Shkencëtarët zbulojnë orët bërthamore: revolucion në matjen e kohës
Shkencëtarët zbulojnë orët bërthamore: revolucion në matjen e kohës
Një grup i shkencëtarëve nga TU Wien në Austri dhe Universiteti Tsinghua në Pekin kanë zhvilluar orët e para bërthamore në botë, duke hapur rrugën për matës më të saktë të kohës. Kjo inovacion mund të ndihmojë gjithashtu në hetimin e sekreteve të fshehura të universit.
Sipas një studimi të botuar në revistën Nature, dy ekipe të pavarura kanë arritur të krijojnë pajisje që matin kohën duke përdorur zhvendosjet e energjisë brenda bërthamës së një atomi, ndryshe nga orët atomike tradicionale që përdorin elektronet.
Orët atomike, të cilat janë standardi global për matjen e kohës, janë shumë të sakta por të ndjeshme ndaj dridhjeve ose ndryshimeve të temperaturës. Në kontrast, orët bërthamore përdorin izotopin e rrallë të toriumit-229, të ngulitur në kristale, duke ofruar stabilitet dhe transportueshmëri më të madhe. Bërthama e atomit është e mbrojtur thellë brenda, duke e bërë këtë teknologji më të qëndrueshme.
Koncepti i orëve bërthamore u propozua për herë të parë më shumë se 20 vjet më parë, por u bë i realizueshëm vetëm pas përparimeve të mëdha në vitin 2024. Këto përparime kanë lejuar kontrollin e saktë me lazer të bërthamës së toriumit.
Në këtë projekt revolucionar, studiuesit kanë përdorur lazer të specializuar ultravjollcë dhe sisteme reagimi për të qasur në “shënuesin” bërthamor. Prototipet e tyre kanë treguar një stabilitet të mahnitshëm, duke humbur vetëm rreth një sekondë çdo disa milionë vjet. Megjithëse ende prapa orëve atomike më të mira, kjo teknologji ka potencial të madh për aplikime në navigim, komunikim dhe pajisje kompakte.
Përtej përmirësimit të matjes së kohës, orët bërthamore mund të ofrojnë një mjet të ri për fizikën themelore. Kjo teknologji mund të ndihmojë në zbulimin e efekteve të lëndës së errët ose ndryshimeve të vogla në konstantet themelore të natyrës.
Me pak fjalë
Shkencëtarët kanë zhvilluar orët e para bërthamore duke përdorur toriumin-229, duke ofruar stabilitet të madh dhe potencial për zbulime të reja në fizikën themelore. Prototipet e tyre janë shumë të qëndrueshme, duke humbur vetëm një sekondë çdo disa milionë vjet.
Personat e përmendur
- TU Wien - Universiteti në Austri
- Universiteti Tsinghua - Universiteti në Pekin
Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
