BE ndalon pagesat për Serbinë: Regjimi i drejtësisë në rrezik

BE ndalon pagesat për Serbinë: Regjimi i drejtësisë në rrezik

Bashkimi Evropian ka vendosur të pezullojë përkohësisht të gjitha pagesat nga Plani i Rritjes për Serbinë, duke e lidhur këtë vendim me përkeqësimin e situatës në fushën e sundimit të ligjit dhe reformave në drejtësi. Vendimi i Bashkimit Evropian erdhi pasi Beogradi ka shënuar regres të dukshëm në përmirësimin e kushteve demokratike dhe të drejtësisë gjatë dekadës së fundit.

Lajmin e ka bërë të ditur komisionerja evropiane për zgjerim, Marta Kos, e cila theksoi se financimet nga BE nuk do të rifillojnë derisa Serbia të ndërmarrë hapa konkrete për përmirësimin e gjendjes. Në një ligjëratë në Universitetin e Friburgut në Zvicër, ajo deklaroi se BE po monitoron ngushtë zhvillimet në vend dhe se do të veprojë në mënyrë të vendosur për të mbrojtur vlerat themelore të Bashkimit.

Regjimi i drejtësisë në rrezik: Përkeqësimi i situatës në Serbi

Sipas Marta Kos, Serbia po përjeton një periudhë të vështirë politike dhe shoqërore, me polarizim të thellë dhe dobësim të institucioneve demokratike. Ajo theksoi se gjatë dhjetë viteve të fundit, vendi ka bërë pak progres në përmirësimin e sundimit të ligjit, lirinë e mediave dhe pavarësinë e gjyqësorit.

“Serbia është kandidate për anëtarësim në BE prej më shumë se dhjetë vitesh, por po shohim regres, veçanërisht në pjesën që lidhet me vlerat për të cilat fola më herët: sundimin e ligjit, demokracinë, lirinë e shprehjes dhe lirinë e mediave”, tha Kos gjatë ligjëratës së saj.

Kushtet për rifillimin e financimeve: Përputhja me vlerat e BE-së

Komisionerja evropiane theksoi se BE ka një kriter të qartë për Serbinë: para se të bëhet anëtare, vendi duhet të ketë 100% përafrim me politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE-së. Kjo do të thotë se Serbia duhet të bëjë zgjedhje të qarta midis orientimit pro-evropian dhe mbështetjes së partnerëve të saj tradicionalë, si Rusia dhe Kina.

“Ne kemi një rregull: para se një vend të bëhet anëtar i BE-së, duhet të ketë 100 për qind përafrim me politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE-së. Kjo do të thotë se nuk mund të ulesh në dy karrige. Në një moment, Serbia do të duhet të vendosë se çfarë është më e rëndësishme për zhvillimin e saj”, shtoi ajo.

Reagimi i BE-së ndaj ligjeve të Mrdiqit

Një nga arsyet kryesore për pezullimin e pagesave është miratimi i ligjeve të Mrdiqit në janar 2026, të cilat kanë shkaktuar kritika të ashpra nga Brukseli. Komisioni i Venecias ka dhënë një sërë rekomandimesh mbi të cilat këto ligje duhet të ndryshohen, ndërsa Komisioni Evropian ka deklaruar se pret që Serbia t’i zbatojë sa më shpejt këto rekomandime.

Sipas raportit të Komisionit të Venecias, ligjet e reja kanë potencial të dobësojnë pavarësinë e gjyqësorit dhe të rrisin kontrollin e qeverisë mbi mediat. BE ka bërë të qartë se këto ndryshime janë të domosdoshme për të vazhduar procesin e negociatave për anëtarësim.

Perspektiva e ardhme: A mund të ndryshojë kursi i Serbisë?

Marta Kos theksoi se edhe pse BE është e gatshme të ndihmojë Serbinë, vendi duhet të lëvizë përpara në përmirësimin e kushteve demokratike. Ajo foli për ekzistencën e forcave në Serbi që nuk pajtohen me udhëheqjen aktuale, duke iu referuar opozitës dhe organizatave të shoqërisë civile.

“Edhe një herë, ne jemi të gatshëm të ndihmojmë, por Serbia do të duhet të lëvizë përpara. Kursi aktual nuk është i qëndrueshëm dhe nuk do të çojë në anëtarësim në BE”, tha ajo.

Konsekencat e pezullimit të financimeve

• Pezullimi i pagesave nga Plani i Rritjes do të ndikojë negativisht në ekonominë serbe, e cila është shumë e varur nga ndihma e BE-së.
• BE ka investuar më shumë se 3 miliardë euro në Serbi gjatë viteve të fundit, duke mbështetur reforma në drejtësi, infrastrukturë dhe zhvillim rajonal.
• Nga ana tjetër, Serbia ka lidhje të ngushta ekonomike dhe politike me Rusia, duke e bërë vendin një partner të rëndësishëm në Ballkanin Perëndimor.
• Një pezullim i gjatë i financimeve mund të çojë në tensionet e mëtejshme midis BE-së dhe Serbisë, duke rrezikuar stabilitetin në rajon.

Çfarë prespektivash ka Serbia për anëtarësim në BE?

Sipas ekspertëve, Serbia ka potencial të bëhet anëtare e BE-së, por rruga është e gjatë dhe e vështirë. BE ka kërkuar që Serbia të përmirësojë sundimin e ligjit, të luftojë korrupsionin dhe të respektojë të drejtat e pakicave.

Nga ana tjetër, Serbia ka bërë progres në disa fusha, si rritja ekonomike dhe përmirësimi i infrastrukturës. Megjithatë, pa ndryshime të thella në drejtësi dhe demokraci, BE nuk do të jetë e gatshme të vazhdojë negociatat.

Në fund të fundit, fati i Serbisë në BE do të varet nga vendimet që do të marrin liderët e saj në vitet e ardhshme. Nëse Serbia do të përmirësojë kushtet demokratike dhe do të përmbushë kriteret e BE-së, ajo mund të bëhet anëtare brenda dekadës së ardhshme. Në të kundërt, pezullimi i financimeve do të vazhdojë, duke e shtyrë vendin më tej nga objektivi i anëtarësimit.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.