Serbia shkëmben të dhëna sekrete me këto shtete: A përfshihet edhe Maqedonia e Veriut?

Serbia dhe marrëveshjet sekrete: Nga Izraeli deri në Maqedoninë e Veriut

Nënshkrimi i një marrëveshjeje për shkëmbimin e të dhënave sekrete në fushën e mbrojtjes ka ngritur pyetje të rëndësishme për bashkëpunimin ushtarak të Serbisë me shtete të ndryshme, duke përfshirë edhe Maqedoninë e Veriut. Kjo marrëveshje, e nënshkruar me Izraelin, ka nxitur debate të ashpra midis opozitës dhe autoriteteve serbe.

Çfarë thonë autoritetet serbe?

Ministria e Mbrojtjes së Serbisë ka deklaruar se marrëveshja me Izraelin synon të sigurojë mbrojtjen e të dhënave sekrete gjatë transmetimit ose shkëmbimit mes palëve. Marko Jovanoviq, përfaqësues i ministrisë, ka thënë se qëllimi është të mbrohen objektet, personeli dhe informacionet e rëndësishme për interesat kombëtare.

Sipas tij, nisma për këtë marrëveshje ka ardhur nga ana izraelite, por nuk janë dhënë hollësi për projektet specifike që do të zhvillohen. Gjithashtu, ai ka theksuar se zbatimi i marrëveshjes është bërë në mënyrë urgjente për të mundësuar hyrjen e shpejtë në fuqi të kontratave për pajisjen e Ushtrisë serbe me armatim modern.

Reagimet e opozitës dhe ekspertëve

Opozita serbe ka kritikuar thellimin e bashkëpunimit me Izraelin, duke e cilësuar atë si të papërshtatshëm në kontekstin e operacioneve ushtarake izraelite në Gazë dhe konfliktit me Iranin. Aleksandar Vuçiq, presidenti i Serbisë, ka reaguar duke thënë se shteti bashkëpunon me të gjitha palët, duke përfshirë edhe Iranin, pa dhënë më shumë detaje.

Konsulenti për siguri dhe gjeopolitikë, Nikolla Lluniq, ka shpjeguar se marrëveshjet e tilla janë hapi i parë për eksportimin e teknologjisë ushtarake të sofistikuar. Ai ka shtuar se asnjë kompani e tillë nuk do të angazhohet në një vend të tretë nëse teknologjia e saj nuk mbrohet në mënyrë adekuate.

Cilët janë partnerët e Serbisë në shkëmbimin e të dhënave sekrete?

Serbia ka nënshkruar marrëveshje për mbrojtjen e të dhënave sekrete me më shumë se 20 shtete dhe organizata ndërkombëtare. Ndër to janë:

• NATO dhe disa shtete anëtare të BE-së (Sllovenia, Çeki, Spanjë, Rumani, Luksemburg);
• Shtete fqinje si Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Kroacia dhe Hungaria;
• Shtete të tjera si Rusia, Emiratet e Bashkuara Arabe, Algjeria dhe Franca;
• Organizata si Bashkimi Evropian.

Marrëveshjet me NATO-n (2008) dhe BE-në (2011) janë veçanërisht të rëndësishme, pasi kanë lejuar Serbinë të marrë pjesë në stërvitje ushtarake të përbashkëta dhe misione paqeruajtëse. Nga ana tjetër, marrëveshja me Rusinë (2014) ka çuar në blerjen e armatimit modern rus, duke përfshirë avionë MiG-29, tanke dhe sisteme kundërajrore.

Bashkëpunimi me Izraelin: Armët dhe dronët

Marrëveshja me Izraelin është specifike sepse fokusohet ekskluzivisht në fushën e mbrojtjes. Sipas mediave izraelite, Serbia po ndërmerr një projekt të përbashkët për ndërtimin e një fabrikë të dronëve luftarakë, në bashkëpunim me kompaninë Elbit Systems.

Presidenti Vuçiq ka deklaruar se kjo fabrikë do të prodhojë dronët më të mirë në këtë pjesë të botës. Gjithashtu, ai ka thënë se eksporti i armëve nga Serbia drejt Izraelit është rritur ndjeshëm që nga tetori i vitit 2023, kur Izraeli u sulmua nga Hamasi.

Sipas të dhënave të Entit Republikan të Statistikave në Serbi, në vitin 2025 janë eksportuar armatim dhe municion në vlerë prej rreth 1.3 milion dollarësh drejt Izraelit. Megjithatë, këto janë vetëm pjesë të eksportit, pasi shteti nuk publikon të dhëna të sakta për llojin, sasia dhe çmimet e armatimit.

Çfarë janë të dhënat sekrete sipas ligjit serb?

Ligji serb i përkufizon të dhënat sekrete si informacione ose materiale me interes për shtetin, zbulimi i të cilave mund të dëmtojë interesat kombëtare. Këto të dhëna mund të lidhen me:

Sigurinë kombëtare dhe publike Marrëdhëniet me shtetet e tjera, mbrojtjen, politikën e jashtme dhe inteligjencën. Sektori ushtarak Projekte të fshehta, teknologji ushtarake dhe marrëveshje të ndërsjella. Sektori civil Informacione në lidhje me energjetikën, infrastrukturën, ndihmën juridike ndërkombëtare dhe raportet e ministrive.

Të dhënat sekrete klasifikohen sipas nivelit të rëndësisë: sekret shtetëror, rreptësisht konfidenciale, konfidenciale ose të brendshme.

Si menaxhohet eksporti i armëve nga Serbia?

Serbia ka një histori të gjatë të eksportit të armëve, duke përfshirë furnizime për Izraelin, Rusi, Kinën dhe vende të tjera. Në vitin 2024, Serbia ka porositur nga Franca 12 avionë luftarakë Rafale në vlerë prej 2.7 miliardë eurosh, ndërsa në vitin 2025 ka lidhur kontrata me Kinën për sisteme mbrojtëse kundërajrore dhe dronë luftarakë.

Shteti nuk publikon të dhëna të sakta për eksportin e armëve, duke u mbështetur në ligjin për mbrojtjen e informacionit të klasifikuar. Kjo ka nxitur kritika nga organizatat ndërkombëtare, të cilat kanë kërkuar transparencë më të madhe në këtë sektor.

Me pak fjalë:

Serbia ka nënshkruar marrëveshje për mbrojtjen e të dhënave sekrete me më shumë se 20 shtete dhe organizata, duke përfshirë edhe Maqedoninë e Veriut dhe Izraelin. Këto marrëveshje janë thelbësore për bashkëpunimin ushtarak dhe eksportin e armëve, por kanë nxitur debate për transparencën dhe etikën e tyre. Ndërsa autoritetet serbe theksojnë nevojën për modernizimin e ushtrisë, opozita dhe ekspertët kanë kritika të ashpra për angazhimin e Serbisë në konflikte ndërkombëtare përmes furnizimit të armëve.

• Marrëveshja me Izraelin: Fokusohet në mbrojtjen e të dhënave sekrete ushtarake dhe mundëson bashkëpunim në projektet e dronëve.
• Partnerët kryesorë: NATO, BE, Rusia, Franca, Maqedonia e Veriut dhe shtete fqinje.
• Eksporti i armëve: Serbia nuk publikon të dhëna të sakta, por raportet tregojnë rritje të eksportit drejt Izraelit dhe vendeve të tjera.
• Kritikat: Mungesa e transparencës dhe angazhimi i Serbisë në furnizimin e armëve për palë në konflikt kanë nxitur reagime ndërkombëtare.

Për më shumë informacion, vizitoni faqen e Serbisë në Wikipedia.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.