashpërsuara nga Shtetet e Bashkuara. Megjithë këto sfida, autoritetet kubane kanë arritur të mbajnë kontrollin mbi situatën politike dhe sociale.
Qytetarët, nga ana tjetër, janë të detyruar të përballojnë vështirësitë e përditshme, duke u përqendruar në mbijetesë përmes shitjes së pasurisë personale në rrugë. Felicia de la Caridad Alvarez, një 64-vjeçare nga lagjja Havana e Vjetër, është një nga miliona kubanë që jetojnë në kushte të vështira. Për shkak të ndërprerjeve të shpeshta të energjisë, ushqimet e saj janë prishur, televizori i dëmtuar dhe furnizimi me ujë i pamjaftueshëm. Çdo ditë, ajo transporton ujë me kova plastike nga burime që ndodhen disa rrugë larg banesës së saj.
“Për të mbijetuar, duhet të vazhdoj të luftoj. Çfarë zgjedhje tjetër kam?”, deklaroi Alvarez për Reuters, duke përshkruar vështirësitë që përballojnë shumë qytetarë kubanë.
Ndikimi i sanksioneve amerikane
Kriza ekonomike në Kubë është përkeqësuar ndjeshëm pasi administrata e ish-presidentit amerikan Donald Trump ashpërsoi sanksionet kundër vendit. Këto masa kanë kufizuar furnizimin me naftë, vështirësuar hyrjen e valutës nga jashtë dhe ulur numrin e turistëve amerikanë, një burim i rëndësishëm i të ardhurave për Kubën.
Që në janar 2020, Trump deklaroi se Kuba ndodhej “në prag të rënies”. Megjithatë, pavarësisht ndërprerjeve shumëorëshe të energjisë elektrike, degradimit të sistemit shëndetësor dhe rënies së turizmit, autoritetet kubane kanë arritur të ruajnë stabilitetin politik.
Sipas raportimeve, udhëheqja kubane ka promovuar gjatë dekadave konceptin e “rezistencës” – aftësinë për t’u përshtatur me vështirësitë dhe për të mbijetuar pavarësisht izolimit ndërkombëtar dhe sanksioneve ekonomike.
Inovacionet lokale për mbijetesë
Përballë mungesës së karburantit, shumë kubanë kanë zhvilluar metoda alternative për të mbijetuar. Fermerët përdorin qe në vend të traktorëve, ndërsa tricikletat elektrike kanë zëvendësuar automjetet me karburant. Panelet diellore dhe bateritë janë bërë burime jetike të energjisë për familjet dhe bizneset e vogla.
Megjithatë, frika nga represioni kufizon protestat e hapura kundër pushtetit. Alvarez deklaroi se nuk do të marrë pjesë në demonstrata, pasi druhet se autoritetet mund të hakmerren ndaj familjes së saj: “Ndoshta do të hakmerreshin ndaj fëmijëve të mi”.
Reagimi ndërkombëtar dhe thirrjet për ndryshim
Organizatat ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, si dhe Shtetet e Bashkuara, kanë akuzuar autoritetet kubane për shtypjen e lirisë së shprehjes dhe represion ndaj kundërshtarëve politikë. Nga ana tjetër, Havana pretendon se Shtetet e Bashkuara janë përgjegjëse për përpjekjet e destabilizimit të vendit.
Studiuesi gjerman i politikës kubane, Bert Hoffmann, vlerëson se qëndrueshmëria e shoqërisë kubane ka befasuar shumë vëzhgues ndërkombëtarë. “Cilësia e jetesës është përkeqësuar ndjeshëm, por pasojat politike nuk janë aq të qarta”, tha ai.
Megjithë këtë, pakënaqësia mes qytetarëve po rritet. Në javët e fundit janë shënuar protesta për shkak të ndërprerjeve të energjisë elektrike, të cilat në disa zona të Havanës zgjasin deri në 18 orë në ditë. Rodolfo Alonso, një banor i Havanës, deklaroi se kishte dalë në protestë pasi lagjja e tij kishte mbetur pa energji elektrike për më shumë se 40 orë: “Kjo nuk është çështje politike. Ne goditëm tenxheret vetëm për të marrë tre orë rrymë. Kjo është e tëra që po kërkojmë”.
Sistemi shëndetësor në rënie
Situata është veçanërisht e rëndë në sistemin shëndetësor, ku mjekët po braktisin profesionin për shkak të mungesës së pajisjeve bazë dhe barnave esenciale. Zhvlerësimi i pesos kubane e bën edhe më të vështirë për qytetarët blerjen e ushqimeve dhe mallrave të domosdoshme.
Kombet e Bashkuara kanë paralajmëruar se bllokada amerikane e furnizimit me karburant ka “përkeqësuar në mënyrë dramatike” efektet e embargos shumëdekadëshe ndaj Kubës, duke e cilësuar këtë masë si të paligjshme dhe në kundërshtim me të drejtat e njeriut.
Nga ana tjetër, administrata e Trumpit akuzon autoritetet komuniste kubane për shkelje sistematike të të drejtave të njeriut dhe mbajtje të një sistemi ekonomik që ka lënë miliona njerëz në varfëri.
Sociologu kuban Luis Emilio Aybar vlerëson se shoqëria ka treguar një rezistencë të madhe, por paralajmëron se “një vend pa karburant nuk mund të mbijetojë përgjithmonë”.
Me pak fjalë
Kuba po përballet me një krizë ekonomike të thellë, e karakterizuar nga mungesa e karburantit, ndërprerjet e energjisë elektrike dhe sanksionet amerikane. Ndërsa autoritetet mbajnë kontrollin politik, qytetarët janë të detyruar të mbijetojnë përmes shitjes së pasurisë personale dhe përdorimit të inovacioneve lokale. Megjithë rezistencën e shoqërisë, ekspertët paralajmërojnë se situata nuk është e qëndrueshme në afat të gjatë.
Personat e përmendur
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
