Shkaku i rrallë i mpiksjes së gjakut pas vaksinave COVID-19: Zbulimi i fundit shkencor

Shkaku i rrallë i mpiksjes së gjakut pas vaksinave COVID-19: Zbulimi i fundit shkencor

Një zbulim i rëndësishëm shkencor ka ndriçuar misterin që ka shqetësuar botën mjekësore gjatë dy viteve të fundit: arsyet pse disa individë zhvillojnë mpiksje të rralla të gjakut pas marrjes së vaksinave adenovirale kundër COVID-19. Ky fenomen, i njohur si VITT (Vaccine-Induced Thrombosis and Thrombocytopenia), ka qenë subjekt i hetimeve intensive nga ekspertë në mbarë botën. Së fundmi, revista shkencore prestigjioze ScienceDirect ka publikuar një studim të hollësishëm që shpjegon mekanizmat e këtij procesi të pazakontë.

Çfarë është VITT dhe pse ka shqetësuar specialistët?

VITT është një gjendje shumë e rrallë, por e rrezikshme, që mund të manifestohet disa ditë pas administrimit të vaksinave të bazuara në adenovirus, si ajo e prodhuar nga AstraZeneca dhe Johnson & Johnson. Në krahasim me vaksinat e tjera kundër COVID-19, këto dyprodukte kanë qenë në qendër të vëmendjes për shkak të rasteve të rralla të trombozës së shoqëruar me ulje të numrit të trombociteve.

Simptomat e VITT përfshijnë dhimbje të forta koke, shikim të turbullt, dhimbje në gjoks ose bark, frymëmarrje të vështirë, dhe në raste ekstreme, tromboza në zona kritike si truri ose mushkëritë. Sipas të dhënave të përkohshme, incidenca e këtij sindromi është vlerësuar në rreth 1 në 100,000 vaksinime, megjithatë, rëndësia e tij mbetet e lartë për shkak të potencialit të ndikimit në shëndetin publik.

Zbulimi revolucionar: Si ndodh mpiksja e gjakut?

Studimi i publikuar në ScienceDirect ka nxjerrë në pah një mekanizëm të pazakontë që lidhet me përgjigjen imune të organizmit ndaj vaksinës. Kërkuesit kanë zbuluar se vaksinat adenovirale mund të aktivizojnë një përgjigje autoimune, duke çuar në prodhimin e antitrupave kundër faktorëve të koagulimit të gjakut, veçanërisht kundër PF4 (Platelet Factor 4).

Kjo aktivizim i papritur i sistemit imunitar rezulton në formimin e klumpave të gjakut, të cilët mund të bllokojnë enët e gjakut dhe të shkaktojnë komplikime serioze. Ekspertët kanë vënë re se ky proces është i ngjashëm me atë të trombocitopenisë së induktuar nga heparina (HIT), një gjendje e njohur mjekësisht që shoqërohet me uljen e trombociteve dhe formimin e trombave.

Pse ndodh ky fenomen vetëm tek disa individë?

Edhe pse mekanizmi themelor është kuptuar, shkencëtarët po vazhdojnë të hetojnë pse ky efekt anësor ndodh vetëm tek një numër i vogël njerëzish. Hipotezat aktuale përfshijnë:

• Predispozicioni gjenetik: Disa individë mund të kenë një tendencë të trashëguar për reagime imune të forta.
• Përgjigja e ndryshme imune: Sistemet imune të ndryshme mund të reagojnë ndryshe ndaj vaksinës, duke çuar në zhvillimin e VITT.
• Faktorë të jashtëm: Mjedisi, moshë, gjinia, ose sëmundjet paraprake mund të luajnë një rol në rritjen e rrezikut.

Sipas autoreve të studimit, kërkimi i mëtejshëm është thelbësor për të identifikuar në mënyrë të saktë individët me rrezik të lartë dhe për të zhvilluar strategji parandaluese më efikase.

Si janë ndikuar rekomandimet e vaksinimit nga ky zbulim?

Në përgjigje të këtij zbulimi, disa institucione mjekësore kanë ndërruar rekomandimet e tyre për përdorimin e vaksinave adenovirale. Për shembull, Agjencia Evropiane e Barnave (EMA) ka miratuar përdorimin e tyre, por me kufizime të rrepta për grupin e moshës dhe me udhëzime të hollësishme për monitorimin pas vaksinimit.

Në disa vende, si Franca dhe Gjermania, këto vaksina janë rekomanduar kryesisht për grupin e moshës mbi 55 vjeç, duke pasur parasysh se rreziku i VITT është dukshëm më i ulët në këtë grup moshe. Ndërkohë, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka rekomanduar vazhdimin e përdorimit të këtyre vaksinave, duke theksuar se përfitimet e tyre në luftën kundër pandemisë tejkalojnë shumëfish rrezikun e tyre.

Çfarë duhet të bëjnë individët pas vaksinimit?

Edhe pse rreziku i VITT është shumë i ulët, ekspertët rekomandojnë që individët të jenë të vetëdijshëm për simptomat e mundshme dhe të kërkojnë ndihmë mjekësore nëse shfaqen shenja të alarmit. Këto përfshijnë:

• Dhimbje të forta koke që nuk shkojnë me ilaçe të zakonshme.
• Zbehtësi ose frymëmarrje të vështirë.
• Gjendje të ndryshme në gjymtyrë, si ngjyrim blu ose dhimbje të forta.
• Simptoma në sistemin nervor, si vështirësi në fjalim ose lëvizje.

Nëse këto simptoma paraqiten brenda 4 deri në 28 ditëve pas vaksinimit, duhet të kërkohet ndërhyrje mjekësore e menjëhershme.

Roli i shkencës në menaxhimin e efekteve anësore

Ky zbulim nuk do të ishte i mundur pa avancimet e fundit në biologjinë molekulare dhe imunologjinë. Kërkuesit kanë përdorur teknika të avancuara si kromatografia dhe spektrometria e masës për të identifikuar ndryshimet në nivelin e proteinave dhe antitrupave të pacientëve që kanë pësuar VITT.

Së fundi, ky studim është një shembull i rëndësishëm i se si shkenca mund të ndihmojë në përmirësimin e sigurisë së vaksinave dhe të trajtimit të efekteve anësore të tyre. Ai gjithashtu thekson rëndësinë e mbikëqyrjes së vazhdueshme të sigurisë së vaksinave edhe pas miratimit të tyre për përdorim të gjerë.

Për të lexuar studimin e plotë, vizitoni faqen zyrtare të ScienceDirect.

Burimi i lajmit: kosovarja-ks.com