Intervistë e 1969: Siri Ustvedt tregon për revolucionin social në Shqipëri

Intervistë e rrallë me Siri Ustvedt: Si Shqipëria po ndërtonte socializmin në 1969

Në fund të shtatorit 1969, gazeta norvegjeze Friheten botoi një intervistë ekskluzive me Siri Ustvedt (atëherë Siri Jensen), një politikan norvegjez dhe anëtare e Lidhjes së Rinisë Socialiste, e cila kishte udhëtuar në Shqipëri për të njohur përpjekjet për ndërtimin e socializmit në atë vend. Intervistën e realizoi Svein Johnsen, ndërsa përublikimin në gjuhën shqipe e bëri Aurenc Bebja nëpërmjet blogut Dars (Klos), Mat – Albania.

Udhëtimi i delegacionit norvegjez në Shqipëri ishte pjesë e një misioni më të gjerë të Lidhjes së Rinisë Socialiste, e cila dëshironte të studiojë se si një vend i vogël, i izoluar dhe me kushte të vështira, po zbatonte modelin socialist në praktikë. Sipas Siri Ustvedt, qëllimi ishte të njiheshin kushtet lokale dhe të vlerësohej se si Shqipëria po ndërtonte socializmin në rrethanat e veta, duke theksuar dallimet me modelet e tjera socialiste, veçanërisht atë kinez.

Përse Shqipëria ishte e rëndësishme për socialistët evropianë

Në atë kohë, Shqipëria ishte një nga vendet më pak të njohura në Evropë, por edhe një nga ato që po zhvillonte një model të veçantë socialist, i cili nuk iu nënshtronte direktives të Bashkimit Sovjetik. Siç shpjegon Ustvedt, delegacioni kishte dërguar 29 anëtarë që kishin qëndruar 14 ditë në Shqipëri, duke vizituar qytetet e Durrësit, Tiranës dhe zonat rurale, si dhe fabrika, kooperativa dhe ferma shtetërore.

Gjatë vizitës, anëtarët e delegacionit kishin mundësi të bisedonin me drejtuesit lokalë, përfaqësues të partisë dhe anëtarë të Komitetit Qendror të Partisë së Punës së Shqipërisë. Ndër tematikat kryesore të diskutuar ishte fushata e revolucionarizimit, një proces që kishte filluar të zhvillohej në Shqipëri dhe që kishte ngjashmëri me Revolucionin Kulturor në Kinë, por me dallime të theksuara.

Çfarë ishte fushata e revolucionarizimit?

Sipas Siri Ustvedt, fushata e revolucionarizimit ishte një përpjekje për të forcuar rolin e partisë dhe të diktaturës së proletariatit si formë shtetërore. Qëllimi ishte të hiqeshin dallimet midis punës administrative dhe prodhuese, duke detyruar funksionarët partiakë dhe shtetërorë të kryenin punë fizike për një muaj në vit. Në këtë mënyrë, partia dëshironte të proletarizonte aparatin e saj dhe të forconte kontrollin e klasës punëtore mbi vendimet shtetërore.

Një nga shembujt më konkretë të kësaj fushate ishte lufta kundër burokratizimit. Në një fabrikë që vizituan, punëtorët kishin zbuluar përmes një gazete muri se drejtoria po favorizonte familjarisht disa punëtorë, duke i transferuar në detyra më të lehta. Kjo çështje ishte diskutuar në një mbledhje të madhe, duke treguar se kontrolli punëtor mund të ushtrohej edhe nga poshtë, duke diskutuar dhe duke marrë vendime kolektive.

Një tjetër aspekt i rëndësishëm ishte lufta kundër fesë. Në Shqipëria e atëhershme, feja kishte qenë një mjet i shtypjes gjatë shekujve të sundimit të huaj, dhe partia kishte filluar një fushatë për të shndërruar kishat në objekte të tjera publike, si salla mbledhjesh, fabrika ose pallate sportive. Një episod që kishte shpejtësuar këtë proces ishte gjetja e një koleksioni armësh italiane në një kishë, gjë që kishte nxitur një valë aksionesh nga ana e të rinjve kundër institucioneve fetare.

Nga revolucionarizimi te politika e jashtme: Si Shqipëria po mbrohej nga presionet e jashtme

Intervistën e Siri Ustvedt theksonte gjithashtu se Shqipëria po përballonte presione të mëdha nga Jugosllavia dhe Greqia, të cilat kishin pretendime territoriale mbi territorin shqiptar. Për këtë arsye, partia kishte vendosur të mbështetej te fuqitë e veta dhe të bëjë gjithë popullin të aftë për mbrojtje, duke zhvilluar një sistem të organizuar të mbrojtjes popullore.

Ndër masat e ndërmarra ishte edhe përfshirja e të gjitha shtresave të shoqërisë në procesin e vendimmarrjes, duke forcuar organizatat e masave si Fronti Demokratik, lëvizjen sindikale, organizatat e grave dhe të rinisë. Në këtë mënyrë, partia dëshironte të siguronte që kontrolli i klasës punëtore të ushtrohej jo vetëm në nivel qendror, por edhe në nivel lokal, përmes diskutimeve dhe marrëveshjeve kolektive.

Përvoja e delegacionit norvegjez: Çfarë mësoi Siri Ustvedt nga Shqipëria

Për Siri Ustvedt, udhëtimi në Shqipëri ishte një përvojë e veçantë që i kishte dhënë mundësinë të shihte se si një vend i vogël, i izoluar dhe me kushte të vështira, po zbatonte një model socialist të ndryshëm nga ai i vendeve të tjera evropiane. Ajo kishte vënë re se, ndryshe nga Norvegjia, ku zona malore po braktisej, në Shqipëri po bëhej një përpjekje e madhe për të zhvilluar edhe zonat më të thella malore, duke i shndërruar në toka bujqësore.

Në aspektin e jetesës së përditshme, Ustvedt kishte vënë re një përmirësim të dukshëm në krahasim me Jugosllavinë e atëhershme. Në Shqipëri, njerëzit ishin të mirëmbajtur, nuk kishte fëmijë që lypnin, dhe statistikat tregoheshin një rritje të vazhdueshme të prodhimit dhe të kushteve jetësore. Kjo ishte një dëshmi e suksesit të modelit socialist shqiptar, i cili, sipas saj, kishte arritur të krijonte një shoqëri më të barabartë dhe të organizuar.

Me pak fjalë

Në vitin 1969, një delegacion norvegjez i udhëhequr nga Siri Ustvedt vizitoi Shqipërinë për të studiuar përpjekjet për ndërtimin e socializmit në atë vend. Gjatë vizitës, ata zbuluan një model të veçantë socialist, i cili theksonte kontrollin e klasës punëtore, luftën kundër burokratizimit dhe fesë, si dhe përfshirjen e të gjitha shtresave të shoqërisë në procesin e vendimmarrjes. Pavarësisht izolimit dhe kushteve të vështira, Shqipëria po zhvillonte një sistem të organizuar të mbrojtjes popullore dhe po përballonte presionet e jashtme nga Jugosllavia dhe Greqia duke mbështetur fuqitë e veta.

Personat e përmendur

• Siri Ustvedt - Siri Ustvedt
• Enver Hoxha - Enver Hoxha
• Svein Johnsen - Svein Johnsen
• Aurenc Bebja - Aurenc Bebja

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.