Raporti britanik alarmon për gjyqin e UÇK-së: Gjyqtarët rrezikojnë barazinë e palëve

Raporti i BHRC: Gjyqtarët në Hagë kanë rol të zgjeruar që cenon barazinë e palëve

Një Naim Qelaj, Avokati i Popullit, ka prezantuar një raport të The Bar Human Rights Committee of England and Wales (BHRC) që ngre alarm për mënyrën se si po zhvillohet procesi gjyqësor ndaj ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) në Dhomat e Specializuara në Hagë. Raporti thekson se gjyqtarët po ndërhyjnë aktivisht në ndërtimin e çështjes, duke rrezikuar parimin e barazisë së armëve mes palëve.

Roli i zgjeruar i gjyqtarëve: Nga arbitër në "prokuror i dytë"

Sipas analizës së BHRC, gjyqtarët nuk po kufizohen në rolin e arbitrave neutralë, por po përdorin një sërë praktikash që i afron ata me atë të prokurorisë. Raporti vëren se:

• Gjyqtarët kanë kaluar 71 orë duke pyetur dëshmitarët deri në nëntor 2024, ndërsa prokuroria vetëm 12 minuta.
• Në disa raste, janë përdorur dokumente nga interneti pa njoftim paraprak për mbrojtjen.
• Pyetjet e gjyqtarëve shpesh janë sugjestive, duke përdorur formulime si: "nuk dua të të vë fjalë në gojë, por...".

Këto praktika, sipas raportit, krijojnë kushtet për një rol dominues të gjyqtarëve, duke e vendosur mbrojtjen në një pozicion të pafavorshëm strukturor.

Kritikat e Michael Karnavas: Modeli hibrid i gjykatës rrezikon drejtësinë

Juristi ndërkombëtar Michael Karnavas kishte paralajmëruar që në fillim se modeli hibrid i gjykatës – një përzierje mes sistemit adversarial dhe inquisitorial – mund të krijojë një rol të tepërt për gjyqtarët. Ai thekson se:

“Pa kufizime të qarta, Trupi Gjykues mund të funksionojë si një ‘prokuror i dytë’, duke ndikuar në barazinë e armëve. Mbrojtja përballet jo vetëm me Prokurorinë, por edhe me Trupin Gjykues.”

Procesi gjyqësor kundër krerëve të UÇK-së: Koha për vendim po mbaron

Procesi gjyqësor kundër Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniq ka filluar në prill 2023 dhe ka përfunduar më 18 shkurt 2025. Të katër janë akuzuar për krime lufte dhe kundër njerëzimit, por janë deklaruar të pafajshëm. Prokuroria ka kërkuar dënime prej 45 vjet për secilin, duke arritur në një total prej 180 vjet.

Dëshmitarë të rëndësishëm në favor të mbrojtjes

Në anën e krerëve të UÇK-së kanë dëshmuar figura ndërkombëtare si:

• James Rubin, ish-ndihmëssekretari Amerikan.
• Wesley Clark, ish-Komandanti i NATO-s gjatë luftës në Kosovë.
• Chris Hill, ish-diplomat amerikan.

Ata kanë theksuar se UÇK-ja nuk kishte një zinxhir komandues, duke kundërshtuar akuzat e Prokurorisë së Speciales.

Reagimet ndërkombëtare: Protesta dhe rezoluta për drejtësi

Kundër mënyrës se si është zhvilluar procesi kanë reaguar institucione dhe qytetarë. Në Shqipëri dhe Kosovë janë organizuar protesta masive, ndërsa më 12 shkurt, Kuvendet e të dy vendeve kanë miratuar rezoluta që kërkojnë një proces gjyqësor të paanshëm. Protestat kanë përfshirë qytete si Prishtinë, Tiranë, Hagë, Strasburg dhe Shkup.

Çfarë ndodh tani? Afati për vendim po mbaron

Trupi gjykues ka 90 ditë për të dhënë vendimin, me afat final më 19 maj 2025. Nëse nuk arrijnë një vendim në këtë periudhë, mund të kërkojnë edhe dy muaj shtesë. Raporti i BHRC thekson se çështja e barazisë së armëve do të vlerësohet plotësisht vetëm pas publikimit të aktgjykimit.

Perspektiva e ekspertëve: A mbetet procesi i barabartë?

Ekspertët juridikë kanë shprehur shqetësime se roli i zgjeruar i gjyqtarëve mund të ketë ndikim negativ në drejtësinë e procesit. Siç theksohet në raport:

“Ky problem do të mund të vlerësohet plotësisht vetëm pas publikimit të aktgjykimit. Roli që kanë luajtur provat e nxjerra përmes pyetjeve sugjestive ose spekulative do të jetë një indikator kyç për drejtësinë e procesit.”

Në thelb, pyetja që ngrihet është: kur gjyqtari fillon të bëjë më shumë se sa të gjykojë, a mbetet procesi ende i barabartë për palët?

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.