Kanceri në Kosovë: 500 raste të reja në QKUK – Shifra alarmuese për sistemin shëndetësor

Kanceri mbetet sfidë madhore për sistemin shëndetësor të Kosovës

Sëmundjet onkologjike vazhdojnë të jenë një nga kërcënimet më serioze për popullsinë e Kosovës, me rreth 2,100 raste të reja në vit, sipas të dhënave nga Qendra Klinike Universitare e Kosovës (QKUK). Në këtë kontekst, shifrat e fundit për tremujorin e parë të vitit 2024 janë të alarmuara: afërsisht 500 raste të reja me kancer janë regjistruar ende pa u mbyllur ky tremujor. Kjo paraqet një rritje të dukshme krahasuar me periudhat e mëparshme dhe ngritë shqetësime të thella për kapacitetet e sistemit shëndetësor vendor.

Konfirmimi zyrtar: QKUK ballafaqohet me presion të madh

Një burim i afërt me QKUK, i cili preferoi të mbetet anonim, ka konfirmuar këto shifra për KosovaToday. Sipas tij, numri i pacientëve të diagnostikuar me kancer në këtë institucion është në rritje të vazhdueshme, duke e bërë atë një nga qendrat më të ngarkuara në rajon. Qëllimi i QKUK-së është të mbyllë tremujorin me rreth 600 raste të reja, por duke parë tendencën aktuale, kjo shifër mund të kalojë lehtësisht atë kufi.

Një nga faktorët që kontribuojnë në këtë situatë është mungesa e mjeteve diagnostikuese të avancuara, si edhe vonesat në trajtimin e pacientëve. Pacientët shpesh duhet të presin muaj të tërë për një takim specialistësh ose për rezultatet e testeve, gjë që mund të ketë pasoja të rënda në progresin e sëmundjes.

Shkaqet e rritjes së incidencës së kancerit në Kosovë

Sipas ekspertëve, disa faktorë kanë kontribuar në rritjen e numrit të rasteve të kancerit në Kosovë:

• Ndryshimet në stilin e jetës: Konsumi i tepërt i ushqimeve të procesuara, mungesa e aktivitetit fizik dhe rritja e konsumit të duhanit janë ndër shkaqet kryesore.
• Mungesa e programeve paraprake: Kosova ende nuk ka një program kombëtar të gjerë për screeningun e kancerit, gjë që do të mundësonte diagnostikimin e hershëm dhe trajtimin më efikas.
• Ndikimi i mjedisit: Polucioni i ajrit, ujit dhe tokës, si edhe ekspozimi ndaj substancave kimike në punë janë faktorë të rëndësishëm.
• Demografia në ndryshim: Popullsia e Kosovës po plaket, dhe kanceri është një sëmundje që lidhet ngushtë me moshën.

Reagimi i autoriteteve: A janë mjaftueshëm masat e ndërmarra?

Ministria e Shëndetësisë së Kosovës ka ngritur zërin duke deklaruar se janë duke marrë masa për të përmirësuar situatën. Në një deklaratë të fundit, ministri i shëndetësisë, Arben Vllahiu, ka thënë se janë duke punuar për të zgjeruar kapacitetet e QKUK-së dhe për të futur teknologji moderne diagnostikuese. Një nga projektet kryesore është blerja e pajisjeve të reja për imazherinë mjekësore, siç janë aparatet e rezonancës magnetike.

Sidoqoftë, kritikat vazhdojnë. Organizatat e shoqërisë civile dhe ekspertët e shëndetësisë kanë theksuar se masat janë të vonuara dhe jo të mjaftueshme. Ata kërkojnë krijimin e një strategjie kombëtare për luftimin e kancerit, e cila do të përfshinte edhe programe paraprake, trajnime për mjekët e familjes dhe rritjen e ndërgjegjësimit publik.

Përballja me kancerin: Si ndihmojnë pacientët dhe familjet e tyre?

Përballja me një diagnozë të tillë është e vështirë jo vetëm për pacientin, por edhe për familjen e tij. Në Kosovë, shumë pacientë duhet të udhëtojnë jashtë vendit për trajtim të specializuar, gjë që shton barrën financiare dhe emocionale. Organizata si Shoqata e Pacientëve me Kancer në Kosovë ofrojnë mbështetje dhe informacion për ata që janë në nevojë.

Një shembull i suksesshëm është Qendra për Kancer "Mother Teresa" në Shkup, ku shumë pacientë nga Kosova marrin trajtim falas ose me kosto të ulët. Megjithatë, kjo nuk zgjidh problemin e mungesës së kapaciteteve në vend.

Perspektiva e ekspertëve: Çfarë duhet bërë tani?

Dr. Faton Salihu, onkolog në QKUK, ka deklaruar se kanceri nuk është më një sëmundje fatale nëse diagnostikohet në kohë. Ai thekson se rreth 40% e rasteve të kancerit janë të parandalueshme përmes ndryshimeve në stilin e jetës dhe përmes screeningut të hershëm.

Sipas tij, Kosova duhet të investojë në:

• Programet e screeningut për kancerin e gjirit, qafës së mitrës dhe kolonit.
• Futjen e teknologjisë moderne në diagnostikim, siç janë biopsitë e lëngshme dhe testet gjenetike.
• Rritjen e numrit të onkologëve dhe specialistëve të tjerë të shëndetësisë.
• Ndërgjegjësimin publik përmes fushatave informative në media dhe në komunitet.

Një thirrje për veprim të menjëhershëm

Shifrat alarmuese nga QKUK janë një sinjal i qartë se sistemi shëndetësor i Kosovës po ballafaqohet me një krizë të thellë. Ndërkohë që autoritetet po ndërmarrin hapa të vogla, ekspertët dhe shoqëria civile kërkojnë veprime të menjëhershme dhe të vendosura. Pa një strategji të mirëpërmbledhur dhe pa investime të mëdha, situata do të vazhdojë të përkeqësohet.

Për familjet e prekura nga kanceri, koha është me rëndësi jetike. Çdo vonesë mund të ketë pasoja të pashmangshme. Është koha që të gjitha palët të bashkohen për të luftuar këtë epidemi moderne.

Fakte të shpejta për kancerin në Kosovë:

• Rreth 2,100 raste të reja diagnostikohen çdo vit në Kosovë.
• 500 raste të reja janë regjistruar në QKUK gjatë tremujorit të parë të 2024.
• Kanceri i mushkërive është ndër më të përhapurit, i ndjekur nga kanceri i gjirit dhe i kolonit.
• Mungesa e screeningut parandalon diagnostikimin e hershëm në shumë raste.
• Shpenzimet për trajtim jashtë vendit janë një barrë e madhe për shumë familje.

Burimi i lajmit: kosovarja-ks.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali Kosova.Today.