Zvicra në rrezik: Shtrenjtimi i naftës shkakton krizë ushqimore e barnash
Lufta në Iran dhe bllokimi i Hormuzit: Shkaku i rritjes së çmimeve në Zvicër
Kriza e vazhdueshme në Iran dhe rreziku i bllokimit të Ngushticës së Hormuzit kanë ngritur alarmet në tregjet globale. Ky ngushticë, që kontrollon rrugën e transportit të naftës për rreth 20% të furnizimit botëror, është në qendër të shqetësimeve për shkak të tensionit të lartë midis Iranit dhe SHBA-së. Sipas albinfo.ch, çmimi i naftës ka arritur nivele të paparë që nga viti 2022, duke shtypur ekonominë zvicerane.
Sektori farmaceutik në rrezik: Mungesa e barnave dhe rritja e tarifave
Një nga sektorët më prekë në Zvicër është ai i barnave. Ekspertët kanë njoftuar se furnizimi me produkte farmaceutike është duke u bërë gjithnjë e më i vështirë, ndërsa çmimet e tyre janë rritur me 15-20% në muajt e fundit. Kjo situatë është rezultat i varësisë së Zvicrës nga importi i barnave nga vendet e Azisë dhe Evropës Lindore, të cilat janë ndikuar nga krizat e furnizimit globale.
- Mungesa e paracetamolit dhe antibiotikëve është raportuar në disa spitalet zvicerane.
- Tarifat e transportit kanë rritur kostot e barnave me 10-15%.
- Industria farmaceutike paralajmëron për shkurtime të furnizimit nëse situata nuk përmirësohet.
Ushqimi dhe bujqësia: Çmimet e plehrave rriten me 30%
Sektori bujqësor po përballet me një krizë të dyfishtë: rritja e çmimeve të plehrave (me rreth 30%) dhe mungesa e paketimit plastik. Kjo ka çuar në rritjen e çmimeve të produkteve ushqimore, duke prekë direkt konsumatorët. Sipas Zvicrës, çmimi i bukës, qumështit dhe mishit ka arritur nivele rekord.
Një raport i Bashkimit Evropian paralajmëron se nëse kjo situatë vazhdon, mund të ndodhë një krizë globale ushqimore, me pasoja të rënda për tregjet evropiane, përfshirë Zvicrën.
Si do të ndikojë kjo në jetën e përditshme të zviceranëve?
Qytetarët e Zvicrës janë duke ndjerë ndikimin e krizës në buxhetet e tyre. Sipas një sondazhi të Zyrtarëve të Konsumatorëve Zviceranë, rreth 60% e familjeve kanë raportuar se janë detyruar të zvogëlojnë blerjet e produkteve jo-thelbësore për të përballuar rritjen e çmimeve. Ndër produktet më të prekura janë:
- Ushqimi i fëmijëve (rritje e çmimit me 25%).
- Përbërësit ushqimorë (të tillë si vajrat dhe sheqeri).
- Produktet e paketuara (për shkak të mungesës së plastikës recikluese).
Çfarë mund të bëjë qeveria zvicerane për të përmirësuar situatën?
Qeveria e Zvicrës ka nisur disa masa emergjente për të stabilizuar tregun, duke përfshirë:
- Ngritjen e rezervave strategjike të naftës dhe barnave.
- Negociatat me partnerët tregtarë për të siguruar furnizime alternative.
- Subvencionimin e çmimeve të produkteve thelbësore për familjet me të ardhura të ulëta.
Sidoqoftë, ekspertët thonë se këto masa janë të pafishme nëse krizat në Iran dhe Rusi vazhdojnë të përshkallëzohen.
Perspektiva e ekspertëve: A do të zgjasë kjo krizë?
Sipas Ekonomistëve të Bankës Kombëtare Zvicerane, kjo krizë mund të zgjasë edhe disa muaj, në varësi të zhvillimeve në arenën ndërkombëtare. Ata paralajmërojnë se nëse Ngushtica e Hormuzit do të bllokohet plotësisht, çmimi i naftës mund të arrijë 150 dollarë për barril, duke shtypur edhe më shumë ekonominë globale.
Një tjetër faktor i rëndësishëm është inflacioni në Zvicër, i cili tashmë është në nivelin më të lartë që nga viti 1993. Kjo ka detyruar Bankën Kombëtare Zvicerane të rrisë normat e interesit, duke shtuar presionin mbi konsumatorët.
Çfarë mund të bëjnë konsumatorët për të mbrojtur buxhetin e tyre?
Ekspertët financiarë rekomandojnë disa strategji për të minimizuar ndikimin e krizës:
- Blini produktet thelbësore në sasi të moderuar për të shmangur mungesat e ardhshme.
- Kërkoni alternativa lokale për produktet e importuara (p.sh., ushqim organik ose barnat gjenerike).
- Përdorni aplikacione për krahasimin e çmimeve dhe gjeni ofertat më të mira.
- Planifikoni buxhetin e familjes duke u përqëndruar në prioritetet e jetës së përditshme.
Burimi i lajmit: albinfo.ch
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.
